تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3688

مساهمون:

ص٣٦٨٨
و نخود جوشانيده در آب ترتيب دهند .

نخود بريز

(
naxod - beriz
) ياى مجهول و

نخودپز

(
nexod - paz
) ا . پ . كسى كه نخود را برشته كرده مىفروشد .

نخور

(
naxur
) ص . ع . ناقة نخور : ماده شترى كه تا بينى آن را نمالند شير ندهد .

نخورش

(
naxvarec
) ص . ع . جرو نخورش : توله سك به حركت آمده . و كلب نخورش : سك جنگجو .

نخورى

(
naxvariyy
) ا . ع . فراخ دهن . و فراخ شكم . و فراخ سوراخ پستان .

نخوس

(
naxus
) ا . ع . بز كوهى جوان .

نخوش

(
naxuc
) ا . پ . واو مجهول - تاك دشتى كه سياه دارو و بتازى كرمة البيضاء گويند .

نخوص

(
noxus
) م . ع . نخص نخصا و نخوصا . ر . نخص .

نخوئى

(
naxu'i
) ص . پ . منسوب به شهر نخو .

نخهم

(
naxham
) پ . كلمه نفى از خواستن يعنى نخواهم .

نخى

(
naxi
) ا . پ . شهر نخو در نزديك تفليس .

نخيب

(
naxib
) ص . ع . رجل نخيب : مرد ترسو و بيدل و عقل رفته . ج : نخب .

نخيجة

(
naxijat
) ا . ع . مسكه تنك كه دوباره از مشك برآيد چون آن را بر شتر بار كنند .

نخيخة

(
naxixat
) ا . ع . نخيجة . ر . نخيجة .

نخير

(
naxir
) ا . پ . مردم فرومايه و نادان و كمينه و كمين . و تخمدان و قلمه‌زار يعنى زمينى كه در آن قلمه درختان فرو برند و تخم ميوه و گلها را در آن پاشند تا سبز شوند و پس از سبز شدن بجاى ديگر نهال كنند .

نخير

(
naxir
) م . ع . نخر نخرا و نخيرا . ر . نخر .

نخير

(
na - xayr
) پ . كلمه انكار كه در جواب كسى گويند .

نخيرگاه

(
naxir - g h
) ا . پ . كمينگاه .

نخيرى

(
naxiri
) ا . پ . نخرى و نخستين فرزند .

نخيز

(
naxiz
) ا . ص . پ . ياى مجهول - فرومايه و كمينه . و درشت و گنده . و پست و دون و ناكس و كمين . و تخمدان و قلمه‌زار و نخير .

نخيزگاه

(
naxiz - g h
) ا . پ . ياى مجهول - كمينگاه .

نخيس

(
naxis
) ا . ع . جاى تنگ بستن از ستور . و چرخ چاه كه سوراخ بكره آن فراخ شده و نخاس در وى گذاشته باشند .

نخيسة

(
naxisat
) ا . ع . شير بز و شير گوسپند بهم آميخته و شير ترش و شير شيرين بهم آميخته .

نخيط

(
naxit
) م . ع . نخط بفلان نخيطا ( از باب نصر ) : تشنيع كرد و بد گفت و دشنام داد فلان را . و نخط على فلان : گردن‌كشى كرد فلان را و تكبر كرد بر وى .

نخيف

(
naxif
) ا . ع . آواز گريه در بينى و نيز آواز خنده در بينى .

نخيل

(
naxil
) ا . ع . خرمابن . و ج . نخل .

نخيلات

(
naxil t
) ا . پ . مأخوذ از تازى - خرمابنان و درختان خرما .

نخيلة

(
noxaylat
) ا . ع . سرشت و طبيعت . و خيرخواهى و پند و نصيحت . و نام كنيزكى كه عايشه رضى اللّه عنها وى را آزاد كرد . و نام موضعى در عراق كه حضرت امير المؤمنين على بن ابي طالب عليه السلام با خوارج جنك فرمود .

ند

(
nad
) ا . پ . رشد و نمو و افزونى و فراوانى . و كجى و خميدگى . و نيكويى و خوبى . و دلالت و راهنمايى .

ند

(
nad
) ا . پ . مأخوذ از تازى - نوعى از بوى خوش .

ند

(
nadd
) ا . ع . تل بلند و پشتهء بزرك از خاك و گل . و نام قلعه‌اى .

ند

(
nadd
) م . ع . ند البعير ندا و نديدا و ندودا و ندادا ( از باب ضرب ) : رميد و پراكنده رفت آن شتر .

ند

(
nadd
) و (
nedd
) ا . ع . بوى خوشى كه مركب از مشك و عنبر و چوب عودست و يا تنها عنبر را گويند و گفته‌اند كه اين لغت عربى نيست .

ند

(
nedd
) ا . ع . مثل و همتا . و ضد : ج . انداد . و يقال : هى ند فلانة و لايق : ند فلان .

ندء

(
nad '
) م . ع . ندءه ندء ( از باب فتح ) : ناپسند داشت آن را . و ندء اللحم : در آتش انداخت گوشت را و در زير آتش كرد گوشت را تا پخته شود . و كذلك : ندء القرص . و ندء فلانا : ترسانيد فلان را . و بر زمين زد فلان را . و ندء عليهم : برآمد بر ايشان و آشكار گشت . و ندء الملة : گودال ساخت در خاكستر گرم جهة پختن .

ندء

(
noda '
) ع . ج . نداة (
nod'at
) و (
noda'at
) .

ندا

(
ned
) ا . پ . يك قسمت از شش قسمت فرسخ و نصف ميل .

ندا

(
ned
) ا . پ . مأخوذ از تازى -