تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2291

مساهمون:

ص٢٢٩١

عاطس

(
tes
) ص . ع . عطسه‌آورنده و عطسه‌دهنده .

عاطس

(
tes
) ا . ع . صبح . و آهوئى كه پيش آيد شخص را .

عاطش

(
tec
) ص . ع . عطش‌دارنده و كسى كه تشنه بود .

عاطف

(
tef
) ص . ع مهربانىكننده . و برگرداننده . و ظبية عاطف : آهوئى كه وقت نشستن گردن كج كند .

عاطف

(
tef
) ا . ع . ازار . و چادر . ج : عطف . و اسب ششم رهان .

عاطفة

(
tefat
) ا . ع . مهر خويشى و قرابت .

عاطفت

(
tefat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دوستى و محبت و عطوفت . و نيكوئى . و شفقت و مهربانى و عنايت و توجه .

عاطفه

(
tefe
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - . حرف عاطفه : كلمه‌اى كه ربط مىدهد اسم و يا جملهء ما بعد را باسم و يا جملهء ما قبل مانند واو .

عاطل

(
tel
) ص . ع . زن بىگردن بند و بىپيرايه . ج . عواطل و عطل .

عاطل

(
tel
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بىكار و باطل و بيهوده و بيفايده و بىمعنى . و خالى و تهى . و ناقص . و بىحاصل .

عاطم

(
tem
) ص . ع . هلاك شده . ج : عطم .

عاطن

(
ten
) ص . ع . ابل عاطن : شتران سيراب فروخفتهء در عطن .

عاطنة

(
tenat
) ص . ع . ابل عاطنة : شتران سيراب فروخفتهء در عطن . ج : عواطن و عطون .

عاطنة

(
atenat
) ا . ع . نام لنگرگاهى در درياى يمن .

عاطوس

(
tus
) ا . ع . هرچه بدان عطسه آورند . و نام حيوانى كه بدان فال بد گيرند .

عاطوف

(
tuf
) ا . ع . دام و مصيده‌اى كه چوب كج داشته باشد .

عاطى

(
ti
) ص . ع . گيرنده . المثل : عاط به غير انواط يعنى گيرنده است ولى چيزى آويزان نيست كه بگيرد و اين مثل را در ارتكاب كارهاى بىفايده گويند .

عاظب

(
zeb
) افا . ع . مرغ دم جنبانندهء بسرعت . و لازم‌گيرندهء . و صابر .

عاظب

(
zeb
) ا . ع . در جاى خشك فرودآينده .

عاظل

(
zel
) ا . ع . مرد مأبون . و متهم بشر و بدى . ج : عظل .

عاظل

(
zel
) ص . ع . جراد عاظل : ملخ دو سه تا برهم نشسته . ج : عظلى .

عاف

(
f
) ا . ع . سهل و نرم .

عافط

(
fet
) ص . ع . رجل عافط : مرد گوز زن .

عافطة

(
afetat
) ا . ع . ميش ماده . و قولهم : ما له عافطة و لا نافطة يعنى نه ميش ماده دارد و نه بز ماده و يا عافطة داه شبانىكننده و نافطة گوسپند است .

عافق

(
feq
) ص . ع . هر وارد و صادر و راجع مختلف و هر طرف آمد و رفت نماينده . و بسيار آمدوشدكننده .

عافل

(
fel
) ا . ع . كسى كه جامهء كوتاه به روى جامهء دراز پوشد .

عافور

(
fur
) ا . ع . وقع فى عافور شر و عاثوره : در بدى و جاى هلاكت و سختى افتاد .

عافون

(
funa
) ع . ج . عافى .

عافى

(
fi
) افا . ع . آمرزنده و عفوكننده و در گذرندهء از گناه . ج : عافون .

عافى

(
fi
) ص . ع . ناپديد و مندرس . ج : عفى و عوافى .

عافى

(
fi
) ا . ع . جوينده . و خواهنده . و بخشنده . و دراز موى . و شورباى در ديگ عاريتى انداخته . و مهمان . و خواهندهء فضل . و هر خواهندهء رزق . و هر آينده‌اى كه طالب معروف باشد . ج : عفاة و عفى و عافون و . باقى طعام در ديگ .

عافيات

(
fiy t
) ع . ج . عافية .

عافية

(
fiyat
) ا و ص . ع . دور كردن خداى از بنده مكروه را . و سلامت از بيمارى و بلا و مكروهات در بدن . و سلامت باطن در دين در دنيا و آخرت ( اسم است مصدرا ) . و نيز عافية : خواهندهء رزق از طيور و سباع و جز آن . ج : عوافى . و عافية الماء : آب آينده . و هو كثير العافية : او بسيار مهمان است . و ناقة عافية اللحم : ماده شتر پرگوشت . ج : عافيات .

عافية

(
fiyat
) م . ع . عافا معافاة و عافية . مر . معافاة .

عافيت

(
fiyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صحت و سلامتى و تندرستى . و رستگارى . و امنيت . و عافيت باد : كلمهء دعا كه پس از آب خوردن و پس از بيرون آمدن از حمام و پس از عطسه گويند .

عاق

(
q
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ز بهر و برمخ و مخيذه و مخيده و آنكه نافرمانى پدر و مادر كند و پدر و يا مادر از وى راضى نباشند . و عاق والدين : كسى كه پدر و مادر هر دو از وى ناراضى باشند . و عاق كردن : فرزند را از جهة نافرمانى از خود دور كردن و از ارث خود بىبهره ساختن و وى را از فرزندى خود خارج نمودن و برمخيدن .

عاق

(
qq
) ص . ع . ناخوش دارنده و آزار دهندهء پدر و مادر . و نافرمان . ج : عققة .

عاقب

(
qeb
) ا و ص . ع . نايب مهتر و قائم مقام آن بعد از وى . و نايب و خليفهء
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2291 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )