عديدة
(
adidat
) ا . ع . بهره و حصه و قسمت و جزء .
عديل
(
adil
) ا و ص . ع . مثل و نظير و مانند و هم سنگ . ج : اعدال و عدلاء . و عديلك : معادل تو در وزن و در قدر و همسر تو . و دو كس كه هر يك در يك لنگهء كجاوه نشينند هر يك عديلاند مر ديگرى را .
عذيل
(
adil
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - همسنگ و برابر در قدر و مرتبه و همشأن و همرتبه . و رقيب . و مثل و مانند و نظير .
و بىعديل : بىنظير و بىمثل و مانند .
عديم
(
adim
) ص . ع . معدوم . و گول .
و ديوانه . و نيازمند و درويش .
عديم
(
adim
) - مأخوذ از تازى - كلمهء نفى بمعنى بى كه چون بر سر اسم تازى درآيد كه داراى الف و لام باشد آن را منفى مىكند مانند : عديم الخير يعنى بيخير . و عديم المثال يعنى بىمثل و نظير و بىمانند . و عديم النظير : بىنظير و بىهمتا . و عديم الوفا : بىوفا و بىحقيقت و بىشرف .
عدينة
(
adinat
) ا . ع . چرم پارهء بن دول .
ج : عدائن . و نام موضعى كه در آن قبور صالحان و مقبرهء ذو اشرف است .
عدينة
(
odaynat
) ا . ع . نام مدينهء تعز اليمن كه پايتخت يمن است . و نام زنى .
عديى
(
adayi
) ص . ع . منسوب بقبيلهء عدى .
عذا
(
az
) ا . ع . عذيت الارض عذا ( از باب سمع ) : خوش باد گرديد آن زمين .
و عذى المكان : دور شد آن جاى از آب .
عذاءة
(
az at
) م . ع . عذوت الارض عذاءة و عذاوة ( از باب كرم ) : خوش باد گرديد آن زمين .
عذاب
(
az b
) ا . ع . شكنجه . و هر چه بنفس رسد از الم . ج : اعذبة . و قيل : اصل العذاب الضرب ثم استعمل فى كل عقوبة مؤلمة و استعير للامور الشاقة فقيل السفر قطعة من العذاب .
و اصابه عذاب عذبين : رسيد آن را عذابى كه از وى رهائى ندارد .
عذاب
(
az b
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رنج و الم . و شكنجه و آزار . و درد . و سياست و عقوبت . و جفا . و بلا . و تنبيه . و زدن تازيانه و چوب و جز آن . و صدمه . و عذاب كردن : شكنجه كردن و عقوبت و سياست نمودن . و صدمه زدن .
عذاب
(
ez b
) ع . ج . عذب .
عذابة
(
az bat
) ا . ع . زهدان . و زهار .
و بن زهار .
عذاة
(
az t
) ا . ع . زمين هموار خوش خاك دور از آب و از شورى . ج : عذوات .
عذار
(
ez r
) ا . ع . افسار ستور . و خط ريش . و دو جانب ريش . و نشان افسار بر روى ستور . ج : عذر . و طعام بنا . و طعام ختنه .
و مهمانى و طعامى كه در پى هر امر جديد به طرز شادمانى ترتيب دهند و دوستان و آشنايان را بر آن خوانند . و درشتى زمين در فضاى فراخ . و زمين عرب مشرف بر زمين عراق .
و داغى در جاى افسار . و شرم و حيا . و رخسار . و آنچه بدان مهار را ختم كنند بسوى سر شتر . و عذار من النصل : هر دو كرانهء پيكان . و هو خليع العذار يعنى او افسار گسسته و بر سر خود است و اين را دربارهء كسى گويند كه منهمك در غى و ضلالت باشد .
عذار
(
ez r
) و (
oz r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رستنگاه خط ريش . و عارض و صورت و رخساره . و گل عذار : كسى كه رخسارش مانند گل سرخ باشد .
عذارى
(
az r
) و (
az ri
) ع . ج . عذراء .
عذارين
(
ez rayne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه در شعر ذى الرمة دو كوه دراز از ريگ و يا دو راه .
عذاف
(
az f
) ا . ع . ما ذقت عذافا :
نچشيدم چيزى را .
عذاف
(
oz f
) ص . ع . سم عذاف :
زهر قاتل و كشنده .
عذافر
(
oz fer
) ا . ع . شير بيشه . و شتر بزرگ شگرف استوار جثه . و نام مردى .
عذافرة
(
oz ferat
) ا . ع . ماده شتر بزرگ شگرف استوار جثه .
عذاق
(
ez q
) ا . ع . ج . عذق .
عذال
(
azz l
) ص . ع . بسيار نكوهش كننده .
عذال
(
ozz l
) ع . ج . عاذل .
عذالة
(
azz lat
) ا . ع . است . و سرين .
عذام
(
azz m
) ا . ع . كيك . ج : عذم .
عذام
(
ozz m
) ا . ع . نوعى از شورگياه .
عذامة
(
ozz mat
) ا . ع . واحد عذام .
عذانة
(
az nat
) ا . ع . است . و سرين .
عذاوط
(
az vet
) ع . ج . عذوط .
عذاويط
(
az vit
) ع . ج . عذيوط و عذيوط .
عذائم
(
az em
) ع . ج . عذيمة .
عذائيط
(
az it
) ع . ج . عذيوط و عذيوط .
غدب
(
azb
) ا . ع . خوش گوارد و پاكيزهء از آب و خورش . و نام درختى .
عذب
(
azb
) م . ع . عذب الاكل عذبا ( از باب ضرب ) : ترك كرد خوردن را از شدت تشنگى . و عذبت عنه : منع كرد از او و بازداشت از او . و بازايستاد از او .
و گذشت او را .
عذب
(
azb
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آب شيرين و خوش مزه و خوشگوار . و عذب البيان : خوش بيان و شيرين گفتار .