تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2360

مساهمون:

ص٢٣٦٠

عشوى

(
acaviyy
) ص . ع . منسوب بعشية .

عشوية

(
acviyyat
) ا . ع . جاى تاريك .

عشى

(
acy
) م . ع . عشيته عشيا ( از باب ضرب ) : طعام شبانگاه خورانيدم او را . و كذا عثوته عشوا و عشيا ( از باب نصر ) . و عشى الابل عشيا ( نيز از باب ضرب ) : بشب چرانيد شتران را . و عشى فلان : مانند نابينا كار كرد فلان .

عشى

(
ocy
) ع . ج . اعشى .

عشى

(
ac
) م . ع . عشى عشى ( از باب سمع ) و عشا عشى ( از باب نصر ) : شب كور شد و ضعيف گشت بينائى او . و عشى عليه ( نيز از باب سمع ) : ستم كرد بر وى . و عشت الابل : شبانگاه چريدند شتران .

عشى

(
ac
) ا . ع . شبكورى .

عشى

(
aci
) ص . ع . شبكور . و آنكه در شب و روز هر دو بد بيند .

عشى

(
ec
) ا . ع . طعام شبانگاهى . ج . اعشية .

عشى

(
aciyy
) ا و ص . ع . آخر روز . و ابر . و از زوال آفتاب تا صبح . و بعير عشى : شترى كه شب تا دير چرد . و اتيته عشى امس : آمدم او را از ما بين نماز مغرب تا نماز عتمة . و صلاتا العشى : نماز ظهر و عصر .

عشيات

(
acivy t
) ع . ج . عشية .

عشيان

(
acy n
) ص . ع . طعام شبانگاهى خورنده .

عشيان

(
ocayy n
) ا . ع . مصغر عشى : شام كوتاه .

عشيب

(
acib
) ا و ص . ع . مرد كوتاه بالا . و مكان عشيب : جاى گياهناك .

عشيب

(
ocayb
) ا . ع . كوتاه قد و كوتاه بالا .

عشيبة

(
acibat
) ص . ع . ارض عشيبة : زمين گياهناك .

عشية

(
aciyyat
) ا . ع . آخر روز . و ابر . ج : عشايا و عشيات .

عشية

(
aciyyat
) ص . ع . ناقة عشية : ماده شترى كه شب تا دير چرد .

عشير

(
acir
) ا . ع . ده يك . ج : اعشراء و عشور و اعشار . و خويش . و دوست و معاشر . و شوى زن . ج : عشراء . و آواز كفتار . و ده يك حصهء فقير در حساب غلهء زمين .

عشيرة

(
acirat
) ا . ع . برادران . و قبيله . و تبار و نزديكان از جانب آبا . ج : عشائر . و سعد العشيرة : پدر قبيله‌اى در يمن .

عشيره

(
acire
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خويشان و نزديكان و تبار . و اهل خانه . و قبيله و طايفه .

عشيش

(
acic
) م . ع . عش عشاشة و عشيشا . مر . عشاشة .

عشيشات

(
ocayc t
) ع . ج . عشيشية .

عشيشان

(
ocayc n
) و عشيشيان (
ocayciy n
) ا . ع . مصغر عشى يعنى شام كوتاه .

عشيشيانات

(
ocayciy n t
) ع . ج . عشيشيان .

عشيشية

(
ocayciyat
) ا . ع . مصغر عشى يعنى شام كوتاه . ج : عشيشات .

عشيق

(
aciq
) ص . ع . عاشق . يق : فلان عشيق فلانة .

عشيق

(
ecciq
) ص . ع . بسيار عشق آرنده .

عشيقة

(
aciqat
) ص . ع . مؤنث عشيق .

عص

(
ass
) ا . ع . اصل و بن هر چيزى .

عص

(
ass
) م . ع . عص عصا و عصصا ( از باب ضرب ) : سخت و درشت گرديد و ستيهيد بر غريم .

عصا

(
as
) ا . ع . چوب . و چوبدستى ( مؤنث آيد ) . قوله تعالى :
هِيَ عَصايَ أَتَوَكَّؤُا عَلَيْها
. ج : اعصى و اعصاء و عصى و عصى . و زبان . و استخوان ساق . و معجر و سربند زنان . و گروه مسلمانان . و استخوان جناح . ج : عصى . و شق فلان العصا : خلاف ورزيد فلان از جماعت مسلمين و اتفاق ايشان . و انشقت العصا : خلاف واقع شد . و يق فى الخوارج : قد شقوا عصا المسلمين . و هو لين العصا : او نرمخو و نيكو سياست كنندهء شتران است و يا سست سياست و كم زنندهء شتران است . و انه لضعيف العصا : او نيكو چرانندهء شتران است . و لا ترفع عصاك عن اهلك يعنى خود را باز مدار از تأديب اهل خود و آنها را ادب آموز . و هو لا يضع عصاه عن عانقه : او همواره اهل خود را ادب مىكند . و يا پيوسته در سفر مىباشد . و هم عبيد العصا يعنى ايشان اطاعت نمىكنند ما دامى كه با عصا زده نشوند . المثل : العصا من العصية اى بعض الامر من بعض . ايضا المثل : القى فلان عصاه يعنى رسيد فلان بجاى خود و اقامت كرد فلان . و ميخ در زمين فرو كوفت فلان و خيمه زد . و مطمئن شد فلان . و ترك سفر گفت .

عصا

(
as
) م . ع . عصى الرجل بالعصا عصا ( از باب سمع ) : بدست گرفت عصا را آن مرد . و عصى بسيفه : مانند عصا گرفت شمشير را . و يا زد بشمشير مانند زدن بعصا . و عصا عصا ( از باب نصر ) : نيز بدست گرفت عصا را ، او عصا بالسيف ( از باب نصر ) و عصى بالعصا ( از باب سمع ) و بالعكس او كلاهما فى كليهما .

عصا

(
as
) ا . پ . - مأخوذ از تازى چوبدستى و پاده و پنگ و تخله و تختله و ختور و كتك و كتك و كتك و هرباس . و چماق . و آلت تناسل . و آلتى كه در گرفتن ارتفاع به كار مىبرند و عصاى مسافر را پاشو گويند .

عصاب

(
es b
) ا . ع . آنچه بدان بسته شود . و سربند و عمامه . و ريسمانى كه بدان رانهاى ماده شتر را جهة دوشيدن بندند .

عصاب

(
es b
) م . ع . عصب على الشيئ