تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2608

مساهمون:

ص٢٦٠٨

قاذية

(
q ziyat
) ا . ع . گروه اندك از مردم .

قار

(
q r
) ا . پ . هر چيز بسيار سپيد و يا بسيار سياه مانند برف و قير . و قار خشك : قير جامد و سخت . و قارسيال : قير مايع .

قار

(
q r
) ا . ع . قير . و شتران و گلهء بزرگ از شتران . و نام درختى تلخ . و ذوقار : نام موضعى . و يوم ذى قار : روزى است مر تازيان را و آن اول روزى است كه بر ايران دست يافتند .

قار

(
q r
) ا . ع . ج . قارة .

قار

(
q rr
) ص . ع . يوم قار : روز خنك .

قاراة

(
q r t
) ا . ع . شهر خلاف باديه .

قارات

(
q r t
) ع . ج . قارة . و قارات الجبل : نام موضعى .

قاراسيا

(
q r siy
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - نوعى از گيلاس كه آلوبالو گويند .

قارب

(
q reb
) ص . ع . در شب جويندهء آب . ج : قاربون . و شتر در شب قرب سيركننده . ج : قوارب . و خداوند شترى كه در شب قرب سير كند . ج : قاربون .

قارب

(
q reb
) ا . ع . كشتى خرد كه در كنار كشتى كلان در آورند . ج : قوارب .

قاربة

(
q rebat
) ص . ع . مؤنث قارب : ماده شتر در شب قرب سيركننده . ج : قوارب .

قاربون

(
q rebuna
) ع . ج . قارب .

قارپوز

(
q rpuz
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - هندوانه و تربزه .

قارة

(
q rat
) ا . ع . كوهك خرد جدا از كوهها . و سنگ بزرگ . و سنگ سياه . و پشته و زمين كه در آن سنگريزه‌هاى سياه باشد . ج : قار و قارات و قور و قيران . و نيز قارة : خرس ماده . و نام قبيله‌اى كه همهء آنها تير اندازند . و منه المثل : الضف القارة من راماها .

قارة

(
q rrat
) ص . ع . مؤنث قار . يق : ليلة قارة : شب خنك . و عين قارة : چشم دلربا و خوش آيند .

قارت

(
q ret
) ص . ع . چيز خشك شدهء بر يكديگر . و سبز شده . و خون مردهء در زير پوست از آسيب ضرب .

قارت

(
q ret
) ا . ع . كسى كه هر چه بيابد بگيرد . و مشك نيكوتر و تيزبوىتر .

قارح

(
q reh
) ص . ع . ريش‌كننده . و نيز قارح : ستور تمام دندان . و هو من ذى الحافر بمنزلة الباذل من الابل . ج : قرح (
qorah
) و قوارح . و ناقة قارح : ماده شترى كه آبستنى آن پيدا و نمايان شده باشد . ج : قوارح .

قارح

(
q reh
) ا . ع . دندان تمام سالگى ستور . و چهار دندان بعد از ثنايا و رباعيات . ج : قوارح . و نيز قارح : شير بيشه . و كمان دور از زه .

قارحة

(
q rehat
) ص . ع . مؤنث قارح . ج : قوارح .

قارس

(
q res
) ا . ع . قديم و ديرينهء از هر چيزى . و سرماى سخت و فسرده و جامد . يق : اصبح اليوم الماء قارسا اى جامدا .

قارشة

(
q recat
) ا . ع . شكستگى سر مانند با ضغة .

قارص

(
q res
) ا . ع . جانوركى مانند پشه . و شير زبان‌گز و شير ترش كه بر آن شير دوشيد باشند تا ترشى وى زايل گردد .

قارصة

(
q resat
) ا . ع . سخن زيانكار و آزارنده و ناملايم . ج : قوارص .

قارض

(
q rez
) ص . ع . خاينده و جاينده مانند موش .

قارظ

(
q rez
) افا . ع . چينندهء برگ درخت سلم .

قارع

(
q re '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فال زنندهء بقرعه و قرعه كشنده . و كوبندهء در .

قارعة

(
q re'at
) ا . ع . قيامت و سختى روزگار . و داهيه . و سخن زيانكار و ناملايم . ج : قوارع . و نام سريه‌اى مر آن حضرت صمى اللّه عليه و آله را و منه : تصيبهم بما صنعوا قارعة ، او معناه داهية تفجاهم . و قارعة الدار : ساحت سراى . و قارعة الطريق : بر سوى راه .

قارن

(
q ran
) ا . پ . نام پهلوانى ايرانى معاصر با رستم .

قارن

(
q ren
) افا . ع . بندكنندهء چيزى را به چيزى و پيوسته‌كننده . و رجل قارن : مردى كه شمشير و تير هر دو داشته باشد . و نيز قارن : همدم و يار .

قارورة

(
q rurat
) ا . ع . سياههء چشم . و آوندى كه در آن مى و مانند آن باشد . و شيشه . ج : قوارير . قوله تعالى :
قَوارِيرَا مِنْ فِضَّةٍ
اى من زجاج فى بياض من الفضة و صفاء الزجاج . و نيز قارورة : آوند رطب . و بطور كنايه : زن .

قاروره

(
q rure
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ظرفى بلورين كه در آن بول بيمار را ريزند جهة مشاهدهء طبيب و پروار و پرواره و پيشيار نيز گويند . و بول را نيز گويند . و حقهء باروت . و نوعى از پيكان .

قارون

(
q run
) ا . ع . فريز كه گياهى است خوش‌بو و در تداوى به كار برند . و نام توانگرى بنهايت بخيل در زمان موسى كه به زمين فرو شد و به اين معنى غير منصرف آيد .

قاره

(
q re
) ا . پ . رستنى مانند گنداى كوهى كه در طب به كار برند .

قارى

(
q ri
) ا . ع . ساكن در شهر و در ده ضد بادى . يق : جاءنى كل قار و باد .