تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2619

مساهمون:

ص٢٦١٩
نمود . و قبضه : بپنجه گرفت آن را . و نيز قبض : ترنجيده كردن .

قبض

(
qabz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گرفتگى و ضبط . و گرفتارى . و بند كردگى . و تصرف و تملك . و ترنجيدگى و يبوست . و زمختى و انقباض . و كوتاهى . و تعدى و زبر دستى . و رسيد . و تردهء رسيد و سند رسيد . و باصطلاح عروض : زحاف و آن انداختن حرف پنجم ساكن است چنان كه در بحر هزج ياى مفاعيلن را بيندازند و مفاعلن گويند و در بحر تقارب از فعولن نون را بيندازند و فعول گويند . و قبض الواصل و يا قبض الوصول : تردهء رسيد و سند رسيد . و قبض خاطر : گرفتگى خاطر و ملالت خاطر . و قبض شكم : يبوست و گرفتگى شكم . و قبض شدن : يبس شدن و گرفته شدن شكم .

قبض

(
qabaz
) ا . ع . بپنجه گرفته . و دخل مال فلان فى القبض اى فيما قبض من اموال الناس .

قبض

(
qobbaz
) ا . ع . جانورى مانا به سنگ پشت .

قبضة

(
qabzat
) ا . ع . صار الشيئ فى قبضتك : گرديد آن چيز در ملك تو و در تصرف تو .

قبضه

(
qabzat
) و (
qabzat
) ا . ع . يك مشت از هر چيزى . و بمشت گرفته . يق : اعطانى قبضة من سويق او تمر : يك مشت پست و يا خرما به من داد . و كذلك : قبضة .

قبضة

(
qobazat
) ص . ع . راع قبضة : شبان نيكو سياست‌كنندهء گوسپندان . و رجل قبضة رفضة : مرد گيرندهء زود رها كننده .

قبضه

(
qabze
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قدرت و اقتدار . و دسته و دستگيره . و دستهء شمشير و كارد و جز آن . و تصرف و تملك . و آنچه با انگشتان و يا با مشت گيرند . و يك مشت از هر چيزى .

قبضى

(
qebezz
) ا . ع . نوعى از عدو و دويدگى .

قبضيت

(
qabziyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گرفتگى . و ترنجيدگى و زمختى . و خشكى . و انقباض .

قبط

(
qabt
) م . ع . قبط الشيئ قبطا ( از باب نصر ) : فراهم كرد آن چيز را بدست .

قبط

(
qebt
) ا . ع . گروهى از اهل مصر . و نام ناحيه‌اى در سامره كه مجمع اهل فساد بود .

قبطرية

(
qobtoriyyat
) ا . ع . القبطرية : جامهء كتان سپيد .

قبطى

(
qebtiyy
) ص . ع . منسوب بقبط . ج : قباطى (
qab tiyy
) و (
qab ti
) .

قبطى

(
qobtiyy
) و (
qebtiyy
) ص . ع . جامهء كتان سپيد .

قبطية

(
qobtiyyat
) و (
qebtiyyat
) ص . ع . جامه‌هاى كتان سپيد .

قبطية

(
qebtiyyat
) ص . ع . مؤنث قبطى . و مارية القبطية : سريهء آن حضرت صلى اللّه عليه و آله و مادر ابراهيم .

قبع

(
qab '
) ا . ع . بانگ و فرياد . و بانگ پيل .

قبع

(
qab '
) م . ع . قبع الخنزير قبعا و قباعا ( از باب فتح ) : بينى فشاند خوك . و قبع الرجل قبعا : تا سه و دمه برافتاد آن مرد را و قطع شد نفس او از ماندگى . و قبع فلان : فرياد كرد فلان . و قبع الفيل : بانگ كرد آن پيل . و قبع فى الركوع : پست كرد سر را در حالت ركوع . و قبع الراوية : نورديد دهان زاويه را بدرون و آب خورد و يا گوشهء دهان راويه را در دهان خود داخل كرده آب نوشيد ، و چون دهان راويه را بيرون در نوردند گويند : قمع .

قبع

(
qob '
) ا . ع . كرناى و بوق .

قبع

(
qoba '
) ا . ع . خارپشت و جانوركى دريائى .

قبعة

(
qoba'at
) ص . ع . امراة قبعة طلعة : زنى كه گاه نهان گردد و گاه پيدا .

قبعة

(
qoba'at
) ا . ع . مرغكى خردتر از گنجشك كه پيوسته نزديك سوراخ موش باشد و چون از كسى و يا چيزى ترسد در وى رود . و يا ابن قبعة يعنى اى مرد گول و احمق .

قبعة

(
qobba'at
) ا . ع . جامه‌اى مانند برنس .

قبعثاة

(
qaba's t
) ا . ع . زن كلان پاى . و ماده شتر بزرگ سپل . و فبح ماده .

قبعثر

(
qaba'sar
) ا . ع . مرد بزرگ خلقت .

قبعثرى

(
qaba'sar
) ا . ع . شتر بزرگ جثه . و شتر بچهء لاغر كرده . و جانورى دريائى . و مرد بزرگ جثهء درشت اندام . ج : قباعث . و نام شاعرى .

قبعثى

(
qaba's
) ا . ع . مرد كلان پاى . و شتر بزرگ سپل .

قبعرور

(
qaba'rur
) ا . ع . خرماى ردى هيچ‌كاره .

قبعلة

(
qab'alat
) ا . ع . پيش درآمدگى پاى بر پاى ديگر . و دورى ميان دو شتالنگ . و رفتارى با سستى و ضعف و يا رفتارى كه گويا خاك را با قدم برميدارد .

قبقاب

(
qabq b
) ص . ع . گشن غرنده و خروشنده . و شير غرنده و خروشنده . و مرد گول .

قبقاب

(
qabq b
) ا . ع . نيك دروغ‌گوى . و كس زن . و كس فراخ بسيار آب . و كفش چوبين . و مهره‌اى كه بدان جامه را جلا دهند . و مرد بسيار سخن و يا بيهوده‌گوى . و آواز دندان گشن .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2619 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )