تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2346

مساهمون:

ص٢٣٤٦

عز

(
ezz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عزت و ارجمندى . و عزوشان : سر افرازى و ارجمندى و جاه و جلال .

عز

(
azza
) ع . كلمهء فعل كه بيشتر در دعا استعمال كنند يعنى با جلال و مجلل و سربلند باد . و عز و جل يعنى خداوند با جلال و احترام .

عزا

(
az
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ماتم و مصيبت . و تعزيت . و زارى و سوگوارى و سوك . و ايام عزا : روزهاى ماتم و سوگوارى . و لباس عزا : لباس سياه . و عزا گرفتن : زارى و شيون كردن و به حالت ماتم زدگان در آمدن و براى سوك و مصيبت لباس سياه در بر كردن .

عزاء

(
az '
) ا . ع . نسبت پدرى . و شكيبائى و صبر . و خوبى شكيبائى . يق : احسن الله عزاءك و احسن الله لك العزاء . الحديث : من تعزى بعزاء الجاهلية فاعضوه بهن ابيه و لا تكنوا فانهم كانوا يقولون فى الاستغاثة بالفلان و ينادى انا فلان بن فلان ينتمى الى ابيه و جده لشرفه و عزه و نحو ذلك و المعنى : قبحوا عليه فعله و قولوا له اعضض باير ابيك و لا تكنوا عنه بالهن فانه فى القبح كهذه الدعوى .

عزاء

(
az '
) م . ع . عزى عزاء ( از باب سمع ) : شكيبائى نمود . و عزا هو اليه و له عزاء ( از باب نصر ) : نسبت پذيرفت به او و منسوب گرديد بسوى او . و نيز عزاء : كسى را به كسى و يا به چيزى باز خواندن و نسبت كردن . يق : عزاه الى ابيه : نسبت داد او را بپدرش .

عزاء

(
azz '
) ا . ع . سال سخت .

عزاب

(
ozz b
) ع . ج . عزب . و ج . عزبة . و آنكه با شتران خود بچراگاه دور مىرود .

عزا بزا

(
azzan - bazzan
) ا . ع . بىشك و لا محاله . يق : جئ به عزا بزا .

عزاپرستى

(
az - parasti
) ا . پ . سوگوارى و زارى و اندوه و غصه و غم .

عزاخانه

(
az - x ne
) ا . پ . ماتم خانه و خانه‌اى كه در آن عزا بر پا مىكنند .

عزادار

(
az - d r
) ص . پ . ماتم‌زده و آنكه به حالت عزا و سوگوارى باشد .

عزادارى

(
az - d ri
) ا . پ . سوگوارى و زارى و عزا پرستى و اشتغال بسوك و مصيبت و تعزيت .

عزاز

(
az z
) ا . ع . زمين درشت .

عزاز

(
ez z
) م . ع . عزت الناقة عزازا و عزوزا ( از باب نصر ) : تنگ شد سوراخ پستان آن ماده شتر و به اين معنى از كرم نيز آمده . و نيز عزاز : معازة و چيرگى جستن بر يكديگر در خطاب و نبرد كردن در ارجمندى .

عزاز

(
ez z
) ص . ع . ج . عزيز .

عزازة

(
az zat
) م . ع . عزعزا و عزة و عزازة . مر . عز .

عزازة

(
ez zat
) ع . ج . عزيز .

عزازيل

(
az zil
) ا . ع . شيطان . و روح پليد . و نام مرغى كوچك .

عزاف

(
azz f
) ا . ع . ابر با آواز رعد . و نام ريگ توده‌اى .

عزاقة

(
azz qat
) ا . ع . سرين . و حلقهء دبر .

عزال

(
ez l
) ا . ع . سستى و ضعف .

عزالان

(
az l ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو پر كلان در طرف دنب عقاب .

عزالى

(
az l
) و (
az li
) ع . ج . عزلاء .

عزام

(
azz m
) ا . ع . شير بيشه .

عزاه

(
ez h
) ع . ج . عزه و عزه و عزهى و عزهاء و عزهاة .

عزاهل

(
oz hel
) ا . ع . اسب خوش تركيب و زيبا .

عزاهى

(
ez hi
) ع . ج . عزه و عزه و عزهى و عزهاة و عزهاء .

عزاهيل

(
az hil
) ع . ج . عزهول .

عزائر

(
az 'er
) ا . ع . بهاى علف زار وقتى كه آن را بدروند و مزارع آن را بفروشند .

عزائم

(
az 'em
) ا . ع . افسونها و يا آيات قرآنى كه بر آفت رسيدگان باميد به شدن خوانند . و عزائم الله : فرايضى كه خداوند آنها را واجب كرده است . و عزائم المغفرة : اعمال و خصالى كه بدان مغفرت مؤكد گردد . و عزائم السجود : سوره هائى از قرآن مجيد كه سجدهء واجب در آنهاست . و نيز عزائم : ج . عزيمة .

عزائم خوان

(
az 'em - x n
) ص . پ . افسونگر و كسى كه عزيمه مىخواند كه لبلاب نيز گويند .

عزب

(
azb
) م . ع . عزب طهر المراة عزبا و عزوبا ( از باب نصر ) : غايب شد شوى زن در ايام طهروى . و نيز عزب و عزوب : خالى و ويران گرديدن زمين . يق : عزبت الارض اذا لم يكن فيها احد مخضبة كانت او مجدبة .

عزب

(
azab
) ص . ع . مرد بىزن . ج : اعزاب و عزاب . و زن بىشوى .

عزب

(
azab
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - مرد ناكدخدا و مجرد و آنكه زن اختيار نكرده باشد .

عزباء

(
azb '
) ص . ع . زن بىشوى . و زن دوشيزه و باكره .

عزب پيشه

(
azab - pice
) ص . پ . كسى كه همواره عزب مىگردد و زن اختيار نمىكند .

عزبة

(
ozbat
) ا . ع . بىزنى . و بىشوئى .

عزبة

(
azabat
) ص . ع . زن بىشوى . و زن دوشيزه . ج : عزاب .

عزب دفتر

(
azab - daftar
) ا . پ . محرر و نويسندهء دفتر . و آنكه در دفتر محاسبات شغل مخصوصى ندارد .