ريزان . و كريم العصر : بزرگ نسب .
و جاء فلان عصرا اى بطيئا : آمد فلان بدرنگى .
عصر
(
asr
) م . ع . عصرت العنب و نحوه عصرا ( از باب ضرب ) : گرفتم آب انگور و مانند آن را و يا بدست خود فشار دادم و گرفتم آب آن را . و عصرت الثوب :
فشار دادم جامه را تا آبى كه آن را تر كرده بود گرفته شود . و عصرت الدمل : فشار دادم دمبل را تا چرك آن بيرون آيد . و عصر فلانا : عطيه داد فلان را . و عصره :
باز داشت او را . و عصر زيدا : حبس كرد زيد را . و نيز عصر : پناه گرفتن . و رستن .
و دوشيدن شتر و جز آن را .
عصر
(
asr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پسين . و آخر روز و دشم . و زمان و روزگار .
و فشار . و نماز عصر : نماز پسين كه نماز دويم باشد .
عصر
(
asr
) و (
asar
) ا . ع . آخر روز تا سرخ شدن آفتاب .
عصر
(
asr
) و (
esr
) و (
osr
) و (
osor
) ا . ع . روزگار . ج : عصور و اعصار و اعصر و و عصر . و نماز دويم .
عصر
(
osr
) ا . ع . جاى پناه و رهائى . و جاء و لكن لم يجئ لعصر يعنى آمد ولى وقتى كه بايد نيامد . و نام و ما نام لعصر : نزديك نيست بخوابد .
عصر
(
asar
) ا . ع . پناه جاى و جاى رهائى . و گرد و غبار : و بنو عصر :
نام قبيلهاى از تازيان .
عصر
(
osor
) ع . ج . عصر .
عصران
(
asr ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه : شب و روز . و بامداد و شبانگاه . و نماز ظهر و عصر .
عصرانه
(
asr ne
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - طعامى كه در عصر و آخر روز خورند .
عصرة
(
asrat
) ا . ع . نام درختى بزرگ .
عصرة
(
osrat
) ا . ع . ملجأ و پناگاه و رهائى جاى . و هولاء موالينا عصرة يعنى اين جماعت نسبشان بما التصاق دارد و نزديكان ما مىباشند .
عصرة
(
asarat
) ا . ع . گرد و غبار بسيار .
عصرى
(
asri
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - آخر روز و پسين و نزديك شبانگاه .
عصرى
(
asariyy
) ص . ع . منسوب بقبيلهء بنو عصر .
عصص
(
asas
) م . ع . عص عصا و عصصا . مر . عص .
عصص
(
osas
) و (
osos
) ا . ع . بن دنب و اصل آن .
عصعص
(
os'os
) ا . ع . بن دنب . و استخوان دمغزه . و گوشت باطن دنبهء گوسپند . ج :
عصاعص . و مرد كم خير دشوار خير . و گرد اندام استوار خلقت .
عصعص
(
os'as
) و (
osa'es
) و (
as'as
) ا . ع . گوشت باطن دنبهء گوسپند . و بن دنب . و استخوان دمغزه .
عصعصة
(
as'asat
) ا . ع . رنجورى و دردناكى بن دم .
عصعوص
(
os'us
) ا . ع . گوشت باطن دنبهء گوسپند . و بن دم . و استخوان دمغزه .
عصف
(
asf
) ا . ع . سبزه . و برگ كشت .
و كاه . قوله تعالى :
كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ
يعنى مانند كشتى كه خورده شده باشد دانهء آن و باقى مانده باشد كاه آن و يا مانند برگى كه دانههاى آن را گرفته و بىدانه مانده باشد و يا مانند برگى كه ستور آن را خورده باشد .
عصف
(
asf
) م . ع . عصفت الريح عصفا و عصوفا ( از باب ضرب ) : سخت وزيد باد . و عصف عياله : كسب كرد جهة عيال خود . و عصف الحرب بهم :
برد ايشان را جنگ و هلاك كرد ايشان را .
و عصف الشيئ : خميد آن چيز . و عصف بالسير : بشتافت و سرعت نمود . و عصفت الزرع : پيش از رسيدن بريدم آن كشت را .
عصفة
(
asfat
) ا . ع . عصفة الخمر :
بوى شراب .
عصفر
(
osfor
) ا . ع . گل كافشه . و رنگ سرخ .
عصفرة
(
asfarat
) م . ع . عصفر ثوبه عصفرة : رنگ كرد جامهء خود را با گل كافشه .
عصفور
(
osfur
) ا . ع . گنجشك نر . ج :
عصافير . و ملخ نر . و چوبى در هوده كه اطراف چوبها بدآن جمع شود . و چوبهاى پالان كه سرهاى كج را بدانها بندند . و چوبى كه سر پالان بدان بسته گردد . اصل روئيد - نگاه موى پيشانى . و استخوان بر آمدهء در پيشانى اسب . و آنجاى از مغز سر كه در ميانش پيوستگى است كه از هم جدا دارد آن را .
و سپيد باريك فروريختهء از غرهء اسب . و كتاب .
و ميخ كشتى . و پادشاه . و مهتر . و عصفور الاكاف : چوبى كه در ميان پشم آگند بندند .
و عصفور الشوك : صعوه .
عصفوران
(
osfur ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو استخوان برآمده در پيشانى اسب يكى از راست و ديگرى از چپ .
عصفورة
(
osfurat
) ا . ع . گنجشك ماده .
عصفورى
(
osfuriyy
) ا . ع . شتر دو كوهان .
عصقول
(
osqul
) ا . ع . ملخ نر . ج :
عصاقيل .
عصل
(
asl
) م . ع . عصل عصلا ( از باب نصر ) : خميد . و عصل العود :
كج گردانيد آن چوب را . و عصل الصبى :
شاش كرد آن كودك .