تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2729

مساهمون:

ص٢٧٢٩
أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِياماً
.

قيام

(
qiy m
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برخاستگى و راست ايستادگى . و ايستادگى . و دستگيرى و معاونت و توجه . و اشتغال . و موقف و مسكن و مقام و محل توقف و اقامت و جايگاه . و مرتبت و منزلت . و پود نساجى . و قوام و هر آنچه چيزى بدان پايدار ماند . و آنچه بدان چيزى آراسته گردد . و قيام كردن و يا قيام نمودن : نگريستن و چشم داشتن . و بجا آوردن و باتمام رسانيدن . و شروع كردن و آغاز كردن . و مشغول شدن .

قيام

(
qayy m
) ا . ع . يكى از نامهاى خداوند تبارك و تعالى بمعنى قيوم .

قيام

(
qoyy m
) ع . ج . قائم .

قيام‌پذير

(
qiy m - qazir
) ص . پ . ثابت و برقرار و پايدار و استوار .

قيامة

(
qiy mat
) ا . ع . يوم القيامة : مر . قيمة .

قيامت

(
qiy mat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خنپور و خنيور و روز رستخيز . و آشوب و فتنه و فساد و غوغا و هنگامه . و بلا و داهيه . و هر امرى كه زياده از حد بزرگ باشد . و قيامت كردن : هنگامه كردن . و تعجب برپا كردن . و برانگيختن بر كارهاى عجيب . و روز قيامت : روز رستخيز . و صحراى قيامت : صحراى رستخيز .

قيامت پيشه

(
qiy mat - pice
) و قيامت پيكر (
qiy mat - qaykar
) و قيامت جلوه (
qiy mat - jelve
) و قيامت خرام (
qiy mat - xar m
) و قيامت نگاه (
qiy mat - neg h
) ص . پ . هر پنج لغت را در توصيف معشوقه مىگويند .

قيامت‌زار

(
qiy mat - z r
) و قيامت - كده (
qiy mat - kade
) و قيامتگاه (
qiy mat - g h
) ا . پ . ميدان محشر و صحراى رستخيز .

قيامت‌نگاه

(
qiy mat - neg h
) ص . پ . قيامت پيشه .

قيامى

(
qiy mi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قرار و پايدار و ثبات و استوارى .

قيان

(
qiy n
) ع . ج . قين (
qayn
) و ج . قينة (
qaynat
) .

قياوار

(
qay v r
) ا . پ . كار و شغل و عمل و صنعت . و شغال . و راسو . و صانع . و كاركن . و متعرض شده . و قطع شدهء در كار .

قىآور

(
qay - var
) ص . پ . مقيى و هر چيز كه هراش و قى آورد .

قيب

(
qib
) ا . ع . اندازه و مقدار و قاب . يق : بينهما قيب قوس .

قيپا

(
qip
) ا . پ . گيپا .

قيت

(
qit
) ا . ع . قوت و خورش باندازهء قوام بدن . يق : ما عنده قيت ليلة : نيست در نزد او قوت يكشبه .

قيتار

(
qit r
) ا . پ . ستار و چنگ و بربط و گيتار .

قيتال

(
qit l
) م . ع . قاتل مقاتلة و قتالا و قيتالا . مر . قتال (
qet l
) .

قيتة

(
qitat
) ا . ع . قوت و خورش باندازهء قوام بدن . و قولهم : اقتت لنارك قيتة اى اطعمها الحطب .

قيتول

(
qitul
) ا . ع . قلعه و حصار . و لشكرگاه .

قيجك

(
qijak
) ا . ع . يك نوع سازى كه به زبان فرانسه و يولون گويند .

قيچى

(
qayc ? i
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - كازود و مقراض و برنس و برنيس .

قيح

(
qayh
) ا . ع . زرداب و ريم بىآميزش خون .

قيح

(
qayh
) م . ع . قاح الجرح قيحا ( از باب ضرب ) : ريم و زرداب كرد آن زخم .

قيخم

(
qayxam
) ا . ع . بلند مرتفع و مشرف .

قيخمان

(
qayxam n
) ا . ع . فيحمان و بزرگ قوم و معظم قوم كه بر راى وى تكيه كنند .

قيد

(
qayd
) ا . ع . بند . ج : اقياد و قيود . و دوالى كه بدان هر دو بازوى و دنبالهء پالان را فراگيرند . و آنچه بدان هر دو عرقوة قتب را بندند . و دوالى كه سرهاى پالان را فراگيرد . و نام اسبى . و قيد الاسنان : لثه و بن دندان . و قيد الاوابد : اسبى كه حيوان وحشى را بدويدن دريابد . و قيد السيف : دوال پارهء دراز كه در بن حمايل باشد و بكرهء شمشير وى را فرا گرفته باشد . و قيد الفرس : يك نوع داغى كه بر گردن شتر نهد .

قيد

(
qayd
) ص . ع . بعير قيد : شترى كه بكشيدن گردن نهد .

قيد

(
qayd
) م . ع . قاده قيدا ( از باب ضرب ) : بند گذاشت در پى آن . و قيد الشيئ ( مجهولا ) اى قيد (
qoyyeda
) : اندازه كرده شد آن چيز .

قيد

(
qayd
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زشار و منگنه . و بند . و حبس . و گرفتارى . و ضبط . و منع و ممانعت . و پاى بند . و دستبند . و زنجير پاى . و آنچه بدان دست و پاى انسان و يا حيوان را ببندند و بند كنند . و شرط و عهد و عقد و پيمان . و قاعده و قانون . و بند و بست . و ترتيب . و فصل از قرار نامه و معاهده . و منع و ممانعت . و تعديل . و باصطلاح عروض : حرف ساكنى غير از حروف و - ا - ى كه بلافاصله قبل از روى واقع مىشود مانند حرف را در كلمهء مرد . و قيد عيانى : يعنى در پيش چشمهاى من . و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2729 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )