گردن ( و قد يؤنث ) . ج : عتق و عواتق . و كمان كهنهء سرخ رنگ . و چوزهء مرغ كه قوت گرفته و بپريدن رسيده باشد . و چوزهء سنگخواره .
و چوزهء كبوتر كه هنوز قوت نگرفته باشد .
ج : عواتق . و اميل العاتق : كسى كه كتف آن بلند باشد . و حبل العاتق : و تروپى كه ما بين گردن و پشت بود .
عاتقة
(
teqat
) ا و ص . ع . مؤنث عاتق يعنى زن آزاد . و زن با شرف . و نيز كمان كهنهء سرخ .
عاتك
(
tek
) ا و ص . ع . جوانمرد .
و بىآميغ از رنگها . و ستيهنده . و از حالى بحالى گردنده . و كمان كهنهء سرخ رنگ .
و نبيذ صاف و پاكيزه .
عاتكة
(
tekat
) ا . ع . خرما بن كه گشن نپذيرد . و زن آلودهء بخوش بوى . ج : عواتك .
و نام زنى . و نام سه نفر از جدههاى آن حضرت از سليم . و منه قوله صلى اللّه عليه و آله :
انا بن عواتك من سليم .
عاتم
(
tem
) ص . ع . ضيف عاتم :
مهمان شبانگاه آينده . و قرى عاتم : مهمانى دير دير . و جاءنا ضيف عاتم : آمد ما را مهمان ديركنندهء در شب آينده .
عاتمات
(
tem t
) ص . ع . النجوم العاتمات : ستارگانى كه از تيرگى هوا تاريك و پوشيده گردند .
عاتن
(
ten
) ا . ع . توانا . و سخت و شديد . ج : عتن
عاته
(
teh
) ص . ع . رنجاننده . و حكايت كنندهء سخن كسى . ج : عتهاء .
عاتى
(
ti
) ص . ع . متكبر . و در گذرندهء از حد . ج : عتاة و عتى . و كلانسال . ج : عتى .
عاثر
(
ser
) ص . ع . شكوخنده و لغزنده .
عاثور
(
sur
) ا . ع . گوى كه جهة شكار شير و جز آن كنند . و چاه . و جاى هلاك و سختى و بدى . المثل : وقع فى عاثور شر . و لقيت منه عاثورا اى شدة .
عاثى
(
si
) ص . ع . تباه كن . ج :
عثاة و عثى .
عاج
(
j
) ا . ع . دندان فيل . و استخوان فيل و ذيل . مر . ذبل . و ماده شتر رام و لين الانعطاف .
عاج
(
j
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مادهء سفيد عظمى كه دندان فيل از آن ساخته شده و عاجى كه در تجارت متداول است عبارت است از دندان فيل و از دندان هيپوپوتام - كه اسب آبى باشد و از آلت دافعهء حيوانى بحرى كه مرس گويند و نيز آلت دافعهء ناروال و نيز از مواد مستحاث است .
عاج
(
je
) ع . كلمهاى كه بدان ماده شتر را مىرانند و زجر مىكنند و عاج عاج مىگويند .
عاج
(
jj
) ص . ع . طريق عاج :
راه پر از روندگان . و نيز عاج : صيحه زننده .
ج : عاجون .
عاجب
(
jeb
) ص . ع . بشگفت آورنده .
و عجب عاجب در مبالغه گويند .
عاجة
(
jat
) م . ع . واحد عاج .
عاجز
(
jez
) ص . ع . سست و ناتوان .
ج : عواجز و عجزة .
عاجز
(
jez
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - ناتوان و زبون و كم زور و ضعيف .
و بيبس و كم عقل . و خسته و مانده و فرومانده .
و بىطاقت . و ملول و دلتنگ . و نااميد . و معيوب و ناقص و كسى كه يكى از اعضاى وى مفقود و يا از كار بازمانده باشد . و عاجز شدن : بيطاقت گشتن . و مانده و كمزور شدن . و از كار افتادن . و ناقص شدن و معيوب گشتن . و عاجز كردن : منهزم كردن و شكست دادن . و خسته و مانده كردن .
و مضطرب كردن .
عاجزانه
(
jez ne
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ضعيفانه و بطور ضعف و عجز .
عاجزى
(
jezi
) ا . پ . ناتوانى و كم زورى و ضعيفى و زبونى . و مرد كور .
عاجل
(
jel
) ص . ع . بىمهلت . و شتاب و سريع . ج : عجال . و ضد آجل .
عاجل
(
jel
) ا . ع . اين جهان .
عاجل
(
jel
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - شتاب . و شتابكننده . و زود . و جلد و چست و چالاك . و فانى و ناپايدار و زايل .
و حيات عاجل : زندگانى ناپايدار و عمر فانى .
عاجلا
(
jelan
) و عاجلانه
(
jel ne
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور تعجيل و بطور شتاب و به زودى و بسرعت و سريعا و بچستى و چالاكى .
عاجلة
(
jelat
) ص . ع . بىمهلت .
عاجلة
(
jelat
) ا . ع . ساعت حاضر و اين ساعت .
عاجله
(
jele
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ناپايدار و فانى . و حيات عاجله : زندگانى ناپايدار و عمر فانى .
عاجمة
(
jemat
) ا . ع . دندان . ج :
عواجم .
عاجن
(
jen
) ص . ع . كسى كه در برخاستن دست را بر زمين گذارد . و پيرى كه از ضعف تكيه بر زمين كرده برخيزد . ج : عجن .
و ناقة عاجن : ماده شترى كه بچه در شكمش قرار نگيرد .
عاجنة
(
jenat
) ا . ع . عاجنة المكان :
ميانهء جاى .
عاجى
(
ji
) و عاجين
(
jin
) ص . پ .
شبيه بعاج و برنگ عاج . و چيزى كه از عاج ساخته باشند .