تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2343

مساهمون:

ص٢٣٤٣
در تنگسال خورد . و درختان انبوه و درهم پيچيده كه در زمستان شتر در آن جاى گيرد و از آنها خورد . و درختى كه برگش در زمستان نيفتد . و هر گياه كه در زمستان باقى باشد . و شير بيشه . و بهترين مال مانند اسب جواد . و گرداگرد شهر . و ابو عروة : نام دهى در مكه . و نام مردى كه از ترس شير بيشه مرد و چون سينهء وى را شكافتند دل او از جايش زايل شده بود . و عروة الوثقى : عقد محكم و استوار .

عروج

(
oruj
) م . ع . عرج فى السلم عروجا و معرجا ( از باب نصر ) : برآمد بر نردبان و بلند گرديد . و عرج به ( للتعدية ) : برد او را . و عرج فلان : رسيد بپاى فلان چيزى پس لنگيد ، و اگر لنگى خلقى باشد فعل آن از سمع آيد . مر . عرج . و گفته‌اند در لنگى غير خلقى فعلش از نصر و كرم و سمع هر سه آيد .

عروج

(
oruj
) ا . ع . ج . عرج و عرج .

عروج

(
oruj
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صعود و ترقى .

عرود

(
orud
) م . ع . عرد النبت عرودا ( از باب نصر ) : روئيد گياه و بلند گرديد . و كذا : عرد الناب و غيره . و عرد الحجر : دور انداخت آن سنگ را .

عرور

(
orur
) م . ع . عرعرا و عرورا . مر . عر .

عروس

(
arus
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نام گنج اول از گنجهاى خسرو پرويز . و نام يكى از گنجهاى كيكاوس . و گوگرد زرد . و منكوحهء پسر و ويو و سنه و بيوگ و نيوك و سنهار و سنار و سنه و خوازنده و دغد يعنى زن نوكد خدا و زن داماد . ج : عروسان . و عروس ارغنون زن : ستارهء زهره . و عروس پرده : قسمى از گل سرخ ياقوتى رنگ . و هر چيز كه برنگ آن بود . و عروس جهان : ستارهء زهره . و اين جهان . و عروس چهارم و يا عروس چرخ و يا عروس خاورى و يا عروس روز و يا عروس فلك : آفتاب . و عروس خشك پستان : زن نازا . و اين دنياى بىبقا . و عروس در پرده : كاكنج و كجومن . عروس عرب : مكهء معظمه . و عروس عدن : ماه و ستاره‌هاى آسمان . و پرستار و خدمتگارى كه شبها با وى دخول توان كرد . و عروس كج : صورتى زشت و مهيب كه كودكان را بدان ترسانند . و عروس نه فلك : آفتاب . و افلاك .

عروس

(
arus
) ص . ع . مرد و زن نوخواسته يكديگر را . ج : عرس و عرائس . يق : رجل عروس من رجال عرس و امراة عروس من نساء عرائس . المثل : لا مخباء لعطر بعد عروس ، دربارهء كسى گويند كه اجناس خوب و نيكو از وى پوشيده نباشد . و نيز عروس : نام آسمان هشتم . و وادى العروس : نزديك مدينه است .

عروسان

(
arus n
) پ . ج . عروس . و عروسان باغ و يا عروسان چمن : گلها و ميوه‌ها و نهالهاى نوبر آمده و درختهاى ميوه‌دار . و عروسان بيابان : شتران باركش . و شتران راه مكه . و عروسان خلد : حوران بهشتى . و عروسان درخت : شاخه‌هاى نورسته .

عروسانه

(
arus ne
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - مانند عروس و بيوك مانند .

عروس‌بر

(
arus - bar
) ا . پ . ساقدوش .

عروسك

(
arusak
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - منجنيق كوچك كه در قلعه‌ها آماده دارند و بدان سنگ و آتش و خاكستر بجانب دشمن اندازند . و كرم شب تاب . و نام پرنده‌اى كه شبها بيدار باشد و بانگ كند . و لعبتى كه دخترگان سازند و بدان بازى كنند و لهفت نيز گويند . و عروس كوچك . و دختر نابالغ كه به شوهر دهند . و بوم ماده . و رنگ لعلى . و عروسك در پرده : كاكنج .

عروسه

(
aruse
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بيوگ و عروس .

عروسى

(
arusi
) ا . پ . بيوگانى و ديبار و ميزاد و نيوكانى . و چيزهائى كه متعلق بايام زفاف و زناشوئى بود . و عروسى كردن : زن گرفتن . و شمع عروسى : مشعل و چراغهائى كه در شب زفاف روشن مىكنند . و جشن عروسى : مىزد و مىگزد و جشن ميزاد .

عروش

(
oruc
) م . ع . عرش الكرم عرشا و عروشا ( از باب ضرب و نصر ) : و اديج بست براى رز . و عرش البئر : گرد گرفت چاه را به قدر يك قامت زيرين از سنگ و ما بقى بالائين را از چوب . و عرش فلانا : زد بر عرش گردن فلان . و عرش بالمكان : اقامت نمود در آن جاى . و عرش ( مجهولا ) او عرش الوقود ( مجهولا ) : پيوسته افروخته ماند .

عروش

(
oruc
) ا . ع . خانه‌هاى مكه . و ج . عرش .

عروشة

(
arvacat
) م . ع . عروش الدابة عروشة : سوار گرديد بر آن ستور .

عروص

(
arus
) ص . ع . ماده شترى كه عرقش بوى خوش دارد .

عروض

(
aruz
) ا . ع . مادى شترى كه رياضت نايافته باشد . و ميزان شعر ( سميت لانها يظهر بها المتزن من المنكسر اولانها ناحية من العلوم اولانها صعبة اولان الشعر يعرض عليها ) . و نيز عروض : نام جزء اخير از مصراع اول شعر سالم باشد و يا متغير . ج : اعاريض . و در همهء اين معانى مؤنث آيد . و نيز كرانه . و گوشه . و راه در كوه . و مضمون كلام . يق : عرفت فى