تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2696

مساهمون:

ص٢٦٩٦
خداى . و قلب النخلة : بركند قلب آن خرمابن را . و قلبت البسرة : سرخ گرديد آن غورهء خرما . و قلب البعير ( مجهولا ) : قلاب زده گرديدن آن شتر . و قلب فلانا قلبا ( از باب نصر و ضرب ) : زد بر دل فلان .

قلب

(
qalb
) و (
qelb
) و (
qolb
) ا . ع . پيه خرمابن . و بهترين برگ خرمابن . ج : اقلاب و قلوب و قلبة (
qelabat
) .

قلب

(
qolb
) ا . ع . دستيانه و دست برنجن زنان . و مار سپيد . و يك نوع دانه‌اى بسيار سخت .

قلب

(
qolb
) و (
qolob
) ع . ج . قليب (
qalib
) .

قلب

(
qalab
) ا . ع . برگشتگى لب .

قلب

(
qalab
) ا . ع . قلب الرجل قلبا ( از باب سمع ) : برگشته لب گرديد آن مرد . و قلبت الشفة : برگرديد آن لب .

قلب

(
qollab
) ص . ع . حول قلب : حيله‌ساز ماهر در تقلب امور . و نيز قلب : ناپايدار . و قابل تبديل و تغيير .

قلبا

(
qalban
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور رضا و شعف . و بطور خلوص . و بطور رغبت .

قلباء

(
qalb '
) ص . ع . مؤنث اقلب : زن برگشته لب . و شفة قلباء : لب برگشته .

قلب‌اندود

(
qalb - andud
) ص . پ . پول مسى كه از ورقهء نازكى نقره و يا طلا اندود شده باشد .

قلبانه

(
qalb ne
) ا . پ . قسمى از سرود .

قلبة

(
qalbat
) ص . ع . امراة قلبة : زن عربى خالص .

قلبة

(
qolbat
) ا . ع . سرخى و حمرت . زن خالص نسب .

قلبة

(
qalabat
) ا . ع . بيمارى و ماندگى . و ما به قلبة : نيست در آن تعب و درد و رنج و عيبى .

قلبة

(
qelabat
) ع . ج . قلب (
qalb
) و (
qelb
) و (
qolb
)

قلبخانه

(
qalb - x ne
) ا . پ . حصار قلعهء هرات .

قلبزن

(
qalb - zan
) و قلب ساز (
qalb - s z
) ص . پ . كسى كه سكهء قلب مىزند و پول ناسره سكه مىكند .

قلبگاه

(
qalb - g h
) ا . پ . ميان و وسط . و وسط لشكر .

قلبنگ

(
qalabang
) ا . پ . يك نوع چوبى معطر و خوش‌بو .

قلبور

(
qalbur
) ا . پ . غربال و پرويزن .

قلبه

(
qolbe
) ا . پ . چوبى كه گاو آهن بدان نصب كرده زمين را شيار كنند . و گرده .

قلبه ران

(
qolbe - r n
) ص . پ . كسى كه قلبه مىراند و زمين شيار مىكند و زارع . و گاو قلبه‌ران : گاوى كه زمين شيار مىكند .

قلبه‌رانى

(
qolbe - r ni
) ا . پ . شيار كردن زمين . و قلبه‌رانى كردن : زمين شيار كردن .

قلبى

(
qalbi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بقلب و دل .

قلبى

(
qollabiyy
) ص . پ . ناپايدار و قابل تغيير و تبديل . و حول قلبى : حيله ساز ماهر در تقلب امور .

قلة

(
qolat
) ا . پ . غوك چوب كه عبارت از دو چوب است كه كودكان بداى بازى كنند . ج : قلات و قلون (
qeluna
) و (
qoluna
) .

قلة

(
qallat
) ا . ع . برخاستن از بيمارى و يا از درويشى .

قلة

(
qellat
) ا . ع . كمى ضد بسيارى و فسره و لرزهء از خشم و يا از طمع .

قله

(
qellat
) م . ع . قل الشيئ قلا و قلة ( از باب ضرب ) : كم گرديد آن چيز . و قل رجل يقول ذلك الازيد يعنى نيست كسى كه بگويد اين را مگر زيد . و قل الشيئ : برداشت آن چيز را و بلند نمود . و قلما يفعل كذا : كم است كسى كه بكند اين‌چنين و لقلما جئتك : كم آمدم تو را . و لقلما جئتك ( مجهولا ) لغة فيه .

قلة

(
qollat
) ا . ع . سر كوه . و بالاى هر چيزى . و بالاى كوهان . و تار سر مردم . و گروه مردم . و خم و سبوى بزرگ . و سبوى سفالينه . و كوزهء خرد . و بند شمشير و يا آنچه بر سر قبضهء شمشير باشد از زر و يا آهن . و يا آنچه زير هر دو شارب قبضه باشد . ج : قلل (
qolal
) و قلال (
qel l
) .

قلت

(
qalt
) ا . پ . قلبتان و ديوث و بىحميت .

قلت

(
qalt
) ا . ع . مغاكى در كوه كه آب در وى گرد آيد و مؤنث آيد . ج : قلات (
qel t
) . و قلت الابهام : مغاك در زير انگشت نر . و قلت الثريدة : مغاكى در ميان تريد كه روغن در آن گرد مىآيد . و قلت الصدغ : گودى صدغ . و قلت العين : مغاك چشم .

قلت

(
qalt
) ص . ع . فلان قلت : فلان كم گوشت است .

قلت

(
qelt
) ا . پ . ماش هندى .

قلت

(
qolt
) ا . ع . يك نوع گياهى طبى و مفتت حصاة مثانه .

قلت

(
qalet
) ص . ع . هلاك شده . و كم گوشت .