قابض
(
q bez
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - گيرنده و بپنجه چيزى را گيرنده . و دريافتكننده . و در مشت گيرنده . و متصرف و مالك . و امانت دار . و زمخت و گس و هر چيز كه قبض كند و درهم كشد و ترنجيده كند . و هر چيز كه يبوست طبع آورد و مزاج را خشك كند . و قابض جريمه : كسى كه تاوان و جريمه در نزد وى جمع مىشود .
و قابض الارواح : حضرت عزرائيل .
و قابض ماليات : آنكه ماليات در نزد وى جمع مىگردد .
قابضات
(
q bez t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چيزهائى كه قبض كند و درهم كشد .
و ترنجيده كند . و چيزهاى زمخت .
قابع
(
q be '
) ص . ع . تا سه زده . و كسى كه از ماندگى نفس وى قطع شود .
قابعاء
(
q be ' '
) ص . ع . گول . يق :
يا ابن قابعاء يعنى اى مرد احمق و گول .
قابل
(
q bel
) ص . ع . پذيرنده . و سزاوار . و پسنديده . و ضامن .
قابل
(
q bel
) ا . ع . آنكه مىگيرد دول آب را از آبكش . و سال آينده . و نام مسجدى كه بر دست چپ مسجد حنيف بنا شده بود . و از اعلام است . و قابل و هابل : قابيل و هابيل .
قابل
(
q bel
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - شايسته و سزاوار و لايق . و قبول كننده و پذيرنده . و گيرنده . و مستعد و ماهر و هنرمند و با وقوف و كار آموز . و قابل امانت : آدميزاد . و قابل تحمل : تحملپذير . و قابل شدن : لايق و سزاوار گشتن و مستعد شدن و ماهر گشتن و هنرمند و با وقوف شدن . و ناقابل : بىقابليت و بىوقوف و بىهنر و غير مستعد .
قابلة
(
q belat
) ا . ع . ماما و مام ناف .
شب آينده .
قابلگى
(
q belagi
) ا . پ . مامائى و مام نافى .
قابله
(
q bele
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ماما و مام ناف و ما براج و پروانه و پيشيار و پيشكاره و ژم و واردن و واردين . و باصطلاح دوا سازى : ظرفى كه در آن مايع مقطر جمع مىگردد .
قابليت
(
q beliyyat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شايستگى و سزاوارى و استحقاق و لياقت . و شايستگى پذيرفتن . و قوت و قدرت .
و هنر و معرفت . و مكان و احتمال . و مجال . و كفايت . و رغبت . و آرزو و خواهش .
قابو
(
q bu
) ا . پ . توانائى و قوت .
و طاقت . و فرصت . و قابو يافتن :
فرصت يافتن و مجال پيدا كردن . و انتقام كشيدن .
قابو پرست
(
q bu - parast
) ص . پ .
ظالم و جفا پيشه و ستمگار .
قابوپرستى
(
q bu - parasti
) ا . پ .
ظلم و ستم و تعدى و زبردستى .
قابور
(
q bur
) ا . پ . قابوك .
قابوس
(
q bus
) ا . پ . نام پادشاه گرگان ملقب بشمس المعالى كه در سال 403 هجرى كشته شد و اين پادشاه شعر بسيار خوب مىگفت و خط نيكو مىنوشت و در علوم بخصوص علم نجوم مهارتى بكمال داشت .
قابوس
(
q bus
) ا . ع . مرد نيكو روى خوشرنگ . و معرب كاووس پادشاه كيانى .
و ابو قابوس : لقب نعمان بن منذر پادشاه حيره .
قابوك
(
q buk
) و قابول
(
q bul
) ا . پ . مخارجهء عمارت . و ناودانى كه بر كنار هاى بام سازند تا آب باران بر آن سيلان كند .
قابون
(
q bun
) پ . كلمهء فعل يعنى برون داشت .
قابياء
(
qabiy '
) . ص . ع . ناكس . و بنو قابياء : گرد آيندگان در ميكده .
قابية
(
q biyat
) ص . ع . امراة قابية :
زنى كه گياه كافشه چيند و گرد آورد آن را .
قابيدن
(
q bidan
) ف م . پ . ربودن چيزى و خوردن آن را و ناگاه بچنگ ربودن چيزى .
قابيل
(
q bil
) ا . ع . نام پسر آدم كشندهء برادرش هابيل .
قاپق
(
q poq
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - قپق .
قاپول
(
q pul
) ا . پ . قابول . مر .
قابوك و قاول .
قاپيدن
(
q pidan
) ف م . پ . قابيدن .
قابر
(
q ter
) ص . ع . كسى كه نفقه را بر عيال تنگ گيرد . و پالان و زين نيكو ساخت و نيكو نشست كه پشت ستور را از ريش نگاهدارد . و لحم قاتر : گوشت پخته شدهء در ديگ كه بوى آن پراكنده و منتشر گردد .
و جوب قاتر : پسر نيكو اندازه .
قاتق
(
q teq
) و (
q toq
) ا . پ . نانخورش و سباغ . و ماست و دوغ .
قاتل
(
q tel
) ص . ع . كشنده . ج :
قتلة . و قاتل الذئب : داروئى . و قاتل الكلب : نيز داروئى .
قاتل
(
q tel
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - كشنده و هلاككننده و كسى كه انسان و يا حيوانى را بكشد و جاندارى را بىجان كند . ج : قاتلان و قاتلين . و زهر قاتل :
سم مهلك .
قاتلان
(
q tel n
) و قاتلين
(
q telin
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كشندگان .
ج : قاتل .
قاتم
(
q tem
) و قاتن
(
q ten
) ص .
ع . سياه و سياهگون . و قاتم الاعماق :
غبار آلوده اطراف و نواحى .