خرمابن . و مكيل . و باد سرد . يق : ان عشيتنا هذه لعرية .
عريج
(
arij
) ص . ع . امر عريج :
كارنا استوار .
عريجاء
(
orayj '
) ا . ع . نيم روز . و بر آب برآمدن شتران روزى در نيمروز و روزى در پگاه . و در هر روز يك بار خوردن .
عريد
(
arid
) ا . ع . دورى . و خوى و عادت .
عرير
(
arir
) ا . ع . مسافر . و بيگانهء قوم .
عريس
(
aris
) ص . ع . عروس .
عريس
(
erris
) و (
errisat
) ا . ع .
خوابگاه شير .
عريش
(
aric
) ا . ع . كجاوه . و چيزى شبيه بهودج . و واديج . و خانهء از چوب ساخته .
و خيمه و سايبان . و هر پوششى كه سايه افگند .
و كازه . و خانههاى مكه . ج : عرش .
فى حديث سعد رضى اللّه عنه : تمتعنا مع رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله و فلان كافر بالعرش اى معاوية مقيم بمكة . و نيز عريش : چهار يا پنج خرمابن كه از يك بيخ برآيند . و نام شهرى در مصر .
عريض
(
ariz
) ص . ع . پهناور . ج :
عراض . و بزغالهء يك ساله كه جهة گشنى در بانگ و حركت آمده باشد . و آنكه گياه را بعرض كنج دهان خورد . و گوسپند خصى . ج : عرضان و عرضان . و فلان عريض البطان : فلان توانگر است . و دعاء عريض : دعاى بسيار .
عريض
(
ariz
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - پهن و پهناور . و هر چيزى كه پهنى وى بيش از درازى آن نباشد ضد طويل . و فراخ و گشاد و وسيع .
عريض
(
orayz
) ا . ع . نام وادى در مدينه .
عريض
(
erriz
) ص . ع . كسى كه براى مردم شرو و فساد پيش آرد . و آنكه كار بيفايده كند و در پى باطل رود .
عريضن
(
orayzen
) ا . ع . مصغر عرضنى .
مر . عرضنى .
عريضه
(
arize
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درخواست و استدعا . و درخواست نامه .
عريضى
(
arizi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پهنائى و پهناورى . و گشادگى و وسعت .
عريط
(
eryat
) ا . ع . كژدم . و ام عريط و ام العريط : نيز كژدم .
عريف
(
arif
) ص . ع . دانا و شناسنده .
و آنكه بشناسد ياران خود را . و كار گزار قوم و آن پستتر از رئيس باشد . و يا همان رئيس . ج : عرفاء .
عريف
(
arif
) ا . ع . از اعلام است .
عريفى
(
arifi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شغل و خدمت رياست .
عريق
(
ariq
) ص . ع . مرد صاحب عرق و اصل در كرم و در لؤم .
عريقصاء
(
orayqas '
) و عريقصانة
(
orayqas ? nat
) ا . ع . عرقصاء .
عريقطان
(
orayqet n
) و عريقطة
(
orayqetat
) ا . ع . جانوركى پهن و جنبنده مانا بجعل .
عريك
(
arik
) ص . ع . رجل عريك :
مرد متداخل گرد اندام .
عريكة
(
arikat
) ا . ع . كوهان و يا باقى ماندهء آن . ج : عرائك . و نفس . و خوى و طبيعت . و رجل لين العريكة اى سلس الخلق . و لانت عريكته اى كسرت نخوته .
عريكه
(
arike
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نفس . و خوى و طبيعت .
عريم
(
arim
) ا . ع . بلا و سختى .
عرين
(
arin
) ا . ع . بيشه و درختان كه جاى شير و كفتار و گرگ و مار باشد . ج : عرن .
و درخت عضاه خشك و پوسيده . و درختان بسيار . و گوشت . و آواز فاخته . و شهر . و پيرامون سراى . و خار . و شكار . و شكار كردن شكسته .
و سوراخ سوسمار . و ارجمندى و عزت . و نام معدنى . و بطنى از تميم . و قولهم : لا يصل احدالى عرينه اى الى عزه و منعته .
عرينة
(
arinat
) ا . ع . بيشه . و مأواى شير و كفتار و گرگ و مار . ج : عرن .
عرينة
(
oraynat
) ا . ع . قبيلهاى از تازيان كه در عهد رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله ارتداد آوردند . عرنى : منسوب بايشان .
عز
(
azz
) ص . ع . رجل عز : مرد ارجمند .
عز
(
azz
) م . ع . عزه عزا ( از باب نصر ) : غالب آمد بر وى در معازة . و عزه فى الخطاب : با هم چيرگى كردند در خطاب . يق : اذا عز اخوك فهن يعنى هرگاه برادرت چيره گردد و نتوانى وى را پاداش دهى نرمى و ملاطفت كن با او . المثل :
من عزبز : هر كه غالب آمد برد .
عز
(
ezz
) ا . ع . ارجمندى . و باران سخت .
عز
(
ezz
) م . ع . عز عزا و عزة و عزازة : ارجمند گرديد و قوى شد پس از خوارى . و عز الشيئ : كمياب شد آن چيز . و عز الماء : روان گرديد آب . و عزت القرحة : روان شد آنچه در زخم بود .
و عز على ان تفعل كذا : دشوار شد بر من چنين كردن تو و ثابت و درشت شد و لازم گرديد . و عز على ان اراك كذا : دشوار است بر من اينكه تو را چنين ببينم و در اين معنى از سمع نيز آيد . و عززت عليه : گرامى شدم بر او . و چون بگويند به كسى : تحبنى ؟ ( دوست مىدارى من را ؟ ) در جواب مىگويد : لعزما يعنى نيك دوست مىدارم تو را .