قرطعنة : نيست بر او چيزى .
قرطف
(
qartaf
) ا . ع . جامهء پرزدار . و قطيفه مانند مخمل و اطلس . و يك قسم ترهاى .
و بار درخت رمث .
قرطق
(
qortaq
) ا . ع . مأخوذ از كرتهء فارسى و بمعنى آن .
قرطقة
(
qartaqat
) م . ع . قرطقه قرطقة : كرته پوشانيد او را .
قرطلة
(
qertallat
) ا . ع . تنگبارخر .
ج : قرطال .
قرطم
(
qertem
) و (
qortom
) ا .
ع . تخم كافشه .
قرطمان
(
qartom n
) ا . پ . يك نوع دانهاى كه در ميان گندم زار رويد .
قرطمانا
(
qartam n
) ا . ع . قردمانا و كروياى دشتى .
قرطمة
(
qartamat
) م . ع . قرطمه قرطمة : بريد آن را .
قرطمة
(
qartemat
) ا . ع . نقطهاى در بن منقار كبوتر .
قرطمتان
(
qertemat ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو نقطه در بن منقار كبوتر .
قرطور
(
qartur
) ا . پ . قلعهاى در آذربايجان .
قرطوم
(
qortum
) ا . ع . منقار شتر مرغ .
قرطه
(
qarte
) ا . پ . دوختى كه بخيههاى آن آشكار باشد . و نوعى از لباس . و قرطهء فستقى : پيراهن سبز كه بسرخى زند .
قرطية
(
qartiyyat
) و (
qortiyyat
) ا .
ع . نوعى از شتران .
قرطيط
(
qertit
) ا . ع . چيز اندك . و بلا و سختى .
قرطيطة
(
qertitat
) ا . ع . چيز اندك .
يق : ما جاء فلان بقرطيطة .
قرظ
(
qaraz
) ا . ع . برگ درخت سلم كه بدان پوست پيرايند . و بار درخت سنط كه از عصارهء آن اقاقيا برآيد . و دانهاى شبيه بعدس در جوف غلاف كه از درخت عضاء حاصل گردد . و بلاد القرظ : يمن بدانجهت كه روئيد نگاه قرظ است . و مروان القرظ : مروان حكم چهارم خليفهء اموى زيرا بعض بلاد يمن در ايام خلافت وى مفتوح گشت .
قرظ
(
qarz
) م . ع . قرظ القرظ قرظا ( از باب ضرب ) : قرظ چيد . و قرظ گردآورد . و قرظ الاديم : پيراست پوست را با قرظ . و قرظته ذات الشمال :
لغة فى الضاد . مر . قرض (
qarz
) .
قرظ
(
qaraz
) م . ع . قرظ قرظا ( از باب سمع ) : مهتر و ارجمند گرديد پس از مذلت و خوارى .
قرظة
(
qarazat
) ا . ع . واحد قرظ يعنى يك برگ درخت سلم و يك بار درخت سنط .
قرظى
(
qaraziyy
) و (
qoraziyy
) ص . ع . كبش قرظى : قچقار يمنى . و كذلك : كبش قرظى .
قرع
(
qar '
) و (
qara '
) ا . ع . كدو ، ولى مشهور به سكون است .
قرع
(
qar '
) م . ع . قرع الباب قرعا ( از باب فتح ) : كوفت در را . المثل :
من قرع بابا و لج ولج . و قرع راسه بالعصا : با چوبدستى زد بر سر او . و قرع الشارب جبهته بالاناء : زد نوشنده پيشانى خود را بآوند يعنى هر چه در آوند بود همه را نوشيد . و قرع فلان سنه : برهم ماليد فلان دندانها را از ندامت و پشيمان گرديد . و قرع السهم القرطاس :
رسيد آن تير بكاغذ . و قرع الفحل الناقة قرعا و قراعا : برجهيد گشن بر ماده شتر .
و كذلك الثور و البقرة . و قرع قرعة :
فال زد بقرعه . المثل : ان العصا قرعت لذى الحلم اى ان الحليم اذا نبه انتبه ، و اصله ان حكما من حكام العرب عاش حتى ذهب عقله من الكبر ، فقال لابنته : اذا انكرت من فهمى شيئا عند الحكم فاقرعى لى المجن بالعصا لارتدع .
قرع
(
qor '
) ص . ع . ج . اقرع و قرعاء .
قرع
(
qor '
) ا . ع . نام چند وادى در شام .
قرع
(
qara '
) ا . ع . پيشى . و هر چه بسوى وى پيش كرده شود . و آبلهء ريزهاى كه در شتر بچگان برآيد . و كفك شير شتر . و سپر .
و انبان كوچك . و انبان فراخ شكم كه در وى طعام نهند . و نيز قرع : خالى ماند درگاه از مردم و خدم و دوستان و مردمان سائل . يق :
نعوذ بالله من قرع الفناء و صفر الاناء .
قرع
(
qara '
) ص . ع . مراح قرع :
خوابگاه شتران كه خالى از آنها باشد .
قرع
(
qara '
) م . ع . قرع قرعا ( از باب سمع ) : مغلوب شد در تير انداختن . و قرع فلان : رفت موى سر فلان از آفتى و بىموى سر شد . و قرع زيد : پذيرفت زيد كنكاش را و باز ايستاد از آنچه فرموده بود .
قرع
(
qara '
) و (
qar '
) م . ع . قرع المنزل قرعا و قرعا ( از باب سمع ) :
تهى شد منزل از نعمتها . و قرع الفناء :
خالى شد درگاه از مردم و خدم و دوستان و مردمان سائل . و قرع الحج : خالى ماند ايام حج از مردم .
قرع
(
qora '
) ا . ع . ج . قرعة (
qor'at
) .
قرع
(
qora '
) ا . ع . نام قلعهاى در يمن .
قرع
(
qorra '
) ع . ج . اقرع (
aqra '
) .
قرعاء
(
qar ' '
) ص . ع . مؤنث اقرع :
زن كل . ج : قرع (
qor '
) و قرعان . و روضة قرعاء : مرغزار بىگياه .