فتح نصيب
(
fath - nasib
) ص . پ .
كسى كه بخت و طالع او با فتح و فيروزى همراه بود .
فتحه
(
fathe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آن حركت از حروف كه زبر گويند .
فتحى
(
fath
) ا . ع . باد .
فتحياب
(
fath - y b
) ا . پ . در باز كردگى . و گشادكارها . و آغاز فصل بارندگى .
و ابتداى بارندگى . و بارندگى . و نظر دو سيارهءاى كه خانههاى آنها با هم مقابل باشد . و مظفر و منصور .
فتخ
(
fatx
) م . ع . فتخ اصابع رجله فى جلوسه فتخا ( از باب فتح ) : دوتا كرد انگشتان پا را در هنگام نشستن و پهن ساخت و سست گردانيد آنها را .
فتخ
(
fotx
) ص . ع . ج . افتخ و فتخاء .
فتخ
(
fatax
) ا . ع . ج . فتخة .
فتخ
(
fatax
) ا . ع . پيه مانندى در شتران .
و زنگلهء خرد بىآواز . و سستى بندهاى اندام و نرمى آنها . و پهنائى كف دست و پا و درازى آن . و نيز فتخ : مفصل چنگل شير . ج :
فتوخ .
فتخ
(
fatax
) م . ع . سست شدن بندهاى اندام و نرم گشتن آنها . و دراز و يا پهن گشتن كف دست و پا ( و الفعل من سمع ) .
فتخاء
(
fatx '
) ص . ع . مؤنث افتخ :
زنى كه بندهاى اندام وى سست و يا نرم باشد .
و زنى كه كف دست و پاى آن دراز و يا پهن بود . و عقاب فروهشته بال . و عقابى كه چون فرود آيد سست كند بال را و در اين معنى بطور اسم نيز استعمال مىشود . و ناقة فتخاء الاخلاف : ماده شترى كه خلفهاى پستان وى بجانب شكم بلند برآمده باشد . و كذا : امراة فتخاء الاخلاف . و اين را در شتر عيب دانند و در زن و پستان وى مدح .
فتخاء
(
fatx '
) ا . ع . چيزى از چوب مانند خشت كه انگبين چين بر روى آن نشيند .
فتخات
(
fatax t
) ع . ج . فتخة .
فتخة
(
fatxat
) و (
fataxat
) ا . ع . انگشترى كلان كه در دست و پا كنند . و انگشترى نقرهء بىنگينه ، و اگر نگينه داشته باشد آن را خاتم گويند . ج : فتخات و فتخ و فتوخ .
فتر
(
fatr
) ا . ع . نام زنى .
فتر
(
fetr
) ا . ع . فاصلهء ما بين دو انگشت سبابه و ابهام چون آنها را از هم بگشايند ، و رتب : فاصلهء ميان خنصر و بنصر و بنصر و وسطى ، و عتب : ميانهء سبابه و وسطى و وسطى و بنصر ، و بصم : فاصلهء ما بين خنصر و بنصر .
فتر
(
fotr
) ا . ع . بورياى از برگ خرما كه بران آرد بيزند .
فتر
(
fatar
) ا . ع . ضعف و سستى . و پى .
و گوشتى كه داراى پى باشد و درشت بود . و مقدار معلومى از طعام . و توقف در حركات نبض .
فتر
(
fettar
) ا . ع . يك نوع ماهى كه چون پاى بر آن گذارده و بفشرند پايها را سست كرده و عرق آورد و نوع اين ماهى را به زبان فرانسه ترپيل گويند و ماهى است پهن و شبيه بماهى ره و در قاعدهء كلهء آن آلت الكتريكى واقع شده كه بمنزلهء سلاح آن است و از آن آلت قوهء كهربائى شديدى خارج مىكند تا حذر نمايد و بيحس كند دستى كه مىخواهد ويرا بگيرد و بكشد ديگر ماهيها را .
فتراك
(
fetr k
) ا . پ . تسمه و دوالى كه از پس و پيش زين اسب آويزند .
فترايش
(
fatr yec
) ا . پ . انتشار و پراكندگى . و پريشانى .
فترة
(
fatrat
) ا . ع . سستى و بازماندگى از كار . يق : فيه فترة : و زمانى كه واقع باشد در ميان دو پيغمبر . قوله تعالى :
عَلى فَتْرَةٍ مِنَ الرُّسُلِ
اى انقطاع بعثتهم .
فترة
(
fatrat
) ا . ع . فتر (
fettar
) .
فترت
(
fatrat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سستى و ضعف . و بيفترت : بدون توقف و درنگ و هميشه و دائما .
فترد
(
fatard
) ا . پ . دريدگى . و كهنه و فرسوده . و دريده و شكافته . و پارهكننده .
فتردن
(
fatardan
) ف م . پ . دريدن و پاره كردن . و پراكنده كردن . و تلف نمودن .
و ريختن . و از هم جدا كردن .
فترصة
(
fatrasat
) م . ع . بريدن و قطع كردن .
فتره
(
fatre
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درنگ و توقف . و فترهء نبض : توقف .
در حركات نبض .
فتريد
(
fatlid
) ص . پ . هر چيز كهنه و فرسوده و پاره .
فتريدن
(
fatridan
) و (
fetridan
) ف م . پ . دريدن و شكافتن . و پريشان نمودن و پراكنده كردن . و كندن . و ريختن . و پاشيدن و از يكديگر جدا كردن .
فتش
(
fatc
) م . ع . فتشت الشيئ فتشا ( از باب ضرب ) : كاويدم آن چيز را .
فتغ
(
fatq
) م . ع . فتغه فتغا ( از باب فتح ) : در زير پا ماليد آن را چندان كه شكسته گرديد . و فتغ البسر : پاسپر كرد بسر را .
فتفتة
(
fatfatat
) م . ع . سيرنا خوردن شتر آب را .
فتق
(
fatq
) ا . ع . جاى باران نارسيده كه در پيرامونش باريده باشد . و هر جاى گشاده و فراخ از زمين و جز آن . يق : خرج الى فتق . ج : فتوق . و نيز فتق : شق عصاى جماعت و وقوع جنگ در ميان ايشان . و نام بيمارى در پوست خايه كه كفتگى و شكافتگى در مجراى بند خايه عارض شده و جسم اجنبى