تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2448

مساهمون:

ص٢٤٤٨

غانيه

(
q niye
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - زن سرودگوى و خواننده . و روسپى .

غاو

(
q v
) ا . پ . گاو . و مغارهء در زير زمين كه در آن جانوران بسر برند . و نيز مغاره‌اى كه گوسپندان در آن خوابند .

غاوجى

(
q veji
) ا . پ . غارجى .

غاوش

(
q vac
) و (
q voc
) ا . پ . خيار بزرگى كه جهة تخم نگاهدارند . و نيز خوشهء انگور رسيده كه نيز جهة تخم گذارند .

غاوشنگ

(
q v - cang
) ا . پ . چوبى كه بر سر آن سيخ آهنين نصب كنند و بر كفل و سرين خر و گاو خلانند تا تند راه رود و غوشنگ نيز گويند .

غاوشو

(
q vcu
) ا . پ . عاشقى كه عشق وى بدرجهء كمال رسيده باشد . و خيار بزرگ تخمى كه براى تخم نگاهدارند . و خوشهء انگور نارسيده و غوره .

غاووش

(
q vuc
) ا . ع . خيار بزرگى كه جهة تخم نگاهدارند .

غاوون

(
q vun
) ع . ج . غاوى .

غاوه

(
q ve
) ا . پ . نام كوهى .

غاوى

(
q vi
) ا و ص . ع . گمراه . و نوميد . ج : غواة و غاوون . و ديو . و شيطان . و ملخ . قوله تعالى :
وَ الشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ
يعنى شياطين و يا گمراهان از مردم و يا كسانى كه دوست مىدارند شاعرى را كه مردم را هجو گفته باشد و يا كسانى كه دوست مىدارند شاعرى را كه مدح ايشان را كرده باشد به چيزى كه در ايشان نباشد و يا كسانى كه حلال و حرام را بيان مىكنند و به آن عمل نمىنمايند . و قولهم : راس غاد : سر كوچك .

غاوية

(
q viyat
) ا . ع . توشه‌دان . و مشكى كه در آن آب باشد .

غاى

(
q y
) و غايات (
q y t
) ع . ج . غاية .

غائب

(
q 'eb
) ص . ع . ناپديد . ج : غيب و غياب و غوائب و غيب و غيب .

غائب

(
q 'eb
) ا . ع . چيزى كه پنهان شود .

غايب

(
q yeb
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - غير حاضر و كسى كه حاضر نباشد . و پنهان و مخفى و نهفته و پوشيده و ناپديد و غير مرئى . و گم گشته . و باصطلاح صرف و نحو : سيوم شخص . و غايب شدن : پنهان شدن و مخفى گشتن و ناپيدا گرديدن و نابود شدن و گم گشتن . و غايب كردن : گم كردن . و تلف نمودن . و پنهان كردن .

غايبانه

(
q yeb ne
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور غير حاضر . و بطور نامرئى .

غايب باز

(
q yeb - b z
) ص . پ . ساحر و افسونگر و شعبده‌باز و نيرنگ ساز و حقه‌باز .

غائبة

(
q 'ebat
) ص . ع . مؤنث غائب . ج : غائبات و غيب .

غاية

(
q yat
) ا . ع . پايان هر چيزى از زمان و مكان . و آنچه براى آن خلق شده . ج : غاى و غايات . و مقصود و غرض . و نهايت طاقت . يق : غايتك ان تفعل كذا يعنى نهايت طاقت تو و منتهاى جد تو است كه چنين كنى . و نيز غاية : علم و رايت . ج : غايات . و دكان شراب فروشى . و محبس . و غاية الاصابع : انگشت كوچك . و غاية الغاية : اكثرا و بيشتر اوقات و بسيار وافر . و غاية القصوى : نهايت و منتها . و علم الغاية : علوم رياضى .

غاية

(
q yat
) م . ع . غييت غاية ( از باب ضرب ) : برپا ساختم علم را .

غايت

(
q yat
) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - بمنتها درجه و منتها اليه و نقطهء آخر . و بسيار زياد . و مقصود و غرض . و انتها و پايان و آخر و انجام . و نقطهء عزيمت . و نقطهء ميعاد - گاهى كه از آن سود برند . و مخصوصا . و بطور عظمت . و بطور بينهايت .

غائر

(
q 'er
) ص . ع . فرو شونده . و در نشيب فرو رونده . و زمين پست .

غائر

(
q 'er
) و غاير (
q yer
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيزى فرو رفتهء در غور . و جائى كه داراى عمق بسيار باشد . و چشم فروشدهء بمغاك . و هر چيز پست و فروشده .

غائرة

(
q 'erat
) ا . ع . نيمروز و نصف النهار و ميان روز .

غائض

(
q 'es
) ص . ع . ناگاه بر چيزى آينده . و داناى بركار .

غائصة

(
q 'esat
) ا . ع . زنى كه بحرص جماع شوى را از حيض خود آگاه نكند تا از آن پرهيز نمايد . الحديث لعن الله الغائصة و المغوصة و مغوصة : آنكه حيض را بهانه كند بر شوى .

غائض

(
q 'ez
) افا . ع . كم شونده . و فروشونده . و كم‌كننده و كاهنده .

غائط

(
q 'et
) ا . ع . زمين مغاك پست فراخ . ج : غيطان و غياط و اغواط و غوط . و كنايه از پليدى مردم بدان‌جهت كه هنگام قضاى حاجت به طرف زمين پست مىروند .

غايط

(
q yat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پليدى مردم و چامين و چاميز و پاچايه . و سرگين . ديگر حيوانات .

غائكة

(
q 'ekat
) ا . ع . زن گول بىخرد

غائل

(
q 'el
) ا . ع . غائل الحوض : آنچه از حوض دريده باشد .

غائلة

(
q 'elat
) ا . ع . سختى و بلا . ج : غوائل . و فساد و شر . و حقد و دشمنى باطنى . و كينه . و فجور . و غائلة الحوض : آنچه از حوض دريده باشد . و غائلة الصداع : رنج و آزار درد سر .

غائلة

(
q elat
) ص . ع . در مبالغه گويند : غول غائلة . و قولهم : اتى غولا غائلة اى امرا داهيا منكرا .