گشت صفاى آن . و كدر عيشه : زايل گشت صفاى عيش و زندگانى آن . و كدر الفرس و غيره : تيرهگون شد آن اسب و جز آن . و كذا : كدر الفرس كدارة .
كدر
(
kader
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - تيره و مكدر و تيرهگون . و گرفته و آزرده و دلگير و آشفته و ملول و پريشان و مشوش .
و تار و تاريك و ظلمانى . و ناصاف .
كدر
(
kodor
) ص . ع . حمار كدر :
خر درشت ستبر .
كدر
(
kodorr
) ا . ع . جوان فربه گرد اندام سخت و تواناى استوار خلقت .
كدراء
(
kadr '
) ص . ع . مؤنث اكدر :
اسمر و تيرهگون و گندمگون . ج : كدر (
kodr
) .
كدراء
(
kadr '
) ا . ع . نام شهرى در يمن كه پوست را بوى نسبت كنند .
كدرپذير
(
kader - pazir
) ص . پ .
خللپذير . و مغموم و آشفته .
كدرة
(
kodrat
) ا . ع . تيرگى . و تيرگى رنگ .
كدرة
(
kadarat
) ا . ع . گل و لاى تك حوض . و طحلب و جامهء وزغ و مانند آن كه به روى آب باشد . و ابر تنك . و پارهاى از گل تراشه . و كلوخ كلان . و دستهء درودهء از زراعت . ج : كدر (
kadar
) .
كدرة
(
kaderat
) ص . ع . معيشة كدرة : معيشت و زندگانى بىصفا .
كدرم
(
kodram
) و (
kodrom
) ا .
پ . غلهاى مانند ارزن كه بيشتر در برنج زار رويد .
كدرى
(
kodriyy
) ا . ع . ابر تنك ، و نوعى از مرغ سنگخوار تيره رنگ پشت ابلق زرد گلو .
كدس
(
kads
) م . ع . كدس كدسا و كداسا و كدسانا : ( از باب ضرب ) :
بشتاب رفت گران بار . و كدست البهيمة كدسا : عطسه كرد آن بهيمه ، و گاه در مردمان هم استعمال مىشود . و كدس به : بر زمين افگند آن را . و كدس الحصيد : كوفت آن دروده را و خرمن كرد آن را و فراهم آورد .
كدس
(
kods
) ا . ع . خرمن و دانههاى درو كردهء كوفته و فراهم كرده . ج : اكداس .
كدسان
(
kadas n
) م . ع . كدس كدسا و كدسانا . مر . كدس (
kads
) .
كدسة
(
kadsat
) ا . ع . عطسهء ستور ، و گاه در مردم هم استعمال مىشود .
كدست
(
kodest
) ا . پ . وجب و شبر .
كدش
(
kadc
) م . ع . كدشه كدشا ( از باب ضرب ) : خراشيد آن را . و كدشه بسيف او برمح : زد آن را بشمشير و يا بنيزه و خسته كرد آن را . و كدش الشيىء : سخت دفع كرد آن چيز را و بريد آن را و از پس راند آن را و دور كرد آن را . و كدش لعياله : بمشقت و رنج ورزيد و كسب كرد براى عيال خويش . و كدش منه عطاء ( از باب نصر ) : رسيد مروى را از آن عطائى .
و قولهم : اكدش بخير ( بصيغهء امر ) يعنى به طرفى از آن خبر ده و آگاه كن .
كدع
(
kad '
) م . ع . كدعه كدعا ( از باب فتح ) : دفع كرد آن را و راند .
كدعة
(
kdo'at
) ا . ع . ذليل و خوار .
كدف
(
kadaf
) و كدفة
(
kadafat
) ا . ع .
آواز افتادن پاها بر جاى سخت . و آوارى كه شخص بشنود بىآنكه چيزى بنگرد .
كدفت
(
kadoft
) ا . پ . جمجمه و كاسهء سر .
كدكاد
(
kedk d
) م . ع . كدكد كدكدة و كدكادا . مر . كدكدة .
كدكدة
(
kadkadat
) ا . ع . آواز برخورد چيزى بر چيزى صلب . و آواز خايسك و سندان و جز آن .
كدكدة
(
kadkadat
) م . ع . كدكد كدكدة و كدكادا : افراط كردد رخنده و از حد درگذرانيد . و كدكد الصيقل :
زد آلت زدودن زنگ و مصقل را بر شمشير .
و كدكد فلان فى المشى : گرانبار رفت فلان و سنگينى كرد . و كدكد فلانا :
سخت راند فلان را .
كدكده
(
kadkade
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آواز خايسك و سندان و جز آن .
كدم
(
kadm
) م . ع . كدم الحمار كدما ( از باب نصر و ضرب ) : گزيد آن خر بدندان پيشين . و كذا غيره من الحيوان . و كدم الصيد : راند آن شكار را . و كدم الشيىء : نشان كرد بآهن در آن چيز و خست آن چيز را . و كدم فى غير مكدم اى طلب فى غير مطلب : طلب كرد در غير جاى طلب .
كدم
(
kodam
) ا . ع . نوعى از ملخ سياه سرسبز .
كدمة
(
kadmat
) ا . ع . داغ و نشان . يق :
ما للبعير كدمة اذا لم يكن به اثرة و لا وسم .
كدمة
(
kadamat
) ا . ع . جنبش و حركت .
يق : ما به كدمة : نيست در آن جنبشى .
كدمة
(
kademat
) ا . ع . بز درشت ستبر .
كدمة
(
kodommat
) ا . ع . مرد درشت و سخت .
كدمل
(
kodommol
) ا . ع . جزيرهاى در درياى يمن .
كدن
(
kadn
) م . ع . كدن بتوبه كدنا ( از باب نصر ) : مانند كمربند بر كمر بست جامه را .
كدن
(
kadn
) و (
kedn
) ا . ع . جامهاى كه از آن پرده سازند . و نهالين كه زن در هودج زير خود گستراند . و كجاوه و هودج كه زنان بر وى سوار شوند . و پالان . و هاون چرمين يعنى پوست پاچهء دباغت كرده كه در آن چيزى كوبند . ع : كدون (
kodun
) .
كدن
(
kadan
) ا . ع . تيرگى و كدورت .