قاطنة
(
q tenat
) ص . ع . مؤنث قاطن .
ج : قواطن . و نيز . ج . قاطن .
قاطول
(
q tul
) ا . ع . نام موضعى بر دجله .
قاطون
(
q tun
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - نوشادر .
قاع
(
q '
) ا . ع . زمين پست هموار دور از كوه و از پشته . ج : قيع و قيعة و قيعان و اقواع و اقوع . و نام قلعهاى در مدينهء طيبه . و يوم القاع : از روزهاى تازيان است .
قاعب
(
q 'eb
) ا . ع . گرگ با بانگ .
قاعة
(
q 'at
) ا . ع . قاعة الدار :
گشادگى ميان سراى .
قاعد
(
q 'ed
) افا . ع . نشيننده . ج :
قعود و قاعدون .
قاعد
(
q 'ed
) ا . ع . نهال خرمابن كه تنه گرفته باشد . و زنى كه از حيض و از نره و از بچه و از شوى باز ايستاده باشد . ج :
قواعد . قوله تعالى :
وَ الْقَواعِدُ مِنَ النِّساءِ اللَّاتِي لا يَرْجُونَ نِكاحاً
. و خرمابن كه دست بوى نرسد . و جوال پر از دانه . ج .
نيز : قواعد . و گروهى از خوارج . و جماعتى كه ديوان نباشد ايشان را . و آنان كه بجنگ نروند . ج : قعد (
qa'ad
) . و نجاست و پليدى .
و سستى و استر خائى در پيوند دست و پاى ستور .
قاعدات
(
q 'ed t
) ع . ج . قاعدة .
قاعدة
(
q 'edat
) ص . ع . مؤنث قاعد .
ج : قاعدات و قواعد .
قاعدة
(
q 'edat
) ا . ع . امر كلى كه منطبق بر همهء جزئيات باشد . ج : قواعد .
و قاعدة البيت : بنياد خانه . و قاعدة الملك : جاى تختگاه .
قاعده
(
q 'ede
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پايه و بنياد و اصل و اساس . و بن ستون و پايهء عمود . و پايه تخت و كرسى حكومت و سلطنت . و رسم و قانون و عادت . و دستور و ترتيب و طرز و طريقه و راه . و بند و بست .
و حيض . و قاعده شدن : حايض شدن .
قاعف
(
q 'ef
) ا . ع . باران شديد كه ناگاه آيد و هر چيزى را ببرد .
قاعلة
(
q 'elat
) ا . ع . كوه دراز بلند .
ج : قواعل .
قاف
(
q f
) ا . پ . نام حرف بيست و چهارم از حروف الفبا و در حساب جمل يكصد باشد .
و نام كوه قفقاز ، و بطور افسانه گويند كوه قاف محيط است بربع مسكون و پانصد فرسنگ بالا دارد و بيشتر آن در ميان آب است . و از قاف تا قاف : تمام عالم و همهء جهان . و قاف و دال : مزخرف و هرزه . و هرزه گوئى . و هرزه كارى . و طمطراق و كش فش . و قول و دليل .
قاف
(
q f
) ا . ع . نام حرفى از حروف معجمه . و نام كوهى گرداگرد زمين . مر . ق .
و اخذه بقاف رقبته يعنى گرفت به پوست گردن وى .
قافة
(
q fat
) ع . ج . قائف .
قافز
(
q fez
) ص . ع . برجهنده .
قافز
(
q fez
) ا . ع . غوك نر . ج : قوافز .
قافزة
(
q fezat
) ا . ع . غوك ماده .
ج : قوافز .
قافزة
(
q fezat
) ص . ع . مؤنث قافز .
و خيل قافزة : اسبان تيزرو كه وقت دويدن برجهند . ج : قوافز .
قافل
(
q fel
) افا . ع . باز گردندهء از سفر .
ج : قفال (
qoff l
) و قفل (
qafal
) و قافلة .
و ج ج : قوافل .
قافل
(
q fel
) ا . ع . پوست خشك شده .
و مرد خشك پوست و خشك دست .
قافلة
(
q felat
) ا . ع . باز گردندهء از سفر .
و گروه مسافر را كه اول سفرشان باشد از جهة تفال ببازگشتن نيز قافلة نامند و همچنين كسانى كه بجنگ رفته باشند تفألا قافلة نامند .
ج : قوافل . و نيز قافلة : ج . قافل .
قافله
(
q fele
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كاروان و گروه مسافر . و قافله شد بمعنى قافله رفت است يعنى سالار قافله رفت كه كنايه از رحلت آن حضرت صلى اللّه عليه و آله باشد .
قافله سالار
(
q fele - s l r
) ا . پ .
رئيس قافله .
قافور
(
q fur
) ا . ع . غلاف شكوفهء خرما .
قافى
(
q fi
) ا . ع . از پى رونده و پيرو .
و خادم و خدمتگار .
قافية
(
q fiyat
) ا . ع . پس گردن . و باصطلاح عروض : كلمهء اخير از بيت كه اعادهء آن لازم باشد و يا آخرين حرف متحركى در بيت كه پس از آن حرف ساكنى باشد و اين حرف ساكن پيروى حرف متحرك را نمايد و يا حرفى كه بناى قصيده بر آن باشد .
و اتيته على قافيته اى على اثره .
قافيتين
(
q fiyatayne
) ا . ع . مثناى قافيه .
و ذو قافيتين : بيتى كه داراى دو قافيه باشد .
قافيه
(
q fiye
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بساوند و سرواده و آن عبارت است از مجموع آنچه تكرار يابد از الفاظ مشابهة الاواخر و يا لفظى متغاير المعانى كه در اواخر مصراعها و يا بيتها ايراد كنند . و قافيه تنگ شدن :
عاجز شدن در گفتار و كردار . و قافيهء شايگان : آن قسم از پساوند كه در آن حرف زايد را با حرف اصلى قافيه كنند مانند دليران با جان و رنگين با نسرين و خفتن با گلشن و جز آن .
قافيه سنج
(
q fiye - sanj
) ا . پ . شاعر .