باب نصر و سمع ) : بىپيرايه ماند آن زن و گردن آن بىكردنبند ماند . و عطل الرجل من المال و الادب ( از باب سمع ) : خالى از مال شد آن مرد و بىادب گرديد آن مرد . و عطل فلان : كلان شكم و فربه گرديد فلان .
و قيل : عطل الاجير عطلا ( از باب نصر ) : بيكار ماند آن اجير . و عطلت الابل : بىچراگاه ماندند شتران .
عطل
(
atal
) ا . ع . شخص . و كالبد . يق :
ما احسن عطله : چه بسيار نيكو است كالبد و قامت او . و خوشهء خرما . و گردن . ج :
اعطال . و هر چيز خالى .
عطلات
(
atel t
) ع . ج . عطلة .
عطلة
(
otlat
) ا . ع . بيكارى و تعطيل و فراغت از كار . و بىپيرايگى زن .
عطلة
(
atelat
) ص . ع . شتر نيكو اندام .
و شتر مادهء گزيده . ج : عطلات . يق : ناقة عطلة و نوق عطلات . و گوسپند بسيار شير . و دول دوال بريدهء گوشه شكسته .
عطلس
(
atallas
) ا . ع . دراز بالا .
عطم
(
otm
) ا . ع . پشم زده . و پشم رنگين .
عطم
(
otom
) ع . ج . عاطم و عطيم .
عطموس
(
otmus
) ا . ع . زن خوب شكل دراز بالاى پرگوشت نازا .
عطن
(
atn
) م . ع . عطن الجلد عطنا ( از باب نصر و ضرب ) : در دباغ انداخت پوست را جهة دباغت و يا تر كرده دفن نمود آن را تا موى از وى بريزد .
عطن
(
atan
) ا . ع . خوابگاه شتران در حوض . و آغل گوسپندان نزديك آب . ج :
اعطان . و لا يكون الا عطان الا على الماء . و رجل رحب العطن : مرد بسيار شتر و فراخ دست و توانگر . و فلان واسع العطن و البلد : فلان فراخ دست و توانگر و بسيار مال است . و ضربوا بعطن : سيراب گرديده جاى گرفتند بر آب . المثل : ضرب الناس بعطن : اين مثل را در توانگرى مردمان گويند .
عطن
(
atan
) م . ع . عطن الجلد عطنا ( از باب سمع ) : انداخته شد آن پوست در دباغ تا گنديده و بدبوى گرديد و تباه شد و يا آب بر آن پاشيده دفن كرده شده تا پشم آن نرم گرديده و بركنده شود . و نيز عطن :
گنده شدن پوست در پيراستن .
عطنة
(
atanat
) ا . ع . گذاشتن شتران در عطن ( اسم است اعطان را ) .
عطنة
(
atanat
) ص . ع . قوم عطنة :
گروهى كه شتران را در عطن آورند .
عطو
(
atv
) م . ع . عطا زيد درهما عطوا ( از باب نصر ) : گرفت زيد درهمى را . و عطوت الشيئ : گرفتم آن چيز را بدست . و كذا عطوت الشيئ باليد . و عطا اليه راسه و يديه : بلند كرد بسوى او سر و دستهاى خود را . و نيز عطو : سر دست برداشتن . و چيره شدن در تعاطى .
عطو
(
atv
) و (
etv
) و (
otv
) و (
otovv
) ص . ع . ظبى عطو : آهوئى كه گردن را بسوى درخت دراز كند تا بخورد از آن . و كذلك البواقى .
عطوب
(
otub
) م . ع . عطب عطبا و عطوبا . مر . عطب .
عطود
(
atavvad
) ص . ع . درشت و دشوار از هر چيزى . و سفر دشوار . و سير شتاب با مشقت . و راه روشن كه در آن هر جا خواهند بروند . و مرد نجيب و نيكو . و كوه دراز . و روز دراز . و سال تمام و كامل .
و نيزهء تيز . و ذهب يوما عطودا : رفت يك روز تمام و كامل .
عطور
(
otur
) ع . ج . عطر .
عطوس
(
atus
) ا . ع . لجم العطوس :
مرگ .
عطوسى
(
atusi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نشوق و آنچه ببينى كشند .
عطوف
(
atuf
) ا . ع . ماده شترى كه بر پوست شتر بچهء كاه آكنده مهربانى كند و از آن شير دوشند . و مصيدهاى كه چوب كج داشته باشد . و تير قمار كه مايل باشد بر همهء تيرها و فايز المرام برآيد . و تير بىفايده و بىنقصان . و تير قمارى كه بار بار رد كنند و يا چندين بار اندازند . و چادر . و ازار .
ج : عطف .
عطوف
(
otuf
) م . ع . عطف الشيئ عطوفا ( از باب ضرب ) : ميل كرد آن چيز . و عطف عليه : مهربان شد بر آن .
عطوفت
(
atufat
) و (
otufat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - محبت و دوستى و مهربانى .
و توجه . و عطوفت پدرى : مهربانى پدر به فرزند .
عطول
(
otul
) م . ع . عطل عطلا و عطلا و عطولا . مر . عطل و عطل .
عطون
(
atun
) ص . ع . شتر خوابيدهء در عطن ( مؤنث و مذكر در وى يكسان است ) .
يق : بعير عطون و ناقة عطون .
عطون
(
otun
) ص . ع . قوم عطون :
گروهى كه شتران را بر عطن فرود آورند . و ج . عاطن .
عطون
(
otun
) م . ع . عطنت الابل عطونا ( از باب ضرب و نصر ) : سيراب گرديده فرو خفتند شتران در عطن .
عطوى
(
atv
) ص . ع . قو عطوى : كمان نرم .
عطى
(
otayy
) ا . ع . مصغر عطاء يعنى عطاى كوچك و بخشش كم .
عطية
(
atiyyat
) ا . ع . دهش و بخشش .