تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2570

مساهمون:

ص٢٥٧٠

فضالى

(
foz l
) ا . ع . تفضل كنندگان .

فضائح

(
faz 'eh
) ع . ج . فضيحة . و ج . فضاحة (
faz hat
) و فضاحة (
fez hat
) .

فضايح

(
faz yeh
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رسوائيها . و كردارهاى زشت و قبيح .

فضائل

(
faz 'el
) ع . ج . فضيلة .

فضايل

(
faz yel
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درجات بلند . و هنرها . و فزونى در همهء كمالات . و نيكوئيها . و بزرگوارىها . و تحصيلات علمى .

فضة

(
fazzat
) و (
fezzat
) ا . ع . زمين سنگلاخ سوختهء بلند . ج : فضض و فضاض .

فضة

(
fezzat
) ا . ع . سيم و نقره .

فضح

(
fazh
) م . ع . فضحه فضحا ( از باب فتح ) : رسوا كرد او را و آشكارا كرد بديهاى او را . و فضح الصبح : پديدار شد صبح . و فضحك الصبح : غالب شد مر تو را روشنى صبح و نيك نمايان گرديد .

فضح

(
fazah
) ص . ع . هر چه بر آن سرخى باشد . و تيرگى مانند رنگ سپرز . و الصبح الفضح : سپيده دمى كه در وى سرخى بود .

فضح

(
fazah
) م . ع . فضح فضحا ( از باب سمع ) : اندك سپيد گرديد .

فضحة

(
fozhat
) ا . ع . سپيدى كه چندان سخت نباشد .

فضخ

(
fazx
) ا . ع . فضخه فضخا ( از باب فتح ) : شكست آن را ، و اين معنى را هميشه در چيز اجوف گويند . يق : فضخت راسه فانفضخ : شكستم سر او را پس شكسته شد و بيرون آمد دماغ آن . و فضخ عينه : كور كرد چشم او را . و فضخ الماء : يكباره ريخت آب را .

فضض

(
fazaz
) ا . ع . قطره‌هاى آب كه در هنگام طهارت پرد و منتشر گردد .

فضض

(
fazaz
) و (
fozoz
) ا . ع . خرده ريزه و پارهء از هر چيزى . و منتشر و متفرق و پريشان . قول عايشة رضى اللّه عنها لمروان : فانت فضض من لعنة الله يمنى پس توريزه و پاره‌اى هستى از لعنت خدا .

فضض

(
fezaz
) ع . ج . فضة (
fazzat
) و فضة (
fezzat
) .

فضع

(
faz '
) م . ع . فضع فضعا ( از باب فتح ) : پليدى انداخت . و تيز داد .

فضغ

(
fazq
) م . ع . فضغ العود فضغا ( از باب فتح ) : شكست آن چوب را .

فضفاض

(
fazf z
) ص . ع . ثوب فضفاض : جامهء فراخ . و درع فضفاض : زره فراخ . و عيش فضفاض : زندگانى فراخ آسان گذار .

فضفاضة

(
fazf zat
) ص . ع . درع فضفاضة : زره فراخ . و جارية فضفاضة : دختر فربه دراز بالا .

فضفضة

(
fazfazat
) ا . ع . فراخى جامه و زره . و فراخى زندگانى .

فضل

(
fazl
) ا . ع . فزونى ضد نقص . ج : فضول . و بقيهء از هر چيزى . و نام كوهى . و نام چندين نفر . و قولهم : خذا الفضل يعنى بگير زياده و بقيه را . ج : نيز : فضول .

فضل

(
fazl
) م . ع . فضل فضلا ( از باب نصر ) : باقى ماند ، و فضل يفضل ( از باب سمع ) نيز آيد ، و فضل يفضل كه ماضى از باب سمع و مضارع از باب نصر نيز مىگويند ، و از همين قبيل است نعم ينعم و نكل ينكل و كدت تكاد و مت تموت . و فضل الرجل فى الحسب و العلم و نحوهما ( از باب نصر ) : فزون گرديد آن مرد در حسب و علم و مانند آنها . و فضل فضلا و فضلة ( نيز از باب نصر ) : باقى و زائد ماند .

فضل

(
fazl
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برترى و فزونى و زيادت . و فضيلت و علم و معرفت و حكمت و هنر و دانش . و خرد و فهم . و ادب . و هوش و ادراك . و بخشش و احسان و عطا و سخاوت . و توصيف و تمجيد و ستايش . و فضل خدا : بخشش و احسان خدا . و فضل داشتن : برترى و فزونى داشتن . و معرفت و هنر و دانش و ادب داشتن . و اهل فضل : مردم با دانش و هنر و معرفت . و مردم سخى و جوانمرد .

فضل

(
fozal
) ع . ج . فضلى (
fazl
) .

فضل

(
fozol
) ا . ع . جامهء باد روزه كه زنان در وقت كار و عمل پوشند .

فضل

(
fozol
) ص . ع . پوشندهء جامهء باد - روزه ( مذكر و مؤنث در وى يكسان است ) . يق : رجل فضل و امراة فضل .

فضلا

(
fazl n
) ا . ع . چگونه ، و بيشتر بعد از نفى استعمال مىشود . يق : فلان لا يملك درهما فضلا عن دينار يعنى فلان داراى يك درم نيست چگونه داراى دينار خواهد بود .

فضلا

(
fazlan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور تفضل و بطور انعام و بخشش .

فضلا

(
fozal
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان فاضل و اديب و با هنر و دانش .

فضلاء

(
fozal '
) ع . ج . فاضل .

فضلات

(
fazal t
) ع . ج . فضلة (
fazlat
) .

فضلات

(
fozal t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فضله‌ها . و ثفلها . و غايطها . و چيزهاى زائد .

فضلة

(
fazlat
) ا . ع . مى و شراب . و بقيه و بازماندهء از هر چيزى . و بادروزه‌اى كه در وقت خواب و كار پوشند . ج : فضال و فضلات .

فضلة

(
fazlat
) م . ع . فضل فضلا و فضلة . مر . فضل (
fazl
) .

فضلة

(
fezlat
) ا . ع . نوع تفضل . و هيئت بادروزه پوشى .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2570 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )