تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2622

مساهمون:

ص٢٦٢٢
كردن : اجابت كردن و راضى شدن و پذيرفتن و پسنديدن . و تسليم شدن و مطيع گرديدن . و قرين قبول : پسنديده و مطبوع و مقبول .

قبول

(
qobul
) م . ع . قبل العام و الشهر قبولا ( از باب نصر ) : روى آورد سال و ماه ، ضد دبور . و قبلت الماشية الوادى : پيش آمد آن ستور وادى را . و قبلت الليلة قبلا و قبولا : پيش آمد شب . و قبلت الريح قبلا و قبولا ايضا : وزيد باد .

قبولانيدن

(
qabul nidan
) ف م . پ . قبول كردن كنانيدن و قبول كردن فرمودن .

قبولى

(
qabuli
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيزى پذيرفته شده و پسنديده شده و اقرار كرده شده و ملزم گشته . و ملزمى . و اقرارى . و نوعى از پلاو كه از برنج و باقلا ترتيب دهند .

قبولى

(
qabuliyy
) ص . ع . منسوب بقبول كه بمعنى باد صبا باشد .

قبوليت

(
qabuliyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قبول و پسند . و رضا . و اخذ و دريافت و اقرار . و اقرار در نوشتن . و اقرار بر خلاف .

قبون

(
qobun
) م . ع . قبن قبونا ( از باب ضرب ) : سفر كرد و رفت .

قبه

(
qobbe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طاق و گنبد . و هر سقف برجستهء مدور . و شاخ حجامت . عقبهء آب : حباب آب . و قبهء زبرجدى : آسمان . و قبهء زربفت : آسمان در شب با ستاره . و قبهء زرين : آفتاب . و عمود صبح . و قبهء سرافراز مينا : آسمان . و قبهء عليا : فلك . و قبهء فلك : عرش و آسمان نهم . و قبهء گردنده : فلك . و قبهء مينا : آسمان .

قبه‌دار

(
qobbe - d r
) و قبه‌وار (
qobbe - v r
) ص . ع . حدبه‌دار و محدب و پشت برآمده .

قبى

(
qobbiyy
) ص . پ . منسوب بقبة كه موضعى است در كوفه .

قبى

(
qobbiyy
) ا . ع . آنكه پيوسته روزه گيرد چندانكه لاغر ميان و نزار شود . ج : قبيون . الحديث : خير الناس القبيون .

قبيب

(
qabib
) ا . ع . كشك خشك و تر در هم آميخته .

قبيب

(
qabib
) م . ع . قب قبا و قبيبا . مر . قب .

قبيح

(
qabih
) ص . ع . زشت . ج : قباح و قباحى (
qab h
) و قبحى (
qabh
) .

قبيح

(
qabih
) ا . ع . كرانهء استخوان بازو نزديك آرنج . و پيوند گاه ساق و ران .

قبيح

(
qabih
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بد . و بدشكل و زشت . و شرم آور . و كريه . و پليد . و پست . و قبيح المنظر : زشت رو و مهيب و هول آور .

قبيحان

(
qabih ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو پيوندگاه ساق و ران .

قبيحة

(
qabihat
) ص . ع . مؤنث قبيح : زشت . ج : قباح و قبائح . و ناقة قبيحة الشخب : شتر مادهء فراخ سوراخ پستان .

قبيحه

(
qabihe
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - قبيح و زشت و بدشكل و ناپسند .

قبيده

(
qobayde
) ا . پ . قسمى از حلوا كه از شيرهء انگور مىسازند .

قبيرة

(
qobayrat
) ا . ع . مصغر قبراة : سر نرهء كوچك .

قبيس

(
qabis
) ا . ع . گشن زود باردار كننده . المثل : لقوة صادفت قبيسا يعنى ماده شتر زود بارگيرى كه به آن رسيد گشن زود بارداركننده ، و اين مثل را دربارهء دو شخص همدم همقدم هم مشرب گويند .

قبيس

(
qobays
) ا . ع . مصغر قبس يعنى شعلهء خرد و از اعلام است . و ابو قبيس : نام كوهى در مكه و چون ابو قبيس نام اول كسى بود كه در آن كوه بنا بر پا كرد باسم او ناميده شد . و نيز ابو قبيس در شعر نابغة : مراد نعمان بن منذر پادشاه حيره است .

قبيصة

(
qabisat
) ا . ع . آنچه بسر انگشتان گرفته شود . و خاك فراهم كرده شده . و تودهء سنگ ريزه . و نام جماعتى از صحابه . و نام چند ده .

قبيض

(
qabiz
) ص . ع . شتابنده . و نيك شتابىكنندهء در رفتار از مرغ و جز آن . و رجل قبيض : مرد شتاب‌كنندهء در رفتار . و فرس قبيض الشد : اسب سخت شتابنده و زود بردارندهء پايها را .

قبيض

(
qabiz
) ا . ع . مرد خردمند ملازم و مشغول كار خود .

قبيط

(
qobbayt
) و قبيطاء (
qobayt '
) و قبيطى (
qobbayt
) ا . ع . يك قسم حلوائى كه شكرينه گويند .

قبيعة

(
qabi'at
) ا . ع . بند شمشير و كارد و جز آن . و آنچه بر سر قبضه باشد از سيم و آهن و جز آن و يا آنچه زير هر دو شارب قبضه بود . و سوراخ بينى خوك .

قبيعة

(
qebbi'at
) ا . ع . سوراخ بينى خوك .

قبى قوسين

(
qabyo - qavsayne
) ا . ع . قاب قوسين .

قبيل

(
qabil
) ا . ع . ماما و مام ناف . و پذرفتار . و كار گزار و پاكار . و رئيس قوم . و شوى زن . و جماعت مردم از سه گروه و افزون‌تر هر چه باشد از گروههاى پراكنده چون روم و زنج و عرب . و گروههاى