تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2371

مساهمون:

ص٢٣٧١
عطسه زدن . و فلان عطسة فلان : فلان مشابه و مانند است فلان را در خلق و خلق .

عطسه

(
atse
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اشنوشه و ستوسه و شنوشه يعنى حركت تقلصى كه از اثر آن هوا بشدت و به سختى و با صدا از دهان و تجاويف بينى خارج گردد . و عطسهء چاه : صدائى كه بسبب بانگ كردن از چاه برآيد . و عطسه زدن و يا عطسه دادن : عارض شدن و پديد گشتن عطسه و زفرافيدن . و عطسهء شب : صبح صادق . و عطسهء صبح : آفتاب . و عطسهء عنبرين : بوى خوش خواه از گل بود و يا چيز ديگر .

عطش

(
atc
) م . ع . عطشته عطشا ( از باب نصر ) : چيره گرديدم بر وى در نبرد در تشنگى .

عطش

(
atac
) ا . ع . تشنگى .

عطش

(
atac
) م . ع . عطش عطشا ( از باب سمع ) : تشنه گرديد .

عطش

(
atac
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تشنگى .

عطش

(
atac
) و (
atoc
) ص . ع . تشنه . و مكان عطش : جاى كم آب و يا جاى بىآب . و كذلك مكان عطش .

عطشان

(
atc n
) ص . ع . تشنه . ج : عطشى و عطاشى و عطاش . و آزمند چيزى و مشتاق . و عطشان نطشان : بسيار تشنه .

عطشان

(
atc n
) ا . ع . نام شمشير عبد المطلب بن هاشم .

عطشان

(
atac n
) ا . پ . نوعى از خار كه بتازى خس الكلب گويند .

عطشانات

(
atc n t
) ع . ج . عطشانة .

عطشانة

(
atc nat
) ص . ع . زن تشنه .

عطشة

(
atacat
) ا . ع . يك دفعه تشنگى .

عطشة

(
atecat
) ص . ع . زن تشنه .

عطشى

(
atc
) ص . ع . مؤنث عطشان يعنى زن تشنه . و ج . عطشان .

عطط

(
otot
) ا . ع . چادرهاى گشاده و مقطوع . و ملحفه‌هاى مقطع .

عطعط

(
ot'ot
) ا . ع . بچهء يكسالهء گوسپند . و بزغالهء نر . و كره‌خر .

عطعطة

(
at'atat
) ا . ع . پياپى آواز كردن در جنگ و جز آن . و باهم آميختن در جنگ . و حكايت آواز بىباكان كه چون بر گروهى چيره شوند و عيط عيط گويند . و آواز كردن .

عطف

(
atf
) م . ع . عطف عطفا ( از باب ضرب ) : ميل كرد . و عطفت الناقة على ولدها : مهربانى كرد ماده شتر بر بچهء خود و جارى شد شير آن . و عطف فلانا عن حاجته : باز داشت فلان را از حاجتش . و عطف العود : خم كرد آن چوب را و دو تا نمود آن را . و عطف الوسادة : دو تا كرد بالش را . و عطف الشيئ عطفا و عطوفا : ميل كرد آن چيز . و عطف عليه : مهربان شد بر آن . و نيز عطف : سخن را بر سخن باز گردانيدن .

عطف

(
atf
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مهربانى . و ميل . و پيچيدگى و برگشتگى و پروز . و سجاف جامه . و عطف دامن : فرود دامن و فراويز . و سجاف دامن . و عطف زمام كردن و يا عطف عنان كردن : سر ستور را بر گردانيدن . و برگشتن . و عطف گردن : روى برگردانيدن خواه بخشم و ناز و خواه بقهر و غضب . و عرف عطف : آن حرفى كه بدان كلمه‌اى را بكلمهء ديگر پيوند داده متصل مىكنند مانند حرف واو در اين كلام : « رستم و بهرام آمدند » .

عطف

(
etf
) ا . ع . كرانه و جانب و بغل . ج : اعطاف . و عطف القوس : گوشهء كمان . و ينظر فى عطفه : او در شگفت است . و جاء ثانى عطفه : بيامد با فراخى حال و يا بيامد با گردن پيچان و يا متكبرانهء اعراض كنان . و ثنى عنى عطفه : روى گردانيد از من و بازگشت .

عطف

(
etf
) و (
atf
) ا . ع . عطف الطريق : بر سوى راه . و كذلك عطف الطريق .

عطف

(
otf
) ع . ج . عاطف و عطوف . و ج . عطاف .

عطفان

(
etf ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو جانب هر چيزى . و عطفا الرجل : دو كنار آن مرد از سر تاورك . و تعرج الفرس فى عطفيه : خم شد اسب از طرف چپ و راست . و هو ينظر فى عطفيه : او در شگفت است در نفس خويش و يا در لباس خويش .

عطفة

(
atfat
) و (
etfat
) ا . ع . مهرهء افسون كه بدان زنان مردان را از زنان ديگر بند كنند . و درختى كه بدان شاخهء انگور آويخته باشد .

عطفة

(
etfat
) ا . ع . شاخه‌هاى انگور آويختهء بر درخت . و درخت لبلاب .

عطفة

(
atafat
) ا . ع . گياهى بىشاخ و برگ كه گاو آن را مىخورد .

عطفل

(
atfal
) ا . پ . بيدمشك .

عطل

(
otl
) ص . ع . قوس عطل : كمان بىزه .

عطل

(
otl
) و (
otol
) ص . ع . زن بىپيرايه و بىزيور و بىگردن بند . و اسب و اشتر بىگردن بند و بىافسار و بيرسن و بيداغ و نشان . و مرد بىساز و سلاح . ج : اعطال . و مرد بىادب و خالى از مال . و مرد فربه شكم كلان .

عطل

(
atl
) و (
atal
) م . ع . عطلت المراة عطلا و عطلا و عطولا ( از