فى صفته صلى إله عليه و آله : اذا زال زال قلعا يعنى در هنگام رفتار پاى مبارك را نيك برميداشت و برفتار ناز و خزامش نمىرفت ، و روى : قلعا و قلعا .
قلع
(
qala '
) ا . ع . خون . و علق . و پوست مانندى تنك كه بر پوست گرگين برآيد . و سنگى كه زير سنگ بزرگ باشد . و نيز قلع : اسم زمان است مر اقلاع حمى را . يق تركته فى قلع من حماه .
قلع
(
qala '
) ا . ع . ج . قلعة (
qala'at
) .
قلع
(
qala '
) م . ع . قلع فلان قلعا و قلعة ( از باب سمع ) : فلان بر زين نتوانست نشستن و پايش در كشتى ثات و استوارى نگرفت و يا از كندى خاطر بسخن پى نبرد و نفهميد .
قلع
(
qale '
) ص . ع . مرد سست پاى در كشتى . و مرد كند خاطر كه سخن فهم نكند .
و آنكه بر زين نتواند نشستن .
قلع
(
qela '
) ا . ع . ج . قلعة (
qel'at
) .
قلعة
(
qal'at
) ا . ع . توشه دان شبان .
و حصار و پناجاى در كوه كه از دشمن نگاهدارد .
ج : قلاع و قلوع . و نهال خرمابن كه از بيخ نخله بركنده باشند . و خرمابن از بيخ بركنده .
و پارهاى از كوهان . و شهرى در هند ، و اليه نيسب الرصاص و السيوف . و شهرستانى باندلس .
قيل : و اليه نيسب الرصاص .
قلعة
(
qel'at
) ا . ع . پارهء از چيزى بدرازا شكافته . ج : قلع (
qela '
) .
قلعة
(
qol'at
) ا . ع . مال عاريت . الحديث :
بئس المال القلعة . و مال ناپايدار . و آنچه پيشكى در بيت المال در آيد بىوزن و انتقاد تا وقت ادا . و مرد سست كه چون بر او حمله كنند نپايد . و آنچه از درخت بركنده شود .
و الدنيا دار قلعة يعنى دنيا جاى بركنده شدن است . و هم على قلعة اى رحلة يعنى ايشان در حالت كوچاند . و منزلنا منزل قلعة يعنى منزل ما جاى باش نيست و يا ملك ما نيست و يا ندانيم از اين منزل گذارمان كجا خواهد افتاد . و مجلس قلعة :
مجلسى كه صاحبش را مكرر بر خاستن ضرور افتد .
قلعة
(
qol'at
) و (
qola'at
) و (
qolo'at
) ص . ع . كسى كه بر زين ثابت ننشيند و در كشتى زود افتد . و كم فهم كه سخن را نيك دريافت نكند .
قلعة
(
qol'at
) و (
qola'at
) و (
qolo'at
) ا . ع . هذا منزل قلعة : اين منزلى است كه ما مالك آن نيستيم و نمىدانيم كه از آنجا كوچ بايد كرد و يا اين منزل جاى توطن نيست و كذلك : منزل قلعة و منزل قلعة .
قلعة
(
qala'at
) ا . ع . سنگ بزرگ از كوه بركندهء بيرون جستهء دشوار گذار . و سنگ ستبر ضخيم . ج : قلاع و قلع (
qala '
) . و پارهء بزرگ از ابر كه گويا كوهى است . و ابر پارهء ستبر كه كرانهء آسمان را فرا گيرد .
ج : قلع (
qala '
) . و ماده شتر بزرگ اندام .
و نام موضعى . و مرج القلعة : موضعى است كه شمشيرهاى قلعية منسوب بدانجاست .
قلعة
(
qala'at
) م . ع . قلع قلعا و قلعة .
مر . قلع (
qala '
) .
قلعة
(
qela'at
) ع . ج . قلع (
qal '
) . و ج .
قلع (
qel '
) .
قلعجات
(
qal'aj t
) پ . ج . قلعه (
qal'e
) .
قلعچه
(
qal'ace
) و (
qel'ace
) ا . پ .
حصار و قلعهء كوچك .
قلعطة
(
qal'atat
) ا . ع . گريختگى از ترس و رمندگى . و سرى كه موهاى آن سخت پيچان باشد و از پيچيدگى دراز نشوند .
قلعگيان
(
qal'agay n
) ا . پ . اهل قلعه .
قلعم
(
qal'am
) ا . ع . عجوزه و پيزه زن .
قلعم
(
qel'amm
) ا . ع . پير سالخورده .
قلعه
(
qal'e
) و (
qel'e
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حصار و هر جاى محصور كه جهة اقامت سپاه از براى دفع دشمن و حفظ مملكت و جز آن بنا مىكنند و فارسى زبانان هند قلعه بكسر قاف تلفظ مىنمايند . و قلعهء بندر : نام قلعهاى در شيراز واقع در بالاى كوهى . و قلعهء كهربا پيكر و يا قلعهء كهرباگون :
دنيا . و قلعهء گلاب : قلعهاى واقع در كوهكولويه كه زندانيان را در آن نگاهدارند و قلعهء بغداد : شكم .
قلعهبند
(
qal'e - band
) ص . پ . محبوس در قلعه .
قلعهبيگى
(
qal'e - beygi
) ا . پ . مستحفظ و نگهبان قلعه .
قلعهدار
(
qal'e - d r
) ا . پ . فرمان گزار مستحفظين قلعه و حاكم قلعه . و قلعه دار سپهر : آفتاب .
قلعهدارى
(
qal'e - d ri
) ا . پ . محافظت قلعه . و حكومت قلعه .
قلعهشكن
(
qal'e - cekan
) ص . پ .
توپى كه استحكامات قلعه را مىگسلاند .
قلعهكشا
(
qal'e - koc
) ص . پ . فاتح و كشايندهء قلعه .
قلعه كوب
(
qal'e - kub
) ص . پ . توپى كه قلعه را خراب و منهدم مىكند .
قلعهگاه
(
qal'e - g h
) ا . پ . جاى محكم و محصور .
قلعهنشين
(
qal'e - necin
) ا . پ . محاصره كرده شده . و محاصرهكننده .
قلعى
(
qal'i
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فلزى خاكسترى سفيد رنگ و سختتر و سبكتر از سرب كه رزيز نيز گويند و آن را از شبه جزيرهء مالاكا و از جزيرهء پانكا