تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2782

مساهمون:

ص٢٧٨٢

كردگر

(
kard - g r
) ا . پ . كننده و عامل و فاعل و مؤثر . و كردگر نزديك : عامل بلاواسطه .

كردم

(
kardam
) ا . ع . كوتاه بالا . و دلاور و شجاع . و از اعلام است .

كردمة

(
kardamat
) م . ع . كردم الرجل كردمة : كوتاهانه دويد آن مرد و يا بر يك پهلو دويد . و كردم القوم : فراهم آورد آن گروه را و آماده و مهيا نمود آنها را و تجهيز كرد .

كردمند

(
kard - mand
) ص . پ . جلد و تند و تيز و شتاب و تعجيل و سخت و بسيار جلد و بسيار تند و تيز .

كردن

(
kardan
) و (
kerdan
) و (
kordan
) ف م . پ . ساختن . و بجا آوردن . و نمودن . و ادا نمودن . و به كار آوردن . و پرداختن . و آهنگ كردن : قصد نمودن . و آهنگ گريز كردن : مهياى فرار شدن و آمادهء گريز گشتن . و تمام كردن : بانجام رسانيدن و پرداختن . و جدا كردن : منفصل نمودن و فصل دادن و تفريق نمودن . و در آفتاب كردن : عرضه نمودن بآفتاب . و در زندان كردن : در حبس نهادن و محبوس نمودن . و دروغ كردن : دروغ گفتن . و تقلب كردن . و دو تا كردن : مضاعف نمودن و دو چندان نمودن . و چيزى را از ميان شكافتن و به دو بخش نمودن . و دور كردن : جدا نمودن . و بيرون بردن . و روانه نمودن . و از تصرف خود بيرون نهادن و خارج نمودن . و زن كردن : زن گرفتن و زن اختيار نمودن و نكاح كردن و عروسى نمودن . و شمار كردن : شمردن و تعداد كردن و حساب نمودن . و فريب كردن : فريفتن و فريب دادن . و فساد كردن : سبب فساد و ناامنى شدن و شرارت كردن . و مرتكب كار بد و ناشايسته شدن . و كارزار كردن : جنگيدن و جنگ نمودن . و گوش كردن : گوش دادن و استماع نمودن و گوش فراداشتن .

كردنگ

(
kardang
) و كردنگل (
kardangal
) ا . پ . ابله . و بىاندام . و ديوث .

كردنى

(
kardani
) ص . پ . هر چيز كه لايق و شايان كرده شدن و بجا آورده شدن باشد . و ممكن .

كردو

(
kardu
) ا . پ . شاخهء بريده شدهء از درخت . و مصغر كرد يعنى كرت كوچك .

كردوس

(
kordus
) و كردوسة (
kordusat
) ا . ع . گلهء بزرگ از اسبان . و عضو و اندام . و هر استخوان دوگانهء در بند اندام مانند دو كتف و دو زانو و دو ورك . و هر استخوان آگنده گوشت و گرد . ج : كراديس . و فى صفته صلى اللّه عليه و آله : ضخم الكراديس اى الاعضاء .

كردوم

(
kordum
) ا . ع . كوتاه بالا .

كرده

(
karde
) ص . پ . ساخته و نموده و بجا آورده و به كار آورده و پرداخته و انجام داده و ادا شده . و هر آنچه شده باشد . و هر آن‌كس كه نموده باشد . و كرده آمدن : شدن . و شايستن و لايق شدن . و خوى كرده : عرق نموده .

كرده

(
karde
) ا . پ . نيزهء كوتاه .

كرده شده

(
karde - code
) ص . پ . ساخته شده و پرداخته شده و بجا آورده شده و ادا شده و نموده شده و اين كلمه ملحق باسم و صفت هر دو مىگردد مانند : سكه كرده شده و محاصره كرده شده و گرم كرده شده .

كرده‌كار

(
karde - k r
) ص . پ . مردم جلد و كاردان و كار آزموده و تجربه كار .

كرده نخست

(
karde - noxost
) ا . پ . عقل اول .

كردى

(
kordi
) ص . پ . منسوب بگروه كرد .

كردية

(
kordiyyat
) ا . ع . خرمائى كه در كرانه‌هاى جلت ماند .

كرديدة

(
kardidat
) ا . ع . تودهء خرما . و انبار بزرگ خرما . و خنور خرما . و خرمائى كه در تك جلت و كرانه‌هاى آن ماند . ج : كراد و كراديد .

كرديلن

(
kardaylan
) ا . پ . قسمى از انجدان كه انجدان رومى نيز گويند .

كرز

(
karz
) م . ع . كرز كرزا ( از باب سمع ) : دوام كرد بر خوردن كشك .

كرز

(
korz
) ا . پ . كرد و زمينى كه كنارهاى آن را بلند كرده جهة زراعت و سبزى كارى و جز آن آماده كرده باشند .

كرز

(
korz
) ا . ع . خرجين شبان . و جوال . ج : كرزة (
karezat
) .

كرز

(
korraz
) ا . ع . ناكس و فرومايه و لئيم و خبيث . و حاذق . و عاجز فرو ماندهء در سخن . و چزغ و بازى كه بسته باشند تا پر بريزاند . و باز دو ساله . و هر مرغى كه يك سال بر آن گذشته باشد . ج : كرارزة .

كرزان

(
kerz n
) ع . ج . كراز (
kor z
) .

كرزة

(
kerazat
) ع . ج . كرز (
korz
) .

كرزش

(
karzec
) ا . پ . تظلم و دادخواهى . و تضرع و زارى .

كرزم

(
karzam
) ا . ع . تبر . و خرد بينى . ج : كرازم .

كرزم

(
korzom
) ا . ع . پرخور و بسيارخوار .

كرزمان

(
karzam n
) ا . پ . آسمان .

كرزمان

(
karzam n
) و (
karazm n
) ا . پ . عرش خداوند عالم كه آسمان نهم باشد . و مردم ديندار و متدين .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2782 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )