قيد فرنگ : يك نوع پابندى معمول اهالى فرنگستان . و قيد كردن : بند كردن .
و در زندان كردن . و بىقيد : بىشرط .
و بىبند و آزاد و رها .
قيد
(
qayd
) و (
qid
) ا . ع . مقدار و اندازه . يق : بينى و بينه قيد قوس و قيد رمح اى مقدار قوس و مقدار رمح .
و كذلك : قيد قوس و قيد رمح .
قيد
(
qayyed
) ص . ع . بعير قيد :
شترى كه منقاد باشد و بكشيدن گردن نهد . و كسى كه نرمى و مساهلت كند با آنكه وى را بند كرده است .
قيدار
(
qayd r
) ا . ع . نام مردى .
قيداقه
(
qayd fe
) ا . ع . نام ملكهء بردع و كيد پا .
قيدام
(
qayd m
) ا . ع . پيش . و قيدام الشيئ : روى چيزى و صدر آن . و قيدام الجبل : بينى كوه پيش برآمده .
قيدبند
(
qayd - band
) ا . پ . قلعه و حصار .
قيدحور
(
qaydahur
) ا . ع . مرد بدخوى .
قيدخانه
(
qayd - x ne
) ا . پ . زندان و محبس .
قيد كرده
(
qayd - karde
) ص . پ .
بند كرده و محبوس .
قيدو
(
qaydu
) ا . پ . نام يكى از پادشاهان مغول .
قيدود
(
qaydud
) ا . ع . خر مادهء دراز پشت و گردن . و دراز از هر چيزى . ج : قياديد .
قيدودة
(
qaydudat
) م . ع . قاد قودا و قيادا و قيادة و قيدودة .
مر . قود (
qavd
) .
قيدوم
(
qaydum
) ا . ع . پيش . و قيدوم الجبل : بينى پيش برآمدهء كوه . و قيدوم الشيئ : روى آن چيز و صدر آن .
قيدى
(
qaydi
) ا و ص . پ . منسوب بقيد يعنى حبسى و بندى و محبوس و اسير .
قيذار
(
qayz r
) ا . ع . نام پسر اسمعيل كه پدر تازيان مستعربه باشد .
قيذحور
(
qayzahur
) ا . ع . قيدحور و مرد بدخوى .
قير
(
qir
) ا . ع . چيزى سياه كه بركشتى و خم و جز آن مالند تا آب نزهد و گفتهاند :
روغن سياهى است كه بر شتر گرگين مالند و يا زفت است .
قير
(
qir
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مادهاى قابل اشتعال و مايع و زرد رنگ و يا جامد و سياه كه از جوف زمين استخراج مىكنند و گزف نيز گويند و در فرنگستان كوچه هاى پيادهرو را از آن اندود مىنمايند . و هر چيز سياه .
قير
(
qayyer
) ا . ع . تيرانداز ماهر و زيرك و حاذق در تيراندازى .
قيراط
(
qir t
) ا . ع . نيمدنگ و وزنش بحسب بلاد مختلف است ، در مكه چاريك از شش يك دينار است و در عراق نصف ده يك دينار .
ج : قراريط .
قيران
(
qir n
) ع . ج . قارة (
q rat
) .
قيراندود
(
qir - andud
) ص . پ .
هر چيز كه از قيراندود شده باشد .
قيردار
(
qir - d r
) و قير زده
(
qir - zade
) ص . پ . آلودهشدهء بقير .
قيرس
(
qayres
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - موم و شمع .
قيرگون
(
qir - gun
) ص . پ . سياه فام و هر چيز برنگ قير .
قيروان
(
qirv n
) ا . پ . گرداگرد جاى مزروع . و عبور از ميان شهر و ملاحظهء آن .
و افق . و مغرب . و مشرق . و كاروان .
و نام ناحيهاى در افريقا واقع در مغرب مصر كه در قديم كوچ نشين يونانيان بود .
قيروان
(
qayrav n
) و (
qayrov n
) ا . ع . گروه اسبان . و معظم لشكر و كاروان .
و قفل و كليدانه . و قيروان افريقا .
قيروتى
(
qayruti
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - موم روغن .
قيروطى
(
qayruti
) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - قيروتى و موم روغن .
قيرى
(
qiri
) ص . پ . هر چيز سياه برنگ قير .
قيز
(
qiz
) ا . پ . زوجهء نامهربان .
قيزان
(
qiz n
) ع . ج . قوز (
qavz
) .
قيس
(
qays
) ا . ع . سختى . و گرسنگى . و بناز خراميدگى . و نره . و نام پدر قبيلهاى از تازيان . و نام چندين نفر . و نيز قيس :
جزيرهء كيش در خليج ايران .
قيس
(
qays
) م . ع . قاس الشيئ بغيره و عليه قيسا و قياسا ( از باب ضرب ) : اندازه كرد آن چيز را به غير وى . و نيز قيس : تبختر كردن و بناز خراميدن .
قيس
(
qis
) ا . ع . مقدار و اندازه .
يق : بينهما قيس رمح .
قيسار
(
qays r
) ا . پ . نام جائى .
قيسارية
(
qays riyat
) ا . ع . نام شهرى در فلسطين .
قيسب
(
qaysab
) ا . ع . يك نوع درختى از شورگياه . و نام مردى .
قيسبان
(
qaysab n
) ص . ع . ذكر قيسبان : نرهء سخت و درشت و ستبر .
قيسبة
(
qaysabat
) ا . ع . نام مردى .
قيست
(
qist
) ا . پ . قسمى از زرد آلو .
قيسرى
(
qaysariyy
) ا . ع . مرد بزرگ و كلانسال . و شتر كلان و سالخورده . و نوعى از جعل . ج : قياسر و قياسرة .
قيسوس
(
qisus
) ا . پ . قسمتى از لبلاب .