قلقل
(
qelqel
) ا . ع . گياهى كه دانهء آن سياه خوشبو است و آن را قلقلان و قلاقل نيز گويند . و دانهء درخت مغاث . المثل : دقك بالمنحاز حب القلقل يعنى كوبيدن تو در هاون دانهء قلقل را كه سختترين دانههاست و اين مثل را در الحاح بر حريص گويند .
قلقل
(
qolqol
) ا . ع . مرد چست سبكروح .
و اسب سبك . و يارىگر شتابكار .
قلقل
(
qol - qol
) ا . پ . آواز شراب و جز آن كه از گلوى صراحى بيرون آيد .
قلقلان
(
qolqol n
) ا . ع . نام گياهى كه قلقل نيز گويند ، و يا غير از قلقل است .
قلقلانى
(
qolqol niyy
) ا . ع . نوعى از فاخته .
قلقلة
(
qalqalat
) ا . ع . حروف القلقلة : عبارت از ق و ط و ب و ج و دكه قراء آنها را جمع كرده « قطب جد » گويند .
قلقلة
(
qalqalat
) م . ع . قلقل القلقلانى قلقلة : بانگ كرد آن فاخته . و قلقل الشيئ قلقلة و قلقالا : جنبانيد آن چيز را . و قلقل فى الارض : زد بر زمين .
ققلك
(
qol - qolak
) ا . پ . در پريش و صراحى و كوزهء گردن دراز .
قلقله
(
qol - qole
) ا . پ . غليان و قليان .
قلقنت
(
qalqant
) و قلقند
(
qalqand
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - زاخ كبود و يا زاج سرخ .
قلقنطار
(
qolqont r
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - قلقطار .
قلقنه
(
qolqone
) ا . پ . جراحتى كه در پاى اسب و استر پديد آيد .
قلقى
(
qalq
) ا . ع . نوعى از گردنبند .
قلل
(
qelal
) ع . ج . قل (
qell
) .
قلل
(
qolal
) ا . ع . مردانى كه پس از پراكندگى و تفرقه گرد آيند .
قلل
(
qolal
) ا . ع . ج . قلة (
qollat
) .
قلل
(
qolol
) ع . ج . قلال (
qal l
) و (
qol l
) . و ج . قليل .
قللر
(
qollar
) ا . پ . در تركى جمع قل است كه بمعنى غلام باشد يعنى غلامان و اين نام را شاه عباس برده هزار سوار و دوازده هزار پياده نهاد و آنها را بجاى قزلباش برقرار كرد و سر كردهء اين غلامان را قللر آغاسى گفتند يعنى سر كردهء غلامان شاهى .
قللون
(
qololuna
) ع . ج . قليل .
قلم
(
qalm
) م . ع . قلم الظفر و غيره قلما ( از باب ضرب ) : چيد و تراشيد ناخن و جز آن را .
قلم
(
qalam
) ا . ع . غرو و ناى ميان كاواك .
و خامهء تراشيده . ج : افلام و قلام . و كارد فريز گوسپند و جز آن . و تير قمار . و تيرى كه ميان قمار بازان جولان دهند و گردانند .
و درازى ايام بيوگى زن . و قوله تعالى :
عَلَّمَ بِالْقَلَمِ
اى علم الخط بالقلم . و باصطلاح حكما : اول ما خلق اللّه و عقل اول .
قلم
(
qalam
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غرو و خامه و ساسر و كلك و مه و هرچه بدان نويسند و كتابت كنند . و ابزارى آهنين مر سنگ تراشان را كه بدان سنگ را هموار كرده و به روى آن منبت كارى كنند . و استخوانهاى دراز دست و پاى انسان و ديگر حيوانات . و ابزارى كه حكاك بدان حكاكى كند . و قطعهاى از شاخهء درخت كه بطور نهال آن را در زمين فرو كنند . و نوعى از آتش بازى . و قلم انداختن و يا قلم اندازى كردن :
غفلت كردن و اهمال نمودن . و سهو كردن در تحرير . و قلم آوردن : كتابت كردن . و قلم بر آفتاب راندن : ريش برآوردن . و قلم بدم شمشير افتادن :
دندانهدار شدن شمشير و برگشتن دم آن . و قلم به ناخن شكستن : بسزا رسانيدن . و قلم جعد كردن : كتابت كردن . و قلم در سياهى نهادن : رقم بدبختى كشيدن . و بسزا رسانيدن . و سخن كسى را باطل كردن . و قلم در كشيدن : محو كردن . و قلم زدن : كتابت كردن و نوشتن . و محو كردن . و قلم سرب :
مداد . و قلم شدن : نوشته شدن .
و قطع شدن . و قلم كردن : چيزى را بيك ضرب دو پاره كردن . و تراشيدن . و بريدن . و قلم كندهگرى : اسكنه .
و قلم موى : ابزارى از موى مر نقاشان را كه بدان رنگ آميزى كنند . و قلم نيست :
يعنى حسابى و كتابى ندارد و معاف است . و اهل قلم : نويسندگان و وزرا و منشى و مستوفى و مانند آنها .
قلما
(
qalm
) ا . پ . فلاخن .
قلما
(
qalla - m
) ع . مر . قلة (
qellat
) .
قلماسنگ
(
qalm - sang
) ا . پ . فلاخن و سنگى كه در فلاخن گذاشته اندازند .
قلماش
(
qalm c
) ص . پ . بيهوده و بىمعنى و باطل . و هرزه و ياوهگو .
قلماش
(
qolm c
) ا . پ . مرد پست و ناكس و خوار . و كمينه و فرومايه . و دروغگوى . و بىاعتبار .
قلمافشان
(
qalam - afc n
) ا . پ . خامه افشان . و قلم طلا كارى .
قلماق
(
qalm q
) ا . پ . نام طايفهاى از تتار .
قلمانداز
(
qalam - and z
) ا . پ . سهو و خطاى در تحرير .
قلمبند
(
qalam - band
) م ف . پ . مرقوم و مسطور . و مندرج . و ثبت شده . و در حساب آمده .
قلمبندى
(
qalam - bandi
) ا . پ .