تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2374

مساهمون:

ص٢٣٧٤
رفتن . و عظعظ الجبان : سپسايگى رفت آن بددل از صف معركه و برگشت . و عظعظ فى الجبل : برآمد بر آن كوه . و عظعظت الدابة : دم جنبانيد و رفت آن ستور با تنگى نفس و نفس زنان . و قولهم : لا تعظنى و تعظعظى ( بصيغة النهى و الامر للمخاطبة ) يعنى اندرز مكن مرا و بسوى نفس خود برگرد و آن را پند ده .

عظل

(
azl
) م . ع . عظلت الكلاب عظلا ( از باب نصر و سمع ) : بر روى يكديگر رفتند سگان بگشنى .

عظل

(
ozol
) ع . ج . عاظل .

عظلام

(
ezl m
) ا . ع . گرد و غبار تاريك‌كننده .

عظلم

(
ezlem
) ا . ع . شب تاريك . و شيرهء درخت و يا گياهى كه بدان رنگ كنند . و يا وسمه .

عظلمة

(
azlamat
) ا . ع . تاريكى .

عظلى

(
azl
) ع . ج . عاظل .

عظم

(
azm
) ا . ع . استخوان . ج : اعظم و عظام و عظامة . و عظم الرحل : چوب پالان بىدوال و ادات . و عظم الفدان : تختهء پهن فدان . و عظم وضاح : يك نوع بازى مرتازيان را .

عظم

(
azm
) م . ع . عظم الرجل عظما ( از باب نصر ) : زد بر استخوان آن مرد . و عظم الكلب : استخوان خورانيد آن سگ را .

عظم

(
azm
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - استخوان .

عظم

(
ozm
) ا . ع . بزرگى و كلانى . و بسيارى . و جماعت كثير . و عظم الشيئ : بيشتر آن چيز . و در تعجب گويند : عظم البطن بطنك : چه بزرگ شكمى است شكم تو .

عظم

(
ozm
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كلانى و بزرگى و عظمت . و اهميت . و تكبر و بزرگ منشى .

عظم

(
ozm
) و (
azm
) ا . ع . عظم الامر : معظم آن كار و عمده و اصل آن كار . و كذلك عظم الامر .

عظم

(
azam
) ا . ع . عظم الطريق : ميانهء راه . و گشادگى و فراخى راه .

عظم

(
ezam
) ا . ع . بزرگى و كلانى ضد صغر .

عظم

(
ezam
) م . ع . عظم عظما و عظامة . مر . عظامة .

عظم

(
ezam
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كلانى و بزرگى . و حشمت و عظمت . و جسامت . و هنگفتى . و پرى .

عظماء

(
ozam '
) ع . ج . عظيم .

عظمات

(
azam t
) ا . ع . عظمات القوم : سرداران و مهتران قوم .

عظمة

(
azmat
) م . ع . عظم الرجل عظمة ( از باب نصر ) : زد بر استخوان آن مرد .

عظمة

(
ozmat
) ا . ع . بالشچه‌اى كه زنان بر سرين بندند تا كلان نمايد .

عظمة

(
azamat
) ا . ع . بزرگى . و خودنمائى . و ناز . و گردنكشى و بزرگ‌منشى و كبر و نخوت . و عظمة الله : بزرگوارى خداوند متعال . و عظمة الذراع : ستبرى بازو . و عظمة الساعد : آن جزء از ساعد كه متصل بآرنج و عضله‌ناك است و آن جزئى كه متصل به كف و باريك و بىعضله است - اسلة نامند . و عظمة اللسان : آنچه ستبر باشد از زبان .

عظمة

(
azemat
) ا . ع . زنى كه آزمند نرهء بزرگ و حريص بر آن باشد .

عظمت

(
azamat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - و بزرگى و بزرگوارى . و جاه و جلال و شوكت و حشمت و ابهت و شكوه .

عظموت

(
azamut
) ا . ع . بزرگى . و خودنمائى . و ناز . و گردنكشى و بزرگ منشى و نخوت .

عظمى

(
azm
) ا . ع . كبوترى كه رنگش مايل بسپيدى باشد .

عظمى

(
ozm
) ص . ع . - مؤنث اعظم يعنى بزرگ و بزرگتر .

عظمى

(
ozm
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بزرگ . و وزارت عظمى : مقام بزرگترين وزيران و مقام وزير اول و صدر بزرگ .

عظو

(
azv
) م . ع . عظاه عظوا ( از باب نصر ) : زشت كرد آن را . و عظا زيدا : هلاك كرد زيد را بزهر خورانيدن . و عظا فلانا : باز گردانيد فلان را از نيكى . و عظا عمروا : به زبان گزيد عمرو را و يا غايب كرد آن را . و نيز عظو : بد گفتن . و لقى فلان ما عجاه و ما عظاه اى شدة .

عظوب

(
ozub
) م . ع . عظب عظبا و عظوبا . مر . عظب .

عظور

(
azur
) ا . ع . ممتلى از هر شرابى كه باشد . ج : عظر .

عظى

(
azi
) و عظيان (
azy n
) ص . ع . شتر آماسيده شكم از خوردن عنظوان .

عظيب

(
ezyabb
) ص . ع . عظيب الخلق (
xalq
) : مرد بزرگ جثه . و عظيب الخلق (
xolq
) : مرد بدخوى .

عظير

(
ezyar
) و (
ezyarr
) ص . ع . كوتاه بالا و تواناى درشت اندام . و تند و ترنجيده و بدخوى .

عظيم

(
azim
) ص . ع . بزرگ و كلان . ج : عظام و عظماء . و فربه . و امير و حاكم . و يكى از صفات بارىتعالى . و عظيم القدر : بزرگ قدر و مرتبه .