تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2563

مساهمون:

ص٢٥٦٣

فسحت‌سراى

(
foshat - sar y
) ا . پ . سراى وسيع و گشاده .

فسحم

(
foshom
) ص . ع . مكان فسحم : جاى فراخ . و رجل فسحم : مرد فراخ سينه .

فسحم

(
foshom
) ا . ع . سر نره . و از اعلام زنان است .

فسخ

(
fasx
) ا . ع . ضعيف عقل . و سست بدن . و كسى كه بحاجت خود نرسد و براى حاجت بيرون نرود و اصلاح امرى نتواند .

فسخ

(
fasx
) م . ع . فسخ الثوب عنه فسخا ( از باب فتح ) : بيرون كرد جامه را از او و دور انداخت . و فسخ الراى : تباه گردانيد راى را . و فسخ البيع و العزم و النكاح : نقض كرد و برانداخت بيع و آهنگ و نكاح را . و فسخ الشيئ : جدا جدا كرد آن چيز را و شكست آن را . و فسخ يده : زايل گردانيد مفصل دست را از جاى خود . و فسخ فلان : سست گرديد فلان . و جاهل و نادان شد . و نيز فسخ : كهنه و پاره شدن جامه و جز آن . و ويران ساختن .

فسخ

(
fasx
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برگشت و بازگشت . و فسخ عهد : برگشت از عهد و ميثاق . و فسخ كردن : برگشت كردن .

فسخ

(
fasax
) م . ع . فسخ فسخا ( از باب سمع ) : تباه گرديد و فاسد شد .

فسخة

(
fasxat
) ا . ع . ضعف عقل . و سست بدن .

فسده

(
fasade
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان افسادكننده و هنگامه و آشوب برپا كننده . و مردمان شرير و فاجر و عاصى .

فسدى

(
fasd
) ع . ج . فسيد .

فسر

(
fasr
) م . ع . فسرت الشيئ فسرا ( از باب ضرب ) : بيان كردم آن چيز را و واضح و آشكار كردم ، و بعضى گفته‌اند : فسر جدا كردن و پيدا و آشكار ساختن پوشيده و بيان كردن معنى سخن را ( و الفعل من ضرب و نصر ) . و نگريستن طبيب بول را جهة پى بردن به مرض ، و به اين معنى آخر لغت مولده است .

فسرانيدن

(
fosor nidan
) ف م . پ . فسردن كنانيدن و منجمد كردن .

فسرد

(
fosord
) ا . پ . منجمد . و بستنى . و نخجير و صيد .

فسردگى

(
fosordagi
) ا . پ . انجماد و افسردگى .

فسردن

(
fosordan
) و (
fesordan
) ف ل . پ . بسته شدن و منجمد گرديدن .

فسرده

(
fesorde
) و (
fosorde
) ص . پ . منجمد و بسته . و دلسرد گرديده و افسرده . و آب فسرده : يخ .

فسرده

(
fesorde
) و (
fosorde
) ا . پ . نخجير و شكار و صيد .

فسرده بيان

(
fosorde - bay n
) ص . پ . كسى كه سخنان وى خنك و پوچ و بيهوده بود . و خطيبى كه كلامش بىاثر باشد .

فسرده‌پستان

(
fosorde - pest n
) ص . پ . عقيم و سترون . و زن پيرى كه موقع بار بردارى و رضاعت وى گذشته باشد .

فسرده‌خاطر

(
fosorde - x ter
) ص . پ . فسرده دل .

فسرده‌دل

(
fosorde - del
) ص . پ . دلمرده و افسرده و سخت دل و بىمهر .

فسرده‌شهر

(
fosorde - cahr
) ا . پ . عالم و جهان و گيتى .

فسره

(
fesare
) ا . پ . لرزه - خواه از سرما و يا ترس - و فراخه و قشعريره و فراشا .

فسس

(
fosos
) ع . ج . فسيس .

فسطاط

(
fost t
) ا . ع . خيمه‌اى كه از موى بز بافته باشند . و نام شهر قديم قاهرهء مصر بنا كردهء عمرو بن عاص . و مجمع اهل شهر . و سواد اعظم . ج : فساطيط . و عن الثعالبى : كل مدينة جامعة فهى فسطاط ( بالكسر و الضم ) .

فسطفى

(
fastafi
) ا . پ . يك نوع سازى كه نوازند .

فسطيار

(
fasty r
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - فرمانده هزار مرد .

فسفاس

(
fasf s
) ا . ع . سخت احمق . و شمشير كند . و گياهى بدبوى .

فسفس

(
fes - fes
) ا . پ . سخن آهسته . و ساس . و آواز آهسته .

فسفسة

(
fesfesat
) ا . ع . اسپست‌تر .

فسفسه

(
fasfase
) ا . پ . اسپست . و يونجه .

فسفسى

(
fasfas
) ا . ع . يك نوع بازى مرتازيان را .

فسفيس

(
fasfis
) ا . ع . مرغى سينه سرخ شبيه بگنجشك كوهى .

فسق

(
fesq
) ا . ع . ترك امر خداى تعالى و عصيان و خروج از راه حق و از طاعت و فجور .

فسق

(
fesq
) م . ع . فسق فسقا و فسوقا ( از باب نصر و ضرب و كرم ) : ترك كرد امر خداى را و عصيان كرد و خارج شد از راه راست . و جور و ستم كرد . و فسق عن امر ربه : خارج شد از فرمان پروردگار خود . قوله تعالى :
فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ
. و فسقت الرطبة : بيرون آمد آن رطب از پوست ، و كل شيئى خرج عن قشره فقد فسق .

فسق

(
fesq
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كار بد و گناه و فجور . و ترك اوامر پروردگار و زنا كارى و مانند آن . و فسق كردن : زنا كردن .

فسق

(
faseq
) ص . ع . بيرون آيندهء از راستى .