تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2613

مساهمون:

ص٢٦١٣
نام جزيره‌اى كه چيزهاى عجيب به آن نسبت مىدهند .

قاله قاله

(
q le - q le
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قال قال و منازعه و مناقشه .

قالى

(
q li
) ا . پ . قسمى از گليم پرز دار منقش گرانبها كه خالى نيز گويند .

قالى

(
q li
) ص . ع . سخت ناپسند دارنده .

قالى

(
q li
) ا . ع . طباخ و قليه پز .

قالية

(
q liyat
) ص . ع . مؤنث قالى .

قاليچه

(
q li - ce
) ا . پ . قالى كوچك .

قاليون

(
q lyun
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - قليان .

قام

(
q m
) ا . پ . - مأخوذ از مغولى - جادوگر . و فالگير . ج : قامان .

قامات

(
q m t
) ا . ع . ج . قامة .

قامان

(
q m n
) ا . پ . ج . قام .

قامة

(
q mat
) ا . ع . چرخ چاه تمام ساخت با همهء آلات آن . ج : قيم (
. piyam
) و قامة الانسان : درازى و راستى انسان و قد آن . ج : قيم (
qiyam
) و قامات .

قامة

(
q mat
) م . ع . قام قوما و قومة و قامة و قياما ( از باب نصر ) : برخاست . و قامت المراة تنوح : شروع كرد آن زن در گريه و زارى . و قام الامر : راست شد آن كار . و قام فى ظهرى : به درد آورد مرا . و قام الرجل المراة : مؤنث و ما يحتاج آن زن را بر خود گرفت آن مرد و به حال وى پرداخت و تيمار نمود او را . و قام الرجل على المراة : كذلك . و قام الماء : بسته شد آب . و قامت الدابة : ايستاده شد آن ستور از سستى . و قامت السوق : رواج گرفت آن بازار و روائى يافت و يا كاسد گرديد . و قام ظهره به : به درد آورد او را و يا دردگين كرد پشت او را . و قامت الامة مأة دينار : رسيد قيمت آن كنيز به صد دينار . و قام اهله : قيام كرد به حال اهل و عيال خود و كفالت كرد آنها را . و قام المتاع بكذا : رسيد قيمت آن متاع به اين‌چنين . و قام فلان : اسهال گرفت فلان . و اقام بالمكان اقامة و قامة : آرام كرد در آن جاى و دوام ورزيد . مر . اقامة .

قامت

(
q mat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شكل و هيئت و هلبه و هليه . و اندام . و قد . و تركيب . و اندازه‌اى كه مساوى شش قدم باشد . و بلند قامت : بلند بالا . و ميان قامت : ميان بالا . و نيز قامت : اقامهء نماز . و ركعت نماز .

قامح

(
q meh
) ص . ع . شتر سر برآوردهء باز ماندهء از آب خوردن و مذكر و مؤنث در وى يكسان است . يق : بعير قامح و ناقة قامح . ج : قمح (
qommah
) . و شتر ناخوش دارندهء آب را بهر سببى كه باشد . و شتر سخت تشنه كه از شدت تشنگى سست باشد .

قامحة

(
q mehat
) ص . ع . مؤنث قامح . يق : ابل قامحة : شتران سر برآوردهء باز ماندهء از آب خوردن .

قامر

(
q mer
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قمار باز .

قامع

(
q me '
) ص . ع . اسبى كه يكى از زانوهاى آن آماس كرده باشد . و نيز شكننده . و خوار گرداننده .

قاموس

(
q mus
) ا . ع . ميانهء دريا . و معظم دريا . و درياى بسيار آب . و جاى دو تك از دريا . و نام كتاب معروف در لغت عرب تصنيف محمد فيروزآبادى معاصر با امير تيمور گوركان كه در ازاى اين كتاب امير تيمور مبلغ پنج هزار دينار دربارهء وى انعام مرحمت كرد ، و تولد فيروزآبادى در 729 هجرى در كازرون بوده .

قامه

(
q me
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - خنجر كلان گرجى .

قامه

(
q meh
) ا . ع . شتر روندهء در زمين . و شتر سر در هوا دارنده . ج : قمه (
qommah
) .

قان

(
q n
) ا . پ . قاآن و لقب پادشاه چين .

قان

(
q n
) ا . ع . نام درختى كه از آن كمان سازند . و نام شهرى در يمن .

قانب

(
q neb
) ا . ع . گرگ با بانگ . و بريد شتاب رو .

قانت

(
q net
) ص . ع . فرمان بردار . ج : قانتون .

قانتات

(
q net t
) ع . ج . قانتة .

قانتة

(
q netat
) ص . ع . زن فرمان بردار . ج : قانتات .

قانتون

(
q netuna
) ع . ج . قانت .

قانز

(
q nez
) ا . ع . صياد و شكارچى .

قانسة

(
q nesat
) ا . ع . قانسة الطير : رودهء مرغ . و اندرون مرغ .

قانص

(
q nes
) ا . ع . شكارچى و صياد .

قانصة

(
q nesat
) ا . ع . رودهء مرغ . و اندرون مرغ . ج : قوانص .

قانط

(
q net
) ص . ع . نوميد .

قانع

(
q ne '
) ص . ع . خوارى نماينده در سؤال . و خرسند به بهرهء خود . و از جائى به جائى رونده . قوله تعالى :
وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ
يعنى اطعام كنيد سؤال‌كننده و طواف كننده بدون سؤال را . و عن النبى صلى اللّه عليه و آله : القانع الذى يقنع بما تعطيه و يسال و المعتر الذى يتعوض و لا يسأل .

قانع

(
q ne '
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - قناعت‌كننده و خرسند و خشنود ببهرهء خود .

قانم

(
q nem
) ا . ع . گردوى تباه و فاسد شده .