كوچك و خرد كه در روى نباتات زندگى مىكند و دو پا نيز نامند و به زبان فرانسه آن را كوشنيل گويند و از آن رنگ سرخى بدست مىآورند كه در رنگآميزى و كتابت متداول است . و هر رنگ سرخ روشنى را نيز قرمز نامند . و قرمز معدنى : عبارت است از اكسيد انتيمون گوگردى .
قرمز
(
qermez
) ا . ع . رنگى سرخ كه از آب افشردهء از نوعى كرم بدست آرند .
قرمزى
(
qermezi
) ا . پ . سرخى .
و رنگى كه از قرمز سازند و در كتابت به كار برند . و قرمزى روز : سرخى كه در آسمان نزديك طلوع آفتاب پديد آيد .
قرمساق
(
qoroms q
) و (
qorrams q
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - كسى كه زن خود را به ديگران دهد و ديوث .
قرمساقى
(
qoroms qi
) ا . پ . ديوثى .
قرمش
(
qarmac
) و (
qermec
) ا .
ع . مردم آميخته از هر جنس . يق : فى الدار قرمش من الناس : در آن خانه همه جور آدم است . و كذلك : قرمش من الناس .
قرمش
(
qarammac
) ا . ع . آنكه هر چيزى را بخورد . و مردم بىخير .
قرمشة
(
qarmacat
) م . ع . قرمشه قرمشة : تباه گردانيد آن را . و قرمش الشيئ : گرد كرد آن چيز را .
قرمص
(
qermes
) ا . ع . خانهاى كه در زير زمين كنند . و گو فراخ درون تنگ دهانه كه در سرما در آن مسكن كنند . و جاى كوماچ نهادن . و جاى تخم نهادن كبوتر . ج : قرامص .
قرمصة
(
qarmasat
) م . ع . قرمص قرمصة : بقرماص در آمد .
قرمط
(
qarmat
) ا . ع . لقب ابو ذر كه گروه قرمطى منسوب بوى مىباشند .
قرمطة
(
qarmatat
) م . ع . قرمط فى الخط قرمطة : تنگ و باريك نوشت خط را . و قرمط فى المشى : نزديك نهاد گامها را در رفتار .
قرمطة
(
qermetat
) ا . ع . سوراخ بينى مرغ .
قرمطتان
(
qermetat ne
) ا . ع .
بصيغهء تثنيه : دو سوراخ بينى مرغ .
قرمطى
(
qarmatiyy
) ص . ع . پيروان قرمط . ج : قرامطة .
قرمطيط
(
qarmatit
) ص . ع . كسى كه خط را باريك و تنگ هم نويسد . و كسى كه گامها را نزديك بهم نهد .
قرمل
(
qarmal
) ا . ع . درختى سست و نرم و بىخار كه چون در زير پاى افتد بشكند .
قرمل
(
qermel
) ا . ع . شتر كرهء بختى .
و شتر دو كوهانه . ج : قرامل . و موى - بند زنان . و شتر ريزهء بسيار پشم .
قرملة
(
qarmalat
) ا . ع . يك درخت قرمل . المثل : ذليل عاذ بقرملة ، دربارهء ذليلى گويند كه پناه بذليل ديگرى برد .
قرملية
(
qarmeliyyat
) ا . ع . شتر ريزهء بسيار پشم .
قرمود
(
qormud
) ا . ع . تكهء كوهى . و بچهء بز كوهى . و بار درخت غضاة . ج :
قراميد .
قرموص
(
qormus
) ا . ع . بمعنى قرمص .
مر . قرمص (
qermes
) . ج : قراميص .
قرموط
(
qormu
) ا . ع . آنچه جعل مىگرداند .
و بار سرخ درخت غضا كه مانند انار است و بدان پستان دختر را تشبيه كنند .
قرمول
(
qormul
) ا . ع . نوعى از بار درخت غضا .
قرمية
(
qermiyyat
) ا . ع . گره اصل حلقهء بينى شتر كه از موى و جز آن سازند .
قرمية
(
qoramiyyat
) ص . ع . اصلى .
و حجة قرمية : حجت اصلى .
قرميد
(
qermid
) ا . ع . سفال . و خشت پخته و آجر . و پارگين بخشت برآورده .
و بز كوهى ماده .
قرميز
(
qermiz
) ا . ع . سست و ضعيف .
قرميش
(
qermic
) ا . ع . مردم بهمآميختهء از هر جنس .
قرن
(
qarn
) ا . ع . شاخ و سرون . و تندى سر مردم كه بمنزلهء جاى سرون حيوان باشد . و يكسوى سر . و زبر سر . ج : قرون .
و گيسو . و گيسوى زنان . و موى بافته . و نوك موى . و سر كوه . ج : قران (
qer n
) . و شاخ ملخ و جز آن كه دو تار دراز باشد بر سر وى .
و پوشش هودج . و يكسوى هودج . و آنچه از دشت كه نخست پيش آيد . و كرانهء گردهء آفتاب و بالاى آن . و آنچه نخست از شعاع آفتاب پديد گردد . و مهتر و سردار قوم . و بهترين گياه . و آخرين گياه . و يا سر گياهى كه پاسپر نشده باشد . و يك دفعه از باران . و يك تك اسب . و همسال و همسر مرد . يق :
فلان على قرنى : فلان همسال من است .
و اهل يك روزگار از مردم . و گروهى پس از گروهى . يق : مضى قرن بعد قرن . و چهل سال و ده و يا بيست و يا سى و يا پنجاه و يا شصت و يا هفتاد و يا هشتاد و يا صد و يا صد و بيست سال .
و هر گروهى كه فوت شده و كسى از آنها باقى نمانده باشد . و پارهاى از روزگار . و رسن از پوست درخت تافته . و توك بافتهء از پشم .
و پائين ريگ توده . و فنج خرد زن كه از فرج وى برآيد . و كوه خرد . و پارهء جدا شدهء از كوه . ج : قرون و قران . و دم شمشير .
و تير و يا پيكان . و منارهء سر چاه كه بخشت