قرص
(
qors
) ا . ع . گرده و كليچه . ج :
اقراص و قرصة (
qerasat
) . و قرص الشمس : عين شمس . و نيز قرص : نام ريگ تودهاى . و نام زنى .
قرص
(
qors
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گرده و كليچه و كماچه . و هر چيز گردى مانا بكليچه . و قرص خورشيد : چشمهء خورشيد . و قرص خورشيد در سياهى شدن : فرو رفتن آفتاب . و قرص زر و يا قرص زر مغربى : آفتاب . و قرص سيمين : ماه . و قرص گرم و سرد :
آفتاب و ماه . و قرص مه : گردهء ماه . و قرص نان : گردهء نان . و قرض هفت دره : آفتاب .
قرص
(
qaras
) م . ع . قرص قرصا ( از باب سمع ) : پيوسته داورى كرد در حسب و هميشگى نمود در غيبت .
قرص
(
qoras
) ع . ج . قرصة (
qorast
) .
قرصافة
(
qers fat
) ا . ع . بازيچهاى مر كودكان را كه بادفر گويند . و زن و ماده شتر گرداندام كه گوئى گوئى است مىگردد .
و قاصه قرصافة : بازى است مر تازيان را .
قرصبة
(
qarsabat
) م . ع . قرصبه قرصبة : بريد آن را .
قرصة
(
qorsat
) ا . ع . قرص و كليچه و گرده . ج : قرص (
qoras
) .
قرصة
(
qerasat
) ع . ج . قرص (
qors
) .
قرصد
(
qarasad
) ا . ع . كفه . و خوشهاى كه پس از كوفتن باقى ماند .
قرصع
(
qarsa '
) ا . ع . نرهء كوتاه . و نام مردى لئيم از اهل يمن . و منه المثل :
الام من قرصع او من ابن قرصع او من ابن القرصع .
قرصعة
(
qarsa'at
) م . ع . قرصع قرصعة : ترنجيد و درهم شد . و نهفته گرديد . و بسستى خورد . و بنا كسى تنها خورد .
و قرصع الكتاب : نبشت كتاب را . و قرصعت المراة : برفتار بد رفت آن زن در راه . و قرصعت المراة فى بيته :
نشست آن زن و دير ماند در خانه .
قرصعنة
(
qarsa'nat
) ا . ع . گياهى خار دار كه شويكة ابراهيم نيز گويند و داراى چند نوع است و نوعى از آن را خار خسك نامند .
قرصك
(
qorsak
) ا . پ . نوعى از شيرينى .
قرصمة
(
qarsamat
) م . ع . قرصمه قرصمة : شكست آن را . و بريد آن را .
قرصنة
(
qorsonnat
) ص . ع . امراة قرصنة : زنى كه خمير را با دو انگشت نگيرد .
قرصوف
(
qorsuf
) ا . ع . قاطع و برنده .
قرصه
(
qorse
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قرص و گرده . و قرصهء زر : آفتاب .
قرض
(
qarz
) م . ع . قرض الشيئ قرضا ( از باب ضرب ) : بريد آن چيز را . و بريد آن چيز را بمقراض : و قرض الفار الثوب : خورد آن جامه را موش . و قرض المكان :
روى گردانيد از آن جاى و كرانه گزيد از آن ، و چون شخصى برفيق خود گويد : هل مررت به مكان كذا و كذا يعنى آيا گذشتهاى تو از چنين مكانى ؟ جواب مىدهد : قرضته ذات اليمين ليلا يعنى در شب از آن گذشتم .
قوله تعالى :
وَ إِذا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذاتَ الشِّمالِ
اى تخلفهم شمالا و تجاوزهم و تقطعهم و تتركهم على شمالها . و يق : جاء فلان و قد قرض رباطه يعنى بمرد فلان و يا نزديك به مردن رسيد . و قرض فى سيره : به چپ و راست پيچان و خمان رفت .
و قرض فلانا : پاداش داد فلان را . و قرض الشعر : شعر گفت . و قرض فلان ( از باب ضرب و سمع ) : بمرد فلان . و قرض قرضا ( از باب سمع ) : برگرديد از چيزى به چيزى .
قرض
(
qarz
) و (
qerz
) ا . ع . وام و دين و آن چيزى كه به كسى داده شود تا از وى پس گيرند . و هر چه پيش فرستاده شود از نيكى و بدى . ج : قروض .
قرض
(
qarz
) و (
qerz
) م . ع . قرض قرضا و قرضا ( از باب ضرب ) : وام داد .
قرض
(
qarz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وام و شيابى و دين و چيزى كه از كسى گيرند تا واپس دهند خواه پول باشد و يا جز آن . و قرض حسن و يا قرض الحسنه : وامى كه بىمنفعت باشد و در وقت واپس دادن معادل آنچه گرفته شده بدون زيادتى پرداخته شود .
و قرض دادن : وام دادن . و قرض داشتن : مقروض بودن و وام دار بودن .
و قرض كردن و يا قرض گرفتن : وام گرفتن و از كسى چيزى بوام گرفتن و عاريه نمودن .
قرضاب
(
qerz b
) ا . ع . دزد . و دزد محتاج و فقير . ج : قراضبة (
qar zebat
) .
و شير بيشه . و شمشير برنده . و هر چيز اندك و حتير . يق : ما رزاته قرضابا يعنى نقصان نكردم چيزى را .
قرضاب
(
qerz b
) ص . ع . رجل قرضاب : مردى كه چيز خشك خورد .
قرضاب
(
qerz b
) و قرضابة
(
qerz bat
) ا . ع . آنكه هر چه يابد خورد و چيزى باقى نگذارد .
قرضب
(
qerzeb
) ا . ع . آنچه در پرويزن ماند و دور ريخته شود .
قرضبة
(
qarzabat
) م . ع . قرضبه قرضبة : به سختى بريد آن را . و قرضب اللحم فى البرمة : گرد آورد گوشت را در ديگ . و قرضب الشيئ : پراكنده و پريشان كرد آن چيز را . و قرضب اللحم :