تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2773

مساهمون:

ص٢٧٧٣

كدن

(
kadan
) م . ع . كدن مشغر البعير كدنا ( از باب سمع ) : آلوده گشت لفج شتر . و كدن الصليان : چريده شد شاخه‌هاى صليان و باقى ماند بيخ آن .

كدن

(
kaden
) ص . ع . بعير كدن : شتر بزرگ كوهان با پيه و گوشت . و رجل كدن : مرد داراى گوشت و پيه .

كدن

(
keden
) ا . پ . نام روستائى كه در آن روز عاشورا نزديك به دو هزار آدم جمع شده و گريه و زارى كنند . و حيز و مخنث .

كدنة

(
kednat
) ا . ع . كوهان . و پيه . و گوشت . و قوت . و قوم مرد . و يق للرجل : انه لحسن الكدنة : آن مرد داراى قوم نيكى است . و بعير ذو كدنة : شتر داراى كوهان و پيه و گوشت و قوت .

كدنة

(
kadenat
) ص . ع . مؤنث كدن . يق : ناقة كدنة : ماده شتر بزرگ كوهان با پيه و گوشت . و امراة كدنة : زن داراى گوشت و پيه .

كدنگ

(
kodang
) و كدنگه (
kodange
) ا . پ . چوبى كه گازران و دقاقاق جامه را بدان دقاقى كنند .

كدو

(
kadv
) و (
kodovv
) م . ع . كدت الارض كدوا و كدوا ( از باب نصر ) : بدرنگ برآمد گياه آن زمين . و كد الزرع : بد برآمد آن كشت .

كدو

(
kadu
) و (
kaddu
) ا . پ . بار گياهى مانند خيار كه آن را پخته خورند . و ابزارى كه بدان حجامت و بادكش كنند و آن را شاخ حجامت نيز گويند . و نيز كدو : كوزهء شراب . و پياله .

كدوء

(
kodu '
) م . ع . كداكدأ و كدوء . مر . كدأ (
kad '
) .

كدواده

(
kadv de
) ا . پ . بناى خانه . و ديوار عمارت .

كدوبا

(
kadu - b
) ا . پ . آش كدو .

كدوبن

(
kadu - bon
) ا . پ . بتهء كدو .

كدوح

(
koduh
) ع . ج . كدح (
kadh
) .

كدوخ

(
kadux
) ا . پ . حمام و گرمخانه . و جام و پياله .

كدود

(
kadud
) ص . ع . بئر كدود : چاهى كه به زحمت آب آن كشيده مىشود .

كدو دانه

(
kadu - d ne
) ا . پ . يك قسم كرمى كه در روده‌هاى انسانى توليد مىگردد و هر يك از قطعه‌هاى آن شبيه‌اند بتخم كدو و بتازى حب القرع و بيونانى تنيا نامند .

كدور

(
kodur
) م . ع . كدر كدرا و كدورا . مر . كدر (
kadar
) .

كدورات

(
kodur t
) ع . ج . كدورة .

كدورة

(
kodurat
) ا . ع . تيرگى . و تيرگى آب و چشم . و بىصفائى عيش . ج : كدورات .

كدورة

(
kodurat
) م . ع . كدر كدورا و كدورة . مر . كدر (
kadar
) .

كدورت

(
kodurat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تيرگى و آلودگى و ناپاكى آب . و سياهى و تاريكى . و تاريكى چشم . و آزردگى و اندوه و ملال . و پريشانى و اختلال حواس . و كينه و عداوت .

كدوك

(
kaduk
) ا . پ . گدار و معبر از كوه .

كدوكش

(
kadu - kac
) ا . پ . ابزارى كه بدان كدو را مىبرند .

كدون

(
kodun
) ع . ج . كدن (
kadn
) و (
kedn
) .

كدو نيمه

(
kadu - nime
) ا . پ . كوزه . و ظرف شرابخورى .

كدوه

(
koduh
) ا . پ . خراش و خراشيدگى . و گرفتگى . و شكافتگى .

كدوه

(
koduh
) ع . ج . كده (
kadh
) و (
kadah
) .

كده

(
kadh
) م . ع . كدهه الحجر و نحوه كدها ( از باب فتح ) : كوفت آن را سنگ و مانند آن چندان كه اثر سخت كرد . و اصاب وجهه شىء فكدهه : رسيد چيزى به صورت آن پس خراشيد آن را . ( لغة فى كدحه ) . و كده الشيىء : شكست آن چيز را . و كده الشعر بالمشط : جدا كرد مويها را از هم با شانه . و كده فلانا و عليه : چيره شد فلان را و غالب گرديد بر آن .

كده

(
kadh
) و (
kodh
) ا . ع . كلمه‌ايست كه بدان سباع را زجر مىكنند .

كده

(
kadh
) و (
kadah
) ا . ع . خراش و خدشه . ج : كدوه . يق : به كده . و كذلك : به كده .

كده

(
kade
) ا . پ . خانه . و محل و مكان . و جا و مسكن . و ميخانه . و سرداب و زير زمينى . و ده و قريه . و درصورتىكه بمعنى جا و مكان باشد بيشتر بطور تركيب استعمال مىگردد مانند : آتشكده و ميكده

كده

(
kode
) ا . پ . خراش . و ملازهء كام و گلو . و كليدان . و زبانهء كليدان . و كليدان باغ و خانه .

كدى

(
kady
) م . ع . كدى فلان كديا ( از باب ضرب ) : كم خير گرديد فلان و يا كم ساخت دهش را . و كداه : بند كرد و حبس نمود آن را و مشغول داشت آن را . و كدى وجهه : خراشيد روى آن را . و كدى الزرع : تباه گشت آن كشت .

كدى

(
kad
) ا . ع . شير با خرما آميخته كه بدان دختران را فربه نمايند . و نوعى از بيمارى سگ بچه .

كدى

(
kad
) م . ع . كدى الرجل بالعظم كدى ( از باب سمع ) : گلو گرفته