فرشطة : پايها را از هم گشاد كرده نشست و به زمين چسپانيد سرين را و تكيه كرد بر دو ساق . و بيك جانب گذاشت هر دو پاى را در سوارى . و فرشط البعير : بفروهشتگى و نرمى فرو خفت آن شتر . و فرشط اللحم :
كفانيد و پاره كرد آن گوشت را . و فرشط الشيئ : دراز كشيد آن چيز را . و فرشطت الناقة : گشاده داشت آن ماده شتر پايها را وقت دوشيدن . و فرشة الجمل : گشاده داشت آن شتر پايها را هنگام كميز انداختن .
فرشك
(
fareck
) و فرشگ
(
farecg
) ا . پ . خوشهء كوچك انگور كه بخوشهء بزرگ چسبيده باشد و بتازى خصلة گويند .
فرشه
(
ferce
) و (
force
) ا . پ . فرش و آغوز و فله و شير نوزائيده .
فرشى
(
farci
) ا . پ . نوعى از چپق .
فرشيح
(
fercih
) ا . ع . نره .
فرشيد
(
far - cid
) ا . پ . نام برادر پيران ويسه .
فرشيم
(
farcim
) ا . پ . فصل . و قسم .
و جزو . و حصه .
فرص
(
fars
) ا . ع . خستهء مقل .
فرص
(
fars
) م . ع . فرصه فرصا ( از باب نصر و ضرب ) : بزرگ گلوى وى زد . و نيز فرص : بريدن . و دريدن . و شكافتن .
فرص
(
foras
) ع . ج . فرصة .
فرصاء
(
fars '
) ا . ع . ماده شترى كه بگوشهاى ايستاده انتظار آن دارد كه آب خور را خالى يافته آب خورد .
فرصاد
(
fers d
) ا . پ . توت سپيد .
فرصاد
(
fers d
) ا . ع . هستهء انگور .
و توت سپيد و يا توت سياه . و رنگ سرخ .
فرصة
(
farsat
) ا . ع . واحد فرص يعنى يك هستهء مقل . و ريحى كه از آن كوزى پديد آيد و اطباء آن را بر افرصة جمع بستهاند .
فرصة
(
fersat
) ا . ع . لتهء حيض و يا پنبه و يا چيز ديگرى كه زن حايض اندام خود را بدان پاك سازد . ج : فراص .
فرصة
(
forsat
) ا . ع . نوبت آب و بهرهء آن . يق : جائت فرصتك يعنى رسيد نوبهء تو از آب و وقتى كه آب دهى . و انتهز الفرصة يعنى غنيمت شمار پرواى كار را و آمادهء آن باش . ج : فرص (
foras
) .
فرصت
(
forsat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - موقع و وقت و مجال . و يارا . و محل . و هنگام لايق و وقت مناسب . و مناسبت و موافقت . و دست يافت و دسترس . و مساعدت روزگار . و فرصت داشتن : وقت و موقع داشتن . و فرصت دادن : وقت دادن . و همراهى كردن و مساعدت نمودن . و فرصت كردن : وقت مناسب حاصل كردن . و از كار فارغ بودن . و فرصت يافتن : موقع و وقت مناسب و لايق يافتن . و موافقت حاصل كردن . و دست يافتن . و عدم فرصت :
نداشتن وقت و موقع .
فرصت جو
(
forsat - ju
) ص . پ . كسى كه وقت و موقع را غنيمت شمرد .
فرصد
(
fersed
) و فرصيد
(
fersid
) ا . ع . خستهء مويز .
فرصمة
(
farsamat
) م . ع . فرصمه فرصمة : شكست و بريد آن را .
فرض
(
farz
) ا . ع . رخنهء كمان كه جاى چلهء آنست . و آتش زنه . و دهانهء جوى .
ج : فراض . و فرموده و واجب كردهء خداى عز و جل بر بندگان . و سنت . ج : فروض .
و نوعى از خرما . و لشكر مرسوم گير . و سپر .
و چوبى از چوبهاى خانه . و جامه . و عطاى مرسوم . و آنچه انسان بر خود لازم گردانيده و هبه نمايد و يا ببخشد بىقصد ثواب . و جاى زدن آتش از آتشزنه . و رخنهء آتش زنه . و تير قداح . و بريدگى از هر چيزى .
فرض
(
farz
) م . ع . فرض الله الاحكام فرضا ( از باب ضرب ) : واجب گردانيد خداوند احكام را . و فرض النبى :
سنت گردانيد آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .
و فرض الخشبة : رخنه كرد در آن چوب و بريد آن را . و فرض القاضى النفقة :
بخش كرد قاضى آن نفقه را و فرمان داد بر آن .
و فرض الشيئ : وقت پيدا كرد براى آن چيز . قوله تعالى :
فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ
. و فرض فى الشيئ : رخنه كرد در آن چيز . و فرض له : فريضه گردانيد جهة وى .
و فرض له فى الديوان : مرسوم برقرار كرد جهة او در ديوان . قوله تعالى :
سُورَةٌ أَنْزَلْناها وَ فَرَضْناها
اى فرضنا ما فيها و الزمنا كم العمل بها ، و قيل : جعلنا فيها فرائض الاحكام ، و قرىء : و فرضناها ( بالتشديد ) اى خضلناها ، و قيل : جعلنا فيها فريضة بعد فريضة .
فرض
(
farz
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز واجب كردهء خداى تعالى از نماز و روزه و زكات و جز آن . و قياس . و گمان و پندار .
و پنداشت و حدس . و چيزى كه واقعيت نداشته باشد . و فرض كردن : پنداشتن و توهم كردن و خيال كردن . و قياس كردن . و فرض كردن خدا و رسول : واجب گردانيدن . و بالفرض : بطور وهم و پندار و بطور قياس . و بطور مثل و مثلا و فرضا .
فرض
(
ferz
) ا . ع . بار درخت دوم كه درخت بوى جهودان باشد ما دامى كه سرخ است .
فرض
(
foraz
) ع . ج . فرضة .
فرض
(
forraz
) ع . ج . فارض .
فرضا
(
farzan
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور وهم و پندار و بطور گمان و قياس .
و بطور تمثيل و مثل . و ظاهرا و بطور آشكار .