و مشروحا . و بالجمله .
فرضاخ
(
ferz x
) ص . ع . رجل فرضاخ : مرد ستبر پهن جثه . و مرد دراز بالا .
فرضاخة
(
ferz xat
) ص . ع . امراة فرضاخة : زن ستبر پهن جثه . و زن دراز بالا . و نيز زن بزرگ پستان .
فرضاخية
(
ferz xiyat
) ص . ع . امراة فرضاخية : زن بزرگ پستان .
فرضة
(
farzat
) ا . ع . واحد فرض يعنى يك رخنهء آتش زنه .
فرضة
(
farzat
) م . ع . فرض فروضا و فرضة . مر . فروض .
فرضة
(
forzat
) ا . ع . دهانهء جوى . و رخنهاى كه از آن آب كشند . و جاى در آمدن بكشتى از لب دريا . و سوراخ پاشنهء در . و دهان دوات . ج : فرض (
foraz
) . و رخنهء كمان كه جاى چلهء آنست . و رخنه و شكاف ديوار .
ج : نيز فرض . و نام دهى و موضعى .
فرضخ
(
ferzex
) ا . ع . كژدم و عقرب .
فرضم
(
ferzem
) ا . ع . گوسپند كلانسال .
و گوسپند شكسته سرون . و گوسپند بىدندان .
فرضمى
(
ferzemiyy
) ص . ع . بعير فرضمى : شتر بزرگ شديد الوطى .
فرضول
(
farzul
) ا . ع . چكش تفنگ و دنگ تفنگ . و چقماق .
فرضى
(
farzi
) ص . پ . منسوب بفرض بمعنى واجب و بمعنى گمان و حدس و پندار .
فرضيات
(
farziyy t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - واجبات يعنى امورى كه عمل به آنها فرض و واجب باشد . و حدسيات و چيز هائى كه به گمان و قياس و وهم بدانها پى مىبرند .
فرضيه
(
farziyye
) ص . پ . منسوب بفرض بمعنى واجب و بمعنى گمان و حدس و قياس .
فرط
(
fart
) ا . ع . افراط ، تجاوز از حد چيزى . و چيرگى و غلبه . و كوه خرد . و سر پشته . و نشان و علامت راه . ج : افرط و افراط . و هنگام و وقت . يق : لقيته فى الفرط بعد الفرط يعنى ملاقات كردم او را هنگامى پس از هنگامى و اين زياده از پانزده و كمتر از سه روز نباشد . و لا القاه الا فى الفرط : ملاقات نكردم او را در ايام فرط مگر يك مرتبه . و آتيك فرط يوم او يومين : آمد تو را پس از يك يا دو روز . و نيز فرط : سستى و كوتاهى در كار . يق : و اياك و الفرط .
فرط
(
fart
) م . ع . فرط فى الامر فرطا و فروطا ( از باب نصر ) : سستى كرد در آن كار و كوتاهى نمود و ضايع كرد و بىتيمار گذاشت آن كار را تا فوت شد .
و فرط على فلان : شتابى كرد بر فلان . و فرط و عليه : چيره شد بر آن و غلبه كرد .
قوله تعالى :
إِنَّنا نَخافُ أَنْ يَفْرُطَ عَلَيْنا
.
و فرط اليه فنى قول يعنى قول به او دادهام .
و فرط عليه فى القول : پيشدستى كرد و از حد درگذشت در گفتار . و فرط اليه رسولا : پيش كرد و فرستاد رسول را .
و فرط فلان ولدا : فرزند نارسيده مرد از فلان . و فرطت النخلة : گشنى داده نشد آن خرما بن چندان كه خشك و درشت گرديد طلع آن . و فرط القوم فرطا و فراطة ( از باب ضرب ) : پيشاپيش آن قوم رفت تا اصلاح كند جهة آنها آبخورد .
دول را .
فرط
(
fart
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بسيارى و كثرت و زيادتى . و غلبه . و فراوانى .
و فرط محبت : فراوانى و بسيارى دوستى و اشتياق .
فرط
(
farat
) ص . ع . آنكه پيشاپيش قوم رود تا اسباب آبخور را درست و فراهم كند ، واحد و جمع در وى يكسان است .
يق : رجل فرط و قوم فرط . الحديث :
انا فرطكم على الحوض لارتاد لكم الماء . و هرچه پيش فرستاده شود از اجر و عمل و فرزند نارسيده . الصلاة على الطفل الميت : اللهم اجعله لنا فرطا . و آب پيش آيندهء از آبهاى ديگر .
فرط
(
forat
) ا . ع . ج . فرطة .
فرط
(
forot
) ا و ص . ع . اسب تيز گذرندهء از اسبان . و اسب شتاب رو . و پشته و بلندى .
ج : افراط . و ستم و از حد در گذشتگى . و امر فرط : كارى كه در وى از حد در گذرانيده باشند . و كار گذاشته و مانده .
قوله تعالى :
وَ كانَ أَمْرُهُ فُرُطاً
.
فرطاح
(
fert h
) ص . ع . راس فرطاح : سر پهن .
فرطاس
(
fert s
) ا . ع . هر چيز پهن .
فرطة
(
fartat
) ا . ع . يك بار بر آمدن از حد و درگذشتن از آن .
فرطة
(
fortat
) ا . ع . پيشى و برآمدگى و بيرون آمدگى و خروح . ج : فرط . و منه قول ام سلمة لعايشة رضى اللّه عنهما : ان رسول - الله صلى اللّه عليه و آله نهاك عن الفرطة فى البلاد .
فرطحة
(
fartahat
) م . ع . فرطحه فرطحة : پهن گردانيد آن را .
فرطسة
(
fartasat
) م . ع . فرطس فرطسة : كشيد خوك فرطيسة خود را و دراز كرد آن را .
فرطمة
(
fartamat
) م . ع . فرطم الخف فرطمة : دوخت فرطوم موزه را و در پى كرد آن را .
فرطوس
(
fartus
) ا . پ . نام مبارزى تورانى از لشكر افراسياب .
؟ ؟ ؟ ا . ع . نرهء خوك .