عهيدة
(
ahidat
) ص . ع . مؤنث عهيد .
و قرية عهيدة : قريهء ديرينهاى كه بر آن عهد طويلى برآمده است .
عهيدى
(
ohhayd
) ا . ع . ضمانت و پذرفتارى .
عى
(
ayy
) ص . ع . رجل عى : مرد درماندهء در كار و در سخن . ج : اعياء .
عى
(
ayy
) ا . ع . از اعلام است .
عى
(
ayy
) م . ع . عوى الكلب عيا و عواء و عوة و عوية ( از باب ضرب ) :
دهن پيچيده بانگ كرد آن سگ و آواز زشت دراز برآورد و زوزه كشيد . و كذا : عوى الذئب و ابن آوى . و عوى الشيئ :
خم داد آن چيز را . و كذا : عوى القوس و الشعر و الحبل و راس الناقة . و عوى الرجل : بسى سالگى رسيده قوى دست گرديد آن مرد و سخت پيچيد پنجهء ديگران را . و عوى يده : پيچيد دست او را . و عوى عن الرجل : تكذيب كرد آن مرد را و دروغ داشت سخن او را . و عوى الى الفتنة : بسوى فتنه خواند و دعوت كرد .
عى
(
iyy
) ا . ع . درماندگى در سخن ضد بيان . و درماندگى در كار . و راه نيافتن بمراد . و عجز از اجراى مراد . و عدم توانائى بر استوارى كارها .
عى
(
iyy
) م . ع . عى بالامر عيا ( از باب سمع ) : درماند در آن كار و بمراد خود در آن كار راه نيافت و استوارى كار را نتوانست . و كذا عيبى بالامر عييا . و عى الرجل فى منطقه و عيى ( بالادغام و بفك الادغام ) : بسته شد بر آن مرد سخن و بيان كردن نتوانست . و عى الرجل عن حجته و عيى ( ايضا ) : عاجز شد آن مرد در حجة خود و استوارى آن را نتوانست . و تقول فى الجميع من الاول عيوا ( مشددا ) و من الثانى عيوا ( مخففا ) . و عييته يعنى ندانستم آن را .
عيا
(
ayy
) ص . ع . زن درمانده و آشفته و پريشان . ج : عيايا و عيايا .
عياء
(
ay '
) ص . ع . داء عياء : بيمارى كه به نشود . و فحل عياء : گشن درماندهء از گشنى . و گشنى كه طرز گشنى نداند و گاهى گشنى نكرده باشد . و رجل عياء :
مرد درماندهء از نزديكى زنان . و آنكه نزديكى مر زنان را نداند و گاهى اين كار را نكرده باشد .
عياب
(
iy b
) ا . ع . ج . عيبة .
عياب
(
iy b
) ا . ع . كمان نداف . و سينهها . و دلها .
عياب
(
ayy b
) و عيابة
(
ayy bat
) ص . ع . مرد بسيار عيبكنندهء مردم . يق :
رجل عياب و رجل عيابة .
عياث
(
ayy s
) ا . ع . شير بيشه .
عياد
(
iy d
) و عيادة
(
iy dat
) م . ع . عاد عودا و عيادا و عيادة و عوادا و عاد عودا و عيادا . مر . عود .
عيادت
(
ay dat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بيمار پرسى و رفتن باحوال پرسى بيمار . و عيادت بيمار كردن : رفتن براى احوالپرسى و ملاقات بيمار .
عياذ
(
iy z
) ا . ع . پناه جاى و ملجا . و مرغ پناه گرفتهء در كوه و جز آن . و نوزائيدگان از هر مادهاى . يقال : هى فى عياذها :
آن ماده حيوان داخل در ده و پانزده روز پس از كره آوردن است . و عياذا بالله يعنى پناه بر خدا .
عياذ
(
iy z
) م . ع . عاذ عوذا و معاذا و معاذة و عياذا ( از باب نصر ) : پناه برد و اندخسيد . و نيز عياذ و عووذ : بچه آوردن آهو و شتر و اسب و هر مادهاى . و چسبيدن و لازم شدن .
عيار
(
iy r
) ا . ع . ج . عير .
عيار
(
iy r
) ا . ع . رفتن اسب و يا سگ بهر سو و اين طرف و آن طرف بجولان و گريز آنها .
عيار
(
iy r
) م . ع . عاوره معاورة و عيارا : عاريت داد او را . و عاورت المكائيل معاورة و عيارا و عايرتها معايرة و عيارا : اندازه نمودم پيمانهها را و عاير بينهما : اندازه كرد ميان آن دو و ديد كمى و بيشى آنها را . و عايرت المكيال و الميزان : امتحان كردم آنها را با غيرشان تا صحت آنها معلوم گردد . و عار عيرا و عيارا . مر . عير .
عيار
(
ay r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چاشنى زر و سيم . و معيار و ترازوى زرسنج .
و امتحان و آزمايش . و سنگ محك . و چاشنى .
و عيار دانش : نام كتابى . و تمام عيار و يا درست عيار و يا مستقيم العيار و يا كامل عيار يعنى درست و زن و تمام و زن . و عيارگير و يا صاحب عيار :
كسى كه در ضرابخانه زر و سيم مسكوك را امتحان كرده و علامت بر آن مىگذارد . و جواهرى با مهارت .
عيار
(
ayy r
) ا و ص . ع . بسيار آمد شد كننده . و گريزنده . و مرد تيز خاطر بسيار گشتكننده . ج : عيارون . و بهر سو روندهء در چراگاه . و شير بيشه . و مردى كه نفس و خواهش خود را رها كرده و به آن بيم نمىدهد و بهواى نفس عمل مىكند . و نام اسبى . و نيز علم است . و فرس عيار با وصال : اسبى كه بهر سو مىدود و جولان مىكند .
عيار
(
ayy r
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - تيز رو و تيز دو . و تر دست و زيرك و حيله باز و فريبنده و داغول .
عيارات
(
iy r t
) ع . ج . عيار . و ج .
ج . عير .
عيار پيشه
(
ayy r - pice
) ص . پ . كسى