عاذى
(
zi
) ص . ع . مكان عاذى :
جاى دور از آب .
عاذية
(
ziyat
) ص . ع . ابل عاذية :
شترانى كه در چراگاه شيرين گياهى باشند كه شوره گياه نداشته باشد .
عار
(
r
) ا . ع . عيب و ننگ و فضيخت .
الحديث : اياكم و الغلول فانها عار .
عار
(
r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ننگ و نكوهيدگى و بدنامى و افتضاح و رسوائى و بىآبروئى و بىحرمتى و شرمندگى و خجالت و حيا . و عار داشتن : شرم داشتن و شرمنده شدن و ننگداشتن . و خجالت داشتن . و خجل كردن .
عار
(
rr
) ص . ع . جمل عار : شتر گرگين .
عارب
(
reb
) ص . ع . با نشاط . و نهر بسيار آب . و مرد خورنده .
عاربة
(
rebat
) ص . ع . نهر بسيار آب .
و چاه بسيار آب . و خالص . و العرب العاربة : تازيان خالص مقابل العرب المستعربة .
عارة
(
rat
) ا . ع . چيز عاريتى : فاتلف و اخلف انما المال عارة .
عارة
(
rrat
) ص . ع . مؤنث عار . يق :
ناقة عارة : ماده شتر گرگين .
عارج
(
rej
) ا . ع . غايب و پنهان .
عارد
(
red
) ا . ع . برآينده . و بر كنار شونده و يكسو شونده . ج : عوارد .
عارض
(
rez
) ا . ع . ماده شتر بيمار .
و ماده شتر شكستهء آفت رسيده . و ابر بر پهناى كرانهء آسمان . و كوه . و منه : عارض اليمامة . و هرچه پيش نمايد شخص را از پرده و جز آن . و صفحهء گردن . و صفحهء صورت و طرف روى و صفحهء رخسار مردم . و دندانهائى كه در كنار دهان است . و هر دو جانب دهن . و عطا . و ملخ بسيار . و عارض الجند : سالار لشكر .
عارض
(
rez
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اتفاق و عارضه . و بروز و ظهور ناگهانى .
و واقعه و حادثه . و آفت و آسيب و بلا . و هر چيز كه وقوع آن غير منتظر و غير دائم باشد .
و هر آنچه به چيزى لا حق شود و در آن پديد آيد كه سابقا در وى نبوده . و كسى كه در محكمهء قضاوت و عدالت تظلم كند و داد خواهى نمايد . و رخسار و سج و صفحهء صورت . و عارض شدن و يا عارض گرديدن :
واقع شدن و صادر گشتن و اتفاق افتادن . و بروز نمودن و رويدادن . و بديوان عدالت تظلم كردن . و دادخواهى نمودن . و عارض لشكر : عرضه دهندهء لشكر و شماركنندهء لشكر و سالار لشكر . و عارض ممالك :
خزينهدار .
عارضا
(
rezan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - اتفاقا و بطور ناگهانى .
عارضان
(
rez ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو طرف رخسار . و خفيف العارضين :
سبك موى و روى و دندان .
عارضة
(
rezat
) ا . ع . صفحهء رخسار .
و حاجت . و حادثه . و ماده شتر بيمار و آفت رسيده كه آن را بكشند . و دندان و دندانهاى كنار دهن . ج : عوارض . و هر چيز كه شخص را پيش آيد . و چوب بالاى در كه بر آن گردد . و كرانه . و پشتيبان در و بالارو . و تير سقف . و زبان آورى و تيز زبانى . و چستى و چابكى . و دليرى . و رسائى در امور . و قوت و قدرت در سخن و جز آن . و عارضة من الوجه : آنچه از روى در وقت خنده آشكار گردد . و در ملامت گويند : بنو فلان يا كلون الا العوارض يعنى فلان طايفه نمىخورند مگر گوشت ماده شتر بيمار و يا آفت رسيده را .
عارضة
(
rezatan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از گوشهء چشم . و منحرفا .
عارض نامه
(
ez - n me
) ا . پ . قبوض دريافتى ماليات .
عارضه
(
reze
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اتفاق . و اتفاق ناگهانى و حادثه و آفت و آسيب و بلا . و هر چيز كه وقوع آن غير منتظر باشد .
عارضى
(
rezi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر آنچه در چيزى پديد آيد كه سابقا در وى نبوده . و اتفاقى و ناگهانى . و ناپاينده .
و باصطلاح فلسفه : نيگوهر .
عارضيه
(
reziyye
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - عارضى و ناپاينده .
عارف
(
ref
) ص . ع . دانا و شناسنده .
ج : عرفاء . و مرد شكيبا . و امر عارف :
كار معروف . و هو عارف : او مدبر امور است و قائم بسياست مىباشد .
عارف
(
ref
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - واقف و دانا و آگاه و با فهم و با ادراك و عالم و با علم و دانشمند و حاذق و عاقل و هوشيار و زيرك و با فراست . و مقدس . و مرشد .
عارفانه
(
refane
) م ف پ . - ماخوذ از تازى - عاقلانه و خردمندانه و زيركانه . و زاهدانه . و بطور رمز و ايما .
عارفة
(
refat
) ا و ص . ع . امراة عارفة : زن شكيبا و صبور . و نيز عارفة معروف و مشهور و شناخته شده . و نيكوئى .
ج : عوارف .
عارك
(
rek
) ص . ع . زن حايض . و شترى كه آرنج وى پهلويش را بريده به حدى كه به گوشت رسيده باشد . ج : عوارك .
عارم
(
rem
) ص . ع . سخت و شديد .
و يوم عارم : روز سخت سرد . و رجل عارم : مرد پليد . و صبى عارم : كودك