باصطلاح علم معانى : خالى بودن كلام از الفاظى كه زبان زد بلغا نباشد و نيز از ضعف تركيب كلمات يعنى تركيبات غير مأنوس و الفاظ ثقيل و درشت و اجتماع دو حرف از يك جنس كه موجب سنگينى زبان بود خالى باشد مثلا داراى « جمع علم » و « صدق قول » كه دو عين و دو قاف باهم جمع شدهاند نباشد و نيز الفاظ غير مأنوس مشكل را دارا نبود .
فصاحت پرداز
(
fas hat - pard z
) ص . پ . فصيح و زبانآور .
فصاد
(
fes d
) ا . ع . شكافتگى رگ .
فصاد
(
fes d
) م . ع . فصد فصدا و فصادا . مر . فصد .
فصاد
(
fass d
) ص . ع . رگ زنى كه بسيار رگ زند ( مبالغه است مر فاصد را ) .
فصاد
(
fass d
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه شغل او خون گرفتن و رگ زدن و فصد كردن باشد .
فصادة
(
fes dat
) ا . ع . رگ زنى .
فصادى
(
fass di
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شغل فصاد و رگ زن و عمل آن .
فصاص
(
fass s
) ا . ع . نگين فروش .
فصاصة
(
fes sat
) ا . ع . شغل نگين فروشى .
فصاص
(
fas fes
) ع . ج . فصفصة (
fesfesat
) .
فصافص
(
fos fes
) ص . ع . سخت چست و چالاك .
فصافصة
(
fos fesat
) ا . ع . شير بيشه .
فصال
(
fes l
) ا . ع . ج . فصيل .
فصال
(
fes l
) ا . ع . از شير باز گرفتگى كودك ، اسم است فصل را . يق : هذا زمان فصاله .
فصال
(
fes l
) م . ع . فاصل شريكه مفاصلة و فصالا : جدائى كرد از شريك خود و آن دو شريك از هم مباينت نمودند .
فصال
(
fass l
) ا . ع . مداح مردمان باميد صله . و مدعى و دادخواه ( و ليس به عربى صحيح ) .
فصائح
(
fas 'eh
) ع . ج . فصيحة .
فصة
(
fassat
) ا . ع . داروئى . و قسمى از اسپست .
فصة
(
fassat
) و (
fessat
) و (
fossat
) ا . ع . واحد فص يعنى دندانهء سير .
فصح
(
fash
) م . ع . فصحك الصبح فصحا ( از باب فتح ) : روشن گرديد تو را صبح و چيره شد روشنى آن بر تو . و فصحك بالصبح ( از باب نصر ) : كذلك : و فصح فصحا و فصاحة . مر . فصاحة (
fas hat
) .
فصح
(
fash
) ص . ع . زبان آور . ج :
فصاح (
fesah
) .
فصح
(
fesh
) ا . ع . عيد ترسايان .
فصح
(
fesh
) ص . ع . يوم فصح :
روز بىابر و بىسرما .
فصح
(
fosoh
) ع . ج . فصيح .
فصحا
(
fosah
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان فصيح و زبانآور .
فصحاء
(
fosah '
) ع . ج . فصيح .
فصحى
(
fosh
) ص . ع . مؤنث افصح :
فصيحتر و زبانآورتر . و روشنتر و ظاهرتر .
فصخ
(
fasx
) م . ع . فصخ يده فصخا ( از باب فتح ) : از جاى خود زايل گردانيد بند دست او را ( لغة فى فسخ ) . و فصخ عنه :
غفلت ورزيد از آن . و فصخ : ( مجهولا ) :
فريب خورد در خريد و فروخت .
فصد
(
fasd
) م . ع . فصد الرجل فصدا و فصادا ( از باب ضرب ) : رگ زد آن مرد . و فصد لفلان عطاء : تعيين كرد جهة فلان انعامى و امضا نمود آن را . المثل :
لم يحرم من فصد له او من فزد له يعنى محروم نيست از ضيافت كسى كه رگ زده شود شتر براى او بلكه نصيب وى از خون آن خواهد رسيد ، و اين را دربارهء شخصى گويند كه ببعضى مطالب رسيده باشد ، و در اصل مثل گويند : دو نفر در نزد اعرابى بيتوته كردند و چون بامداد برآمد آن يكى مر ديگرى را از ضيافت و مهماندارى پرسيد ، فقال : ما قريت و انما فصد لى . فقال : لم يحرم من فصد له ( و سكن الصاد تخفيفا فتقلب الصاد زايا فقال :
فزدله ، و كل صاد وقعت قبل الدال فانه يجوز ان تشمها رائحة الزاى اذا تحركت و ان تقلبها زايا محضا اذا سكنت ) .
فصد
(
fasd
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رگ زدگى و گشودگى رگ . و رگ زنى .
و فصد كردن : رگ زدن و خون گرفتن . و فصد كردن كسى : رگ زدن كسى و خون گرفتن از كسى .
فصدة
(
fosdat
) ا . ع . آرد ساختهء با خون آميخته .
فصع
(
fas '
) م . ع . فصع الرطبة فصعا ( از باب فتح ) : فشار داد خرماى تر را تا از پوست برآيد . و فصع الشيىء :
ماليد آن چيز را بانگشت تا نرم گردد و برآيد از آنچه در آن است . و فصع له بكذا :
بخشيد مر او را آن چيز . و فصع الصبى :
برگردانيد آن كودك غلاف سر نره را . و فصعت الدابة : بارى پيدا و بارى پنهان كرد آن ستور فرج خود را . و فصع عمامته :
از سر فرو كشيد عمامهء خود را . و فصع له بمال : داد او را مال .
فصعاء
(
fas ' '
) ا . ع . موش ماده .
فصعان
(
fas ' n
) ا . ع . آنكه پيوسته سر برهنه باشد از گرمى و التهاب .
فصعة
(
fos'at
) ا . ع . غلاف سر نره درصورتىكه فراخ باشد چندانكه حشفه برآيد .
فصعل
(
fes'el
) و (
fos'ol
) ا . ع . كژدم .