تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2687

مساهمون:

ص٢٦٨٧
سخت تنگ گرفت بر غريم خود . و قعطل فى الكلام : بسيار گفت .

قعف

(
qa'f
) م . ع . قعفت النخلة قعفا ( از باب فتح ) : از بيخ بركندم آن خرما بن را . و قعف فلان ما فى الاناء : خورد فلان آنچه در آوند بود . و قعفت الدابة : بركند آن ستور خاك را بپاى خود از زمين از سخت پا سپردگى . و قعف المطر : كاويد باران روى زمين را و برد سنگريزهء آن را .

قعف

(
qa'af
) م . ع . از بيخ برافتادن و از پاى برافتادن ديوار . و كوههاى خرد بر همديگر نهاده خاصة ( و الفعل من سمع ) .

قعفزة

(
qa'fazat
) م . ع . قعفز له الكلام قعفزة : بسخن ارادهء دفع وى كرد از نفس خود . و قعفز فى المشى : بگام تنگ و كوتاه رفت . و قعفز الرجل : زانوها را بر رانها چسبانيده و دستها را گرد زانوها حلقه كرده نشست آن مرد مانند كسى كه امر مهمى در فكر دارد .

قعفزى

(
qa'faz
) ا . ع . نوعى از نشست راست غير آرام .

قعفوز

(
qo'fuz
) ا . ع . يك نوع گياهى .

قعقاع

(
qa'q '
) ا . ع . آواز سلاح و مانند آن . و بانگ دندانها هنگام سخت خائيدن چيزى . و خرماى خشك . و تب لرزه . و كسى كه هنگام راه رفتن از بندهاى پايش آواز برآيد . و راه دشوار . و نام ابن شور تابعى كه در محاورت به دو مثل زنند .

قعقاع

(
qa'q '
) ص . ع . قرب قعقاع : شبروى سخت دشوار .

قعقاع

(
qe'q '
) م . ع . قعقع قعقعة و قعقاعا . مر . قعقعة .

قعقبة

(
qa'qabat
) ا . ع . زخم .

قعقبة

(
qa'qabat
) م . ع . زخم كردن .

قع‌قع

(
qa'qa '
) ا . ع . كلمه‌اى كه بدان گاو را مىرانند .

قعقع

(
qo'qo '
) ا . ع . عكه و يا مرغى ديگر دشتى پيسه و دراز نول دراز پاى .

قعقعانى

(
qa'qa ' niyy
) ا . ع . كسى كه هنگام راه رفتن از بندهاى پايش آواز برآيد .

قعقعانى

(
qo'qo ' niyy
) ص . ع . حمار قعقعانى : خر سخت آواز .

قعقعة

(
qa'qa'at
) ا . ع . آواز سلاح و مانند آن . و بانگ دندانها كه در وقت سخت خائيدن چيزى برآيد . و آواز تندر و مانند آن . و آواز سپر و مانند آن . و حكايت آواز سلاح و يا هر آوازى . و آواز تندر پياپى هم . و آواز هر چيز خشك و صلب . ج : قعاقع .

قعقعة

(
qa'qa'at
) م . قعقعت اسنانه قعقعة و قعقاعا : بانگ كرد دندانهاى او از سخت خائيدن چيزى . و قعقع الشيئ اليابس الصلب : جنبانيد آن چيز خشك درشت را . و قعقع الثور : راند آن گاو را بلفظ قع‌قع . و قعقع القداح : گردانيد تير قمار را هنگام بازى كردن . و قعقع فى الارض : رفت در زمين . و قعقعت عمدهم : يعنى كوچ كردند . المثل : ما يقعقع له بالشنان ( مجهولا ) يعنى بانگ كرده نمىشود مر او را خيكهاى كهنهء دريده ، اين مثل را دربارهء كسى گويند كه بسختيهاى روزگار خوار و ذليل نگردد و نترسد از چيزهاى بىحقيقت و باك نداشته باشد .

قعل

(
qa'l
) ا . ع . چوبى كه زير شاخه‌هاى جوان درخت زر نهند . و مرد پست زفت نافرجام .

قعم

(
qa'm
) ا . ع . بانگ گربه .

قعم

(
qa'm
) م . ع . قعم قعما ( از باب فتح ) : بانگ كرد گربه .

قعم

(
qo'm
) ع . ج . اقعم و قعماء .

قعم

(
qa'am
) ا . ع . كجى و بلند برآمدگى در سرين . و كجى بينى .

قعم

(
qa'am
) م . ع . قعم قعما ( از باب سمع ) : بيمارى به دو رسيد و كشت آن را . و نيز قعم : كج بينى گرديدن . و كج سرين و بلند برآمده سرين شدن .

قعم

(
qo'am
) ع . ج . قعمه (
qo'mat
) .

قعماء

(
qa'm '
) ص . ع . مؤنث اقعم : زن كج و بلند برآمده سرين . و زن كج بينى . ج : قعم (
qo'm
) .

قعمة

(
qo'mat
) ا . ع . قعمة المال : بهترين و برگزيده‌ترين شتران . ج : قعم (
qo'am
) .

قعمصة

(
qa'masat
) م . ع . قعمص فلان قعمصة : يك بار پليدى انداخت فلان .

قعموص

(
qo'mus
) ا . ع . غايط و پليدى مردم . و آنچه در شكم باشد . و سماروغ .

قعموط

(
qo'mut
) ا . ع . پارچه‌اى دراز كه بر بچه پيچند .

قعموطة

(
qo'mutat
) ا . ع . جعل .

قعن

(
qa'n
) ا . ع . كاسهء بزرگ كه در آن خمير سازند . و بدون الف و لام : نام يكى از اشراف كوفه .

قعن

(
qa'an
) ا . ع . سخت كوتاهى بينى . و برآمدگى سر بينى . و گشادگى ميان دو پاى وقت راه رفتن .

قعنب

(
qa'nab
) ا . ع . درشت سخت . و شير بيشه . و روباه نر . و نام مردى .

قعنب

(
qo'nob
) ا . ع . بينى كج .

قعنباة

(
qa'anb t
) ص . ع . عقاب قعنباة : عقاب تيز چنگال .

قعنبة

(
qa'nabat
) ا . ع . زن كوتاه بالا . و كجى . يق : فى فلان قعنبة .

قعو

(
qa'v
) ا . ع . چرخ چاه و مانند آن . و محور آهنين . و دو چوب چرخ كه در آن محور قرار گرفته . و دو آهنى كه چرخ در آنها مىگردد . ج : قعى (
qo'iyy
) .

قعو

(
qa'v
) ص . ع . رجل قعو