تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2607

مساهمون:

ص٢٦٠٧

قاثم

(
q sem
) ص . ع . بسيار بخشش و دهش و كثير العطا .

قاج

(
q j
) ا . پ . كدو . و خيار . و قاش و نوعى از تير .

قاحب

(
q heb
) ص . ع . سعال قاحب : سرفهء سخت .

قاحة

(
q hat
) ا . ع . گشادگى ميان سراى . ج : قوح . و نام موضعى نزديك مدينه .

قاحد

(
q hed
) ا . ع . از اتباع واحد مىباشد . يق : واحد قاحد يعنى تنها و يگانه .

قاحزات

(
q hez t
) ا . ع . سختيهاى زمانه .

قاحط

(
q het
) ص . ع . زمن قاحط : روزگار سخت . ج : قواحط .

قاحف

(
q hef
) ا . ع . خورنده و بيرون آورندهء همهء آنچه در كاسه باشد . ج : قحف . و باران سخت . و باران كه ناگاه آيد و همه چيز را ببرد .

قاحل

(
qahel
) ص . ع . خشك و خشكيده و پژمرده .

قاحم

(
q hem
) ص . ع . اسود قاحم : سخت سياه .

قاخ

(
q x
) ص . ع . ليلة قاخ : شب سياه و تاريك .

قاد

(
qad
) ا . ع . مقدار . يق : بينى و بينه قادر مح : فاصلهء ما بين من و او به مقدار نيزه ايست .

قادة

(
q dat
) ع . ج . قائد

قادح

(
q deh
) ا . ع . كبودى . و خوردگى دندان و درخت . و شكاف در چوب . و كرم چوبخواره .

قادح

(
q deh
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قدح‌كننده .

قادحة

(
q dehat
) ا . ع . كرم دندان . و كرم چوبخواره .

قادر

(
q der
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - توانا و قدرت دارنده و زوردار و زبر دست . و قابل و لايق و مستعد . و حاذق و كار آزموده . و قادر شدن : توانستن . و قابل گشتن . و قوى شدن و زور دار شدن و با قدرت و توانائى گشتن . و زبر دست شدن .

قادر

(
q der
) ص . ع . توانا . و تقدير كننده و اندازه‌كننده . و هر چه در ديگ پخته شده باشد . و القادر بالله : لقب احمد بن اسحق بن المقتدر بيست و پنجمين خليفهء عباسى كه در سال 381 هجرى خليفه شد و در سال 422 هجرى وفات كرد .

قادر انداز

(
q der - and z
) ص . پ . تير انداز و كماندارى كه تير وى خطا نكند .

قادرة

(
q derat
) ص . ع . ليلة قادرة : شب نرم آسان سير . يق : بين ارضك و ارض فلان ليلة قادرة .

قادرى

(
q deri
) ا . پ . قسمى از لباس تنگ .

قادس

(
q des
) ا . ع . كشتى بزرگ . و نام شهرى در اندلس كه داراى 000 ، 79 نفر جمعيت است .

قادسيه

(
q desiyye
) ا . پ . نام شهرى در عراق عرب كه بواسطهء جنگى كه در آنجا ما بين سپاه ايران و لشكر تازيان واقع گشت مشهور شده .

قادم

(
q dem
) ص . ع . از سفر باز آينده . ج : قدم (
qodom
) و قدام (
qodd m
) و قادمون .

قادم

(
q dem
) ا . ع . قادم الانسان : سر آدمى . ج : قوادم . و قادم الرحل : مقدم پالان .

قادمان

(
q dem ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو پستان پيشين گوسپند و شتر و سر آن دو پستان .

قادمة

(
q demat
) ا . ع . مقدم پالان . و پر دراز بال مرغ . ج : قوادم و قدامى . (
qod m
) . و قادمة الجيش : يزك و پيش قراول لشكر .

قادمتان

(
q demat ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو پستان پيشين مادكان .

قادمون

(
q demuna
) ع . ج . قادم .

قادية

(
q diyat
) ا . ع . گروه اندك . ج : قواد . يق : اتتنا قادية من الناس .

قاذة

(
q zzat
) ا . ع . يق : ما يدع شاذة و لا قاذة يعنى او دلاور است مىكشد هر كه را مىبيند .

قاذف

(
q zef
) ص . ع . ناقة قاذف : ماده شترى كه از تيزروى خود را در پيشاپيش شتران ديگر اندازد و پيش رود . و نيز قاذف : سنگ انداز . يق : هم بين حاذف و قاذف ، الحاذف بالعصا و القاذف بالحجارة .

قاذور

(
q zur
) ص . ع . رجل قاذور : مردى كه با مردم نياميزد از بدى خوى خود . و مرد كناره گزين .

قاذورات

(
q zur t
) ع . ج . قاذورة .

قاذورات

(
q zur t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پليديها و نجاستها و ناپاكيها .

قاذورة

(
q zurat
) ا و ص . ع . پليدى و نجاست . و فاحشگى و زنا و شرب خمر و جز آن . ج . قاذورات . و نيز قاذورة : مرد غيور و غيرتمند . و مرد بدخوى . و مردى كه ناخوش دارد چيزى را و نخورد آن را . و شترى كه در كرانهء از شتران ديگر فرو خوابد . و رجل قاذورة : مردنا آميزندهء با مردم از بدخوئى . و مرد كناره گزين . و كذا : رجل ذو قاذورة .

قاذوره

(
q zure
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پليدى و نجاست .