قحم
(
qahm
) م . ع . قحم المفاوز قحما ( از باب فتح ) : نورديد بيابان را .
و قحم اليه : نزديك رسيد به او .
قحم
(
qoham
) ا . ع . قحم الطريق :
دشواريهاى راه . و قحم الشهر : سه شب پسين ماه . و قحم الخصومات : آنچه را كه انسان مكروه و ناپسند دارد به روى تحميل كنند . و نيز قحم . ج : قحمة (
qohmat
) .
قحمة
(
qahmat
) ص . ع . مؤنث قحم .
ج : قحام . و نخلة قحمة : خرمابنى كه بزرگ و كلان گردد و پائين آن باريك و برگ آن كم باشد . ج نيز : قحام .
قحمة
(
qohmat
) ا . ع . هلاكت جاى و مهلكه . و تنگسال سخت و خشكسال . و ناگهان و بىانديشه در آمدن در كارى . و به سختى در افتادن . و كار با مشقتى كه نتوان تحمل كرد . ج : قحم (
qoham
) .
قحو
(
qahv
) م . ع . قحا المال قحوا ( از باب نصر ) : گرفت آن مال را .
قحوان
(
qohv n
) ا . ع . اقحوان و نوعى از بابونه .
قحوحة
(
qohuhat
) م . ع . قح قحاحة و قحوحة . مر . قحاحة (
qah hat
) .
قحور
(
qohur
) ع . ج . قحر (
qahr
) .
قحورة
(
qohurat
) ا . ع . شتر كلانسال كه در آن اندكى از جوانى و توانائى باقى باشد . و مرد كلان جثه و خشمناك . و بسيار نوش كوتاه قامت .
قحورة
(
qohurat
) م . ع . قحر قحارة و قحورة . مر . قحارة .
قحوز
(
qohuz
) م . ع . قحز قحوزا و قحزا . مر . قحز .
قحوط
(
qohut
) م . ع . قحط قحطا و قحوطا . مر . قحط .
قحوف
(
qohuf
) ع . ج . قحف (
qebf
) .
قحول
(
qohul
) م . ع . قحل الشيئ قحولا ( از باب فتح ) : خشك شد آن چيز .
و قحل قحلا و قحولا : خشك شد پوست آن بر استخوان وى . و قحل ( مجهولا ) قحولا : خشك شد پوست آن بر استخوان وى .
قحوم
(
qahum
) ص . ع . شيخ قحوم :
پير فرتوت . و محالة قحوم : چرخ زود روان .
قحوم
(
qohum
) م . ع . قحم فى الامر و عليه قحوما ( از باب نصر ) : بناگاه و بىانديشه افگند خويشتن را در آن كار .
قحومة
(
qohumat
) ا . ع . ضعف و سستى از كلانسالى .
قحيح
(
qahih
) ا . ع . نوعى از خوردن آب .
قحيط
(
qahit
) ص . ع . عام قحيط :
سال خشك سخت . و ضرب قحيط :
زدن سخت .
قخر
(
qaxr
) م . ع . قخر قخرا ( از باب فتح ) : زد چيز خشك را بر چيز خشك ديگر .
قخزة
(
qaxzat
) م . ع . قخز قخزة :
( از باب فتح ) : زد چيز خشكى را بر چيز خشك ديگر .
قد
(
qad
) ع . كلمه ايست كه هم مانند اسم و هم مانند حرف استعمال مىشود و قد اسمى نيز بر دو قسم است : يا اسم فعل است و در اين صورت بمعنى ليكفى مىباشد مانند : قد زيدا درهم اى ليكفى زيدا درهم . و قدنى درهم : اى ليكفنى درهم . و يا اسم است بمعنى لحسب و در اين صورت غالبا مبنى بر سكون است مانند : قد زيدهم درهم يعنى لحسب زيد درهم . و قدى درهم اى حسبى درهم . و گاه اعراب در آن داخل مىگردد . يق : قد زيد درهم . اما قد حرفى بمعنى بدرستى و بتحقيق مختص است بفعل متصرف خبرى مثبت و مجرد از جازم و ناصب و حرف تنفيس و در چند موقع استعمال مىگردد : يا در توقع مانند : قد يقدم الغائب اليوم ، در كسى گويند كه انتظار قدوم وى را دارند . و در تقريب ماضى از حال مانند :
قد قام زيد . و در تحقيق نحو : قد افلح من زكها . و جز آن .
قد
(
qad
) و (
qadd
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اندام و قامت و هلبه و هليه و بالا . و شكل . و هيكل . و اندازه . و درازى . - و قطع و برش بدرازا . و شكاف مستطيل در آستين .
و برشى كه در پارچه مىدهند براى لباس درست كردن . و قد الف چو ميم كردن :
مراقبه نمودن و سر بجيب فرو بردن . و قد قد كردن : دراز دراز برش دادن . و قد كردن : قطع كردن و بدرازا برش دادن . و قد كشيدن : دراز شدن و بلند گشتن . و ظاهر و نمايان شدن .
قد
(
qadd
) ا . ع . دراز از هر چيزى . و پوست بزغاله . المثل : ما يجعل قدك الى اديمك يعنى چه چيز وادار مىكند تو را كه كار كوچك خود را بزرگ قرار دهى . و اين مثل را دربارهء شخصى گويند كه از طور خود تجاوز كند و چيز حقير را به چيز خطير قياس نمايد . و نيز قد : تازيانه . الحديث :
لقاب قوس احدكم و موضع قده .
فى الجنة خير من الدنيا و ما فيها .
و نيز : قدر و اندازه . و بالا و قامت مرد و تقطيع وى و اعتدال آن . يقال : هو حسن القد .
و هذا على قد ذاك . ج : اقد (
aqadd
) و قدود و قداد . ج ج : اقدة (
aqeddat
) .
قد
(
qadd
) م . ع . قده قدا ( از باب نصر ) : بدرازا از بن بريد آن را و بدرازا شكافت آن را . و قده بنصفين : از درازى به دو نصف كرد آن را . و قد المسافر المفازة : قطع كرد آن شخص مسافر مسافت