تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2610

مساهمون:

ص٢٦١٠
يكسان است ) . يق : بعير قاصب و ناقة قاصب .

قاصب

(
q seb
) ا . ع . نىنواز . و ناى زن . و شترگشن . و تندر با بانگ .

قاصد

(
q sed
) ا . ع . نزديك .

قاصد

(
q sed
) افا . ع . طلب‌كننده . و آهنگ‌كننده .

قاصد

(
q sed
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مسافر . و پيك و بريد و رسول . و پيغامبر و نامه‌بر . و قصدكننده و كسى كه داراى قصد و آهنگى باشد . و قاصد چرخ : ماه و آفتاب .

قاصدة

(
q sedat
) ص . ع . بيننا و بين الماء ليلة قاصدة : ما بين ما و آب شبى نرم و آسان سير بىرنج و مشقت فاصله است .

قاصدى

(
q sedi
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب بقاصد . و شغل و عمل قاصد .

قاصر

(
q ser
) ص . ع . ماء قاصر : آب سرد . و آب دور دست از گياه . و آبى كه شتران در گرد آن چرا كنند .

قاصر

(
q ser
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - كوتاهىكننده و تقصيركننده و تقصير دارنده و قصير و كوتاه و نارسا . و عقل قاصر : عقل نارسا . و بيان قاصر : كلامى كه قابل شرح و تفسير نباشد . و قاصر اليد : كوتاهدست و ناتوان و سست . و خرد و كوچك .

قاصرات

(
q ser t
) ع . ج . قاصرة .

قاصرة

(
q serat
) ص . ع . امراة قاصرة الطرف : زنى كه بجز روى شوهر خود به روى ديگرى چشم باز نكند . قوله تعالى :
فِيهِنَّ قاصِراتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَ لا جَانٌّ
.

قاصعاء

(
q se'a '
) ا . ع . سوراخ كلاكموش كه بدان درون خانه درآيد . ج : قواصع .

قاصف

(
q sef
) ص . ع . رعد قاصف : تندر سخت غرنده . و ريح قاصف : باد سخت شكننده . ج : قواصف .

قاصل

(
q sel
) ص . ع . سيف قاصل : شمشير بران .

قاصم

(
q sem
) ا فا . ع . درهم شكننده .

قاصى

(
q si
) ص . ع . دور شونده . ج : اقصاء .

قاصية

(
q siyat
) ا . ع . كرانه و ناحيه . يق : كنت منه قاصية .

قاصية

(
q siyat
) ص . ع . ارض قاصية : زمين دور . و نعجة قاصية : گوسپند كلانسال .

قاضب

(
q zeb
) ص . ع . سيف قاضب : شمشير بران . ج : قواضب و قضب (
qozb
) .

قاضى

(
q zi
) افا . ع . حكم‌كننده و قضاوت‌كنندهء ميان دو خصم . ج : قضاة .

قاضى

(
q zi
) ص . ع . سم قاض : زهر كشنده .

قاضى

(
q zi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرهنگدار و كسى كه حكم مىكند و قضاوت مىكند در ميان مدعى و مدعى عليه . و قاضى چرخ : ستارهء مشترى . و قاضى الحاجات : خداوند عالم جل شأنه . و قاضى شهر : مفتى شهر . و قاضى عسكر : مفتى عسكر و كسى كه در ميان سپاه قضاوت . مىكند . و قاضى فلك : ستارهء مشترى . و قاضى القضاة : رئيس قاضيها و مفتيها .

قاضية

(
q ziyat
) ا . ع . مؤنث قاضى : زن حكم‌كننده و قضاوت‌كننده . و نيز قاضية : مرگ . و شترانى كه بدانها ديه و خون بها و صدقه و زكات جايز باشد .

قاط

(
q tt
) ص . ع . نرخ گران . يق : وردنا ارضا قاطا : وارد شديم در زمينى كه گران بود نرخهاى آن .

قاطب

(
q teb
) ص . ع . كسى كه آميخته مىكند شراب را . و نيز مرد ترشروى چين‌ابرو .

قاطب

(
q teb
) ا . ع . شير بيشه .

قاطبة

(
q tebat
) ا . ع . همه و همگى . يق : جاء القوم قاطبة اى جميعا .

قاطبة

(
q tebatan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - همه و همگى و جملگى .

قاطبه

(
q tebe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - همه و تمام و جميع و عموم .

قاطر

(
q ter
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - استر و بغل و پسراك .

قاطر

(
q ter
) ا . ع . خون سياوشان . و شترى كه بول وى چكان باشد . و هر شلم چكان .

قاطرچى

(
q ter - ci
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - پاسبان و خدمتگار استر و بغال .

قاطط

(
q tet
) ص . ع . نرخ گران . يق : وردنا ارضا قاططا : در آمديم در زمينى كه نرخهاى گران داشت .

قاطع

(
q te '
) ا . ع . مقطع و آلت قطع . و كارد . و گازى كه بدان جامه و چرم و جز آن برند . و شكلى كه بدان قطع كرده شود .

قاطع

(
q te '
) ص . ع . لبن قاطع : شير ترش زبان‌گز . و قاطع الطريق : راه زن . ج : قطاع الطريق . و فاطع الرحم : كسى كه خويشى را ببرد و پيوند برادرى را گسسته كند .

قاطع

(
q te '
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - برنده و قطع‌كننده . و تيز و بران . و ترك كننده . و جداكننده . و برطرف‌كننده و دفع‌كننده .

قاطن

(
q ten
) ص . ع . خادم و خدمتگار . و اقامت‌كننده و باشنده و متوطن . ج :

قطان

(
qott n
) و قطين و قاطنة . و ج ج :

قطن

(
qoton
) . و قاطن الدنيا : باشندهء در اين عالم . و مردم .