از يك اصل و حسب . و گروههاى يك پدرى .
ج : قبل (
qobol
) . قوله تعالى :
وَ حَشَرْنا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا
اى قبيلا قبيلا ، و قيل :
عيانا . و نيز قبيل : ظاهر و آشكار . يق :
رايته قبيلا يعنى ديدار كردم او را روباروى و آشكارا . و نيز قبيل : آنچه در پيش روى فرود آرد ريسنده از ريسمان ، و دبير : آنچه در پس روى برآرد . و قبيل : طاعت تازيان ، و دبير : نافرمانى آنان . و قبيل : بمطلب رسيدگى در قمار ، و دبير : نارسيدگى بدان .
و قبيل : بسوى نر انگشت پيچيده بودن سر كفش و دبير : بسوى خنصر پيچيده بودن آن .
و قبيل : رشتهاى كه بسوى سينه پيش آرند وقت تافتن ، و دبير : رشتهاى كه بسوى پس برند .
و قبيل : باطن فتل و دبير : ظاهر آن . و قبيل :
اندرون پيچيدهء در دوك ، و دبير : بالاى آن .
و قبيل : اول تافتگى رشته ، و دبير : آخر آن .
و قبيل : پنبه ، و دبير كتان . و قبيل : پائين گوش ، و دبير : بالاى آن . و ما يعرف قبيلا من دبير : نمىشناسد گوسپند مقابله را از گوسپند مدابره و يا مقبل را از مدبر و يا نسب پدر خود را از نسب مادر خود . و نيز قبيل . از اعلام است .
قبيل
(
qabil
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - نوع و جنس . و چيزهاى مشابه و مانند هم .
و از اين قبيل : از اين جنس .
قبيلا
(
qobaylan
) ا . ع . اندكى در پيش .
قبيلة
(
qabilat
) ا . ع . گروه از فرزندان يك پدر . و پارهاى از گلهء سر فراهم آورده .
و گروه از يك اصل . ج : قبائل . و دوال لگام . و سنگ بزرگ سر چاه .
قبيله
(
qabile
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طايفه و گروه . و نشيمن و هنگ و جماعتى كه از اولاد يك پدر باشند .
قبين
(
qabin
) ا و ص . ع . شتابىكنندهء در امور خود . و رجل قبين : مرد تيزرو .
قبيون
(
qobbiyyuna
) ع . ج . قبى (
qobbiyy
) .
قپان
(
qap n
) ا . پ . كپان و ترازوى يك پله و گرستودن و گرستون .
قپچاق
(
qepc q
) ا . پ . نام دشتى در تاتارستان كه قبچاق نيز گويند .
قپق
(
qapoq
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - چوب بلندى كه در ميان ميدان برپا كنند و گويهاى طلا و نقره از آن آويزان نمايند و تير بر آنها اندازند ، هر كس بر هر گوئى كه زد از آن وى باشد .
قت
(
qot
) ا . پ . يونجه . و اسپست خشك .
قت
(
qatt
) ا . ع . اسپست خشك و يا تر .
و دانهء صحرائى خودرو كه تازيان بدوى در سالهاى قحط آن را آرد كرده و پخته مىخورند .
قت
(
qatt
) م . ع . قت الحديث قتا و قتيتى ( از باب نصر ) : سخن چينى كرد و پراكنده كرد آن سخن را در ميان مردم و يا سخنهاى مردم را دريافت كرد از راهى كه ندانستند خواه سخن چينى كرده باشد و يا نكرده باشد . و قت فلان قتا : دروغ گفت فلان . و قت فلان الرجل : پنهان رفت فلان در پى آن مرد تا دريابد ارادهء آن را . و قت الدهن :
پرورش داد روغن را بگلها . و قت الراعى :
بوئيد شبان بول شتر هيما زده را . و قت الخشب و غيره : بريد آن چوب و جز آن را . و قت الشيئ : كم كرد آن چيز را و نيز آماده و مهيا ساخت آن چيز را و اندك اندك فراهم كرد آن چيز را . و قت اثره : در پى او رفت .
قتا
(
qat
) و (
qet
) و (
qota
) م . ع .
قتوت قتا و قتا و قتا و قتوا و مقتى ( از باب نصر ) : خدمت كردم و يا خدمت كردم پادشاه را .
قتات
(
qatt t
) ص . ع . رجل قتات :
مرد نمام و سخن چين . و مرد سخن دزد خواه نمامى كند و يا نكند . الحديث : لا يدخل الجنة قتات .
قتات
(
qatt t
) ا . ع . كسى كه قت مىفروشد .
قتاد
(
qatt d
) ا . ع . درختى سخت خار ناك : ج : اقتاد و اقتد و قتود . المثل : من دونه خرط القتاد و اصعب من خرط القتاد .
قتادى
(
qat d
) ص . ع . ابل قتادى :
شترانى كه از خوردن قتاد درد شكم گرفته باشند .
قتادى
(
qat diyy
) و قتادية
(
qat diyyat
) ص . ع . قتاد خوار . يق :
بعير قتادى و ابل قتادية .
قتار
(
qot r
) ا . ع . بوى عود . و بوى ديگ افزار ديگ . و بوى بريانى و قيمه و جز آن . و بوى استخوان سوخته .
قتال
(
qat l
) ا . ع . جان . و تن . و بقيهء جسم . و توانائى . و ناقة ذات قتال : ماده شتر استوار تناور .
قتال
(
qet l
) م . ع . قاتله مقاتلة و قتالا و قيتالا : كشش و كارزار كرد با او .
و قاتلهم الله : از نيكى دور گرداند خداى ايشان را و ملعون گرداند .
قتال
(
qet l
) ا . ع . از اعلام است .
قتال
(
qet l
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جنگ و كارزار و پيكار .
قتال
(
qatt l
) ص . ع . بسيار كشنده و قتلكننده .
قتال
(
qott l
) ع . ج . قاتل .
قتالة
(
qatt lat
) ص . ع . بسيار كشنده .
قتام
(
qat m
) ا . ع . گرد و غبار سياه .
قتان
(
qa tn
) و (
qot n
) ا . ع . گرد و غبار .
قتانة
(
bat nat
) م . ع . قتن الرجل