تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2287

مساهمون:

ص٢٢٨٧

عاد

(
d
) ا . ع . نام مردى از پيشينيان تازيان و قوم هود منسوب‌اند به آن ( منصرف و غير منصرف هر دو آمده ) . و هر چيز قديمى را نسبت به او مىدهند مثل آنكه گويند : ملك عادى و بئر عادية .

عاد

(
d
) ا . ع . ج . عادة .

عاد

(
da
) ا . ع . مردم . يق : ما ادرى اى عاد هو : نمىدانم كدام مردم است او .

عاد

(
dd
) ا . ع . باصطلاح حساب : هر عددى كه تقسيم شود بر دو عدد ديگرى بدون آنكه چيزى باقى ماند .

عادات

(
d t
) ع . ج . عادة .

عادات

(
d t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عادتها . و رسوم . و خويها . و آئين .

عادة

(
dat
) ا . ع . خوى . ج : عادات و عاد و عوائد و عيد .

عادت

(
dat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوى و مروس . و رسم و آئين . و قاعده و قانون و دستور . و هر چيز معمول و متداول . و هر خوى و رسمى كه ترك آن ممكن نباشد . و هر چيز معتاد . و حيض . و عادت شدن : معتاد شدن و رسم شدن . و حايض گشتن زن . و عادت زنانه : حيض . و عادت كردن : معتاد شدن و معمول و متداول گشتن و مروسيدن .

عادة

(
detan
) و عادتا (
detan
) و عادتانه (
det ne
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور معمول و متداول . و بطور عادت و بطور معتاد و موافق معمول و بطور اكثريت .

عادتى

(
deti
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - مستعمل و متداول و معمولى . و دستورى . و ملوط و مخنث . و حيض .

عادر

(
der
) ا . ع . يك دروغ‌گوى .

عادق

(
deq
) ص . ع . رجل عادق الراى : مردى كه تدبير صائب ندارد .

عادل

(
del
) ص . ع . داد دهنده . ج : عدول . و مشرك . ج : عادلون . و الامام العادل : والى تابع حكم خداى .

عادل

(
del
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - راست و صحيح و صادق و دادگر و تابع و پيرو احكامات الهى و ضد فاسق . و كسى كه در شرع شهادت وى مقبول باشد .

عادلانه

(
del ne
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور عدالت و دادگرى و صداقت و راستى .

عادلون

(
deluna
) ع . ج . عادل .

عادن

(
den
) ص . ع . شترانى كه در چراگاه مقيم باشند و از يك جاى علف چرند . و نيز شترانى كه پيوسته شوره گياه چرند .

عادون

(
duna
) ع . ج . عادى .

عادون

(
dduna
) ا . ع . فرشتگان محاسب روزهاى مردمان .

عادى

(
di
) ص . ع . ستمكار . - و دزد . و دشمن . ج : عدى و عدى و عداة . و دونده . و اسب دونده . ج : عوادى . و تجاوز كننده . ج : عادون .

عادى

(
di
) ا . ع . كنارهء لوح . و شير بيشه . و عاديا اللوح : هر دو كرانهء لوح .

عادى

(
di
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - سر چيزى كه عادت شده باشد و معتاد . و مستعمل . و آموخته شده . و عادت كرده .

عادى

(
diyy
) ص ع . هر چيز قديم و كهنه ( منسوب بعاد ) . مر . عاد .

عادياء

(
diy
) ا . ع . سموءل بن عادياء : نام مردى كه در ايفاى عهد بوى مثل زنند .

عاديات

(
diy t
) ع . ج . عادية .

عادية

(
diyat
) ص . ع . ستمگر و ستم كننده . يق : سباع عادية . و گروهى از قوم كه جهة كارزار بدوند و يا آن گروه كه پيشتر از پيادگان حمله كنند . و شتر چرندهء شوره گياه . و شتران ماندهء در طاقستان كه بشوره گياه ميل نكنند . و شتر سخت دونده . ج : عاديات و عوادى .

عادية

(
diyat
) ا . ع . دورى . و شغلى كه باز دارد شخص را از چيزى . و ظلم . و شر . و ستم . يق : رفعت عنك عادية فلان : برداشتم از تو ظلم و شر فلان را .

عاذب

(
zeb
) ص . ع . كسى كه از سختى تشنگى چيزى نخورد . ج : عذب و عذب .

عاذب

(
zeb
) ا . ع . كسى كه ميانهء آن و آسمان چيزى حايل نباشد . و ستور ايستاده كه آب و علف نخورد .

عاذر

(
zer
) ص . ع . عذر خواه .

عاذر

(
zer
) ا . ع . رگى كه خون استحاضه از آن سيلان مىنمايد . و غايط و پليدى . و نشان و اثر جراحت و خستگى .

عاذرة

(
zerat
) ص . ع . امراة عاذرة اى معذورة : زنى كه داراى استحاضه باشد .

عاذرة

(
zerat
) ا . ع . غايط و پليدى .

عاذف

(
zef
) ص . ع . ما زلت عاذفا منذ اليوم يعنى امروز چيزى نچشيدم .

عاذل

(
zel
) ص . ع . نكوهش‌كننده . ج : عذلة و عذل و عذال و عواذل .

عاذل

(
zel
) ا . ع . رگى كه خون استحاضه از آن جارى مىشود . و نام ماه شعبان و يا شوال در ايام جاهليت . ج : عواذل .

عاذلة

(
zelat
) ص . ع . مؤنث عاذل يعنى زن نكوهش‌كننده . ج : عواذل و عذل (
ozzal
) .

عاذور

(
zur
) ا . ع . بدى و فساد . يق : لقيت منه عاذورا اى شرا . و نشانى دراز كه در ستور گذارند . ج : عواذير . و بيمارى در حلق .

عاذوراء

(
zur '
) ا . ع . بيمارى در حلق .