قائف
(
q 'ef
) ا . ع . پى شناس . ج :
قافة . و پيرو . ج . نيز : قافة .
قائل
(
q 'el
) ص . ع . گوينده . ج :
قائلون و قول (
qovval
) و قيل (
qoyyal
) و قالة . و نيز قائل : نيم روزان خسبنده و قيلوله كننده . ج : قائلون و قيل (
qoyyal
) و قيال (
qoyy l
) و قيل (
qayl
) .
قائل
(
q 'el
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گوينده سخن . و گويندهء شعر . و اقراركنندهء بر گناه و جنايت خود . و معتقد بر چيزى .
قائلة
(
q 'elat
) ا . ع . نيمروز . و شربت الابل قائلة : نيمروزان آب نوشيدند شتران .
قائلة
(
q 'elat
) م . ع . قال قيلا و قائلة . مر . قيل (
qayl
) .
قائلون
(
q 'luna
) ع . ج . قائل .
قائم
(
qa'em
) ص . ع . مرد ايستاده . ج :
قوم (
qovvam
) و قيم (
qoyyam
) و قوام (
qovv m
) و قيام (
qoyyam
) . و قائم بالامر : آگاه و واقف بر آن كار . ج :
قائمون . و قول حكيم بن خرام : بايعت رسول الله صلى اللّه عليه و آله ان لا اخر الا قائما يعنى بيعت كردم با آن حضرت كه تا دم مرگ بر اسلام ثابت باشم .
قائم
(
q 'em
) ا . ع . حافظ . و باقى .
و كافى . و نام بنائى در سامره . و لقب امام دوازدهم عجل اللّه فرجه . و قائم السيف :
قبضهء شمشير . و قائم الصبح : سحرگاه و على الصباح . و قائم النار : آنچه در آتش مقاومت كند و از آن چيزى كاسته نشود .
و القائم بامر الله : لقب ابو جعفر عبد اللّه بن القادر باللّه احمد بيست و ششمين خليفهء عباسى كه در سال 422 هجرى خليفه گشت و پس از 44 سال و هشت ماه در سال 467 وفات نمود .
قائم
(
q 'em
) و قايم
(
q yem
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ايستاده و افراشته و بر پا داشته و بلند گشته . و عمود . و استوار و ثابت و برقرار و محكم و پايدار . و باقى و دائم و جاويدان . و واقف . و سخت . و پنهان . و قائم پنجم آسمان : ستارهء مريخ .
و قايم ريختن : عاجز شدن . و جنگ ناكردن . و قايم زدن : سخت زدن . و قايم شدن : بلند شدن . و ثابت و استوار و برقرار گشتن و محكم شدن . و پنهان گشتن . و قايم كردن : افراشته كردن و بر پا داشتن . و ثابت و استوار كردن . و پايدار و برقرار نمودن . و پنهان كردن . و محكم كردن . و قايم مقام : نايب و جانشين و كسى كه در جاى كسى قرار گيرد و در كارهاى وى نيابت كند .
قائمات
(
qa'em t
) ع . ج . قائمة .
قايم انداز
(
q yem - and z
) ص .
پ . شطرنج باز و نردباز بىنظير . و مرد عاجز و ناتوان .
قائمة
(
q 'emat
) ص . ع . مؤنث قائم .
ج : قائمات . و عين قائمة : چشم بينائى رفته كه حدقهء آن بىعيب باشد .
قائمة
(
q 'emat
) ا . ع . يكى از چار دست و پاى ستور . ج : قوائم . و يك ورق كتاب .
و قائمة السيف : قبضهء شمشير . و نيز قائمة : يك ساعت .
قايم مزاج
(
q yem - maz j
) ص .
پ . آنكه مزاج وى ثابت و برقرار و مستحكم باشد . و مردم ثابت برقرار و استوار .
قايم مزاجى
(
q yem - maz ji
) ا .
پ . پايدارى و استوارى و برقرارى و ثبات .
قائمون
(
q 'emuna
) ص . ع . ج . قائم .
قائمه
(
q 'eme
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - پايه . و باصطلاح هندسه : زاويهء قائمه زاويهاى را گويند كه حاصل گردد از عمود كردن خط مستقيمى را به روى خط مستقيم ديگر و در هر يك از دو پهلوى آن خط عمود دو زاويهء برابر پيدا شود هر يك نود درجه كه عبارت است از زاويهء قائمه .
قاين
(
q yen
) ا . پ . نام ولايتى از خراسان .
قائن
(
q 'en
) ا . ع . نام پسر آدم .
قب
(
qab
) ا . ع . حكايت آواز ضرب شمشير چون بر چيزى برخورد كند .
قب
(
qabb
) ا . ع . مرد . و گشن با اصل و نيكو و بخت و ماهر در ضراب . و مهتر قوم .
و پادشاه . و نايب و خليفه . و پارهء جيب پيراهن .
و سوراخ چرخ كه در آن چوب چرخ قرار گيرد . و شكاف ميانهء چرخ . و چوبى كه در ميان چرخ دول باشد . و ما بين بر سوى هر دوران و يا ما بين دو سرين . و سختترين و بزرگترين از لگام .
قب
(
qabb
) م . ع . قب النبت قبا ( از باب ضرب و نصر ) : خشك گشت آن گياه .
و قب الشيئ : بريد آن چيز را . و قب الاسد قبا و قببيا ( از باب ضرب ) : شنيده شد آواز دندان شير از برهم زدن . و قب الفحل : كذلك . و قب الجلد و التمر قبا و قبوبا ( از باب ضرب ) پژمرده گرديد پوست و خرما و خشك شد . و كذا :
قب الجرح . و قب نابه : بانگ كرد دندان او چون برهم زد .
قب
(
qebb
) ا . ع . پيرو . و بزرگ قوم .
و استخوان بيرون آمدهء ميان دو سرين . يق :
الزق قبك بالارض .
قب
(
qobb
) ص . ع . ج . اقب و قباء . و خيل قب : اسبان باريك و لاغر ميان .
قبء
(
qab '
) م . ع . قبا الطعام قبء ( از باب فتح ) : خورد آن طعام را . و قبا الرجل من الشراب : پر شد شكم آن مرد از آب و بسيار خورد آن را .
قبا
(
qab
) ا . پ . نام شهرى در فرغانه .