تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2435

مساهمون:

ص٢٤٣٥
و عابا و معابا و معابة و معيبا و عيبة ( از باب نصر ) : عيبناك گرديد آن كالا . و عبته انا : عيبناك كردم آن را ( لازم و متعدى ) . و عاب السقاء : دفزك شد آنچه شير كه در مشك بود .

عيب

(
ayb
) ا . ع . آهو خلاف فرهنگ . ج : عيوب و معايب .

عيب

(
ayb
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بدى . و زبونى . و آهو . و خطا . و قصور . و نقصان . و داغ . و لكه و رسوائى و بدنامى . و آلايش . و فضيحت . و هجو . و گناه . و ننگ . و فساد . و عيب بردن : آشكارا كردن بدى و ظاهر ساختن رسوائى و بدنامى كسى را . و عيب كردن : ظاهر كردن خطا و قصور و گناه كسى را . و عيب گفتن : بدى كسى را گفتن و هجو كردن و دشنام گفتن . و بىعيب : بىداغ و بىلكه و بدون رسوائى و بدنامى و بدون نقصان و قصور و بىننگ و بىگناه و با فرهنگ .

عيب

(
eyab
) ع . ج . عيبة .

عيبات

(
ayb t
) ع . ج . عيبة .

عيب بين

(
ayb - bin
) ص . پ . عيبجوى و نكته سنج . و بدانديش .

عيب پوش

(
ayb - puc
) ص . پ . آنكه مىپوشاند و اغماض مىكند از سهو و خطاى ديگران . و پوشاك روئين پوشاكها .

عيب‌پوشى

(
ayb - puci
) ا . پ . اغماض از سهو و خطاى ديگران .

عيبة

(
aybat
) ا . ع . كيسهء از چرم و مانند آن . و جامه‌دان . و عيب و آهو خلاف فرهنگ . و رازگاه مردم . ج : عيب و عياب و عيبات . و فلان عيبة فلان : فلان موضع سر و رازگاه فلان است .

عيبة

(
oyabat
) ص . ع . رجل عيبة : مرد بسيار آهوكنندهء مردم .

عيب جوى

(
ayb - juy
) ص . پ . كسى كه كاوش بدى مردمان كند تا آشكار سازد و بدگوى مردمان .

عيب‌جوئى

(
ayb - ju'i
) ا . پ . نكته‌گيرى و نكته سنجى و ايراد عيب و خطا .

عيب چينى

(
ayb - cini
) ا . پ . نكته سنجى و ايرادگيرى .

عيب‌دار

(
ayb - d r
) ص . پ . معيوب و داراى عيب .

عيب‌گوى

(
ayb - guy
) و (
ayb - govy
) ص . پ . بدگوى .

عيب‌ناك

(
ayb - n k
) ص . پ . معيوب و داراى عيب و فاسد . و رسوا و بدنام . و لكه دار و داغدار . و گناهكار و مقصر و شرور . و داراى غلط و نادرست .

عيبناكى

(
ayb - n ki
) ا . پ . رسوائى و بدنامى . و معيوبى . و بدى . و ملامت . و مغلوطى .

عيتوم

(
aytum
) ا . ع . شتر آهسته رو و سست . و مرد ستبر دفزك .

عيث

(
ays
) ا . ع . تباهى و زيان . و ذو - العيث : زيان رساننده و تباهى آورنده .

عيث

(
ays
) م . ع . عاث فيه عيثا ( از باب ضرب ) : تباه كرد او را و فاسد نمود . و نيز عيث : تباهى رسانيدن گرگ در گله .

عيثام

(
ays m
) ا . ع . درخت چنار . و طعامى كه از ملخ سازند .

عيثة

(
aysat
) ا . ع . زمين سهل .

عيثر

(
aysar
) ا . ع . خاك . و گرد . و گل و لاى كه به اطراف پايها زير و بالا كنند . و نشان خفى .

عيثرة

(
aysarat
) م . ع . عيثر فلان الطير : روان ديد فلان آن مرغ را پس زجر كرد آن را .

عيثمى

(
aysamiyy
) ا . ع . گورخر .

عيثوم

(
aysum
) ا . ع . كفتار و پيل خواه نر باشد و يا ماده . و بچهء پيل . و ماده شتر كلان جسيم و سخت . و تواناى از هر چيزى .

عيثوم

(
aysum
) ص . ع . جمل عيثوم : شتر بزرگ و كلان . و شتر بزرگ سپل .

عيثى

(
ays
) ا . ع . عيثى له : شگفت و عجب است از براى او .

عيثى

(
isi
) ع . بصيغهء امر در مثل گويند : عيثى جعار . مر . جعار . و اين مثل را در ابطال چيزى و تكذيب آن گويند .

عيج

(
ayj
) م . ع . ما اعيج به عيجا ( از باب ضرب ) : باك ندارم او را و پروا نكنم از او . و ما عجت به : خشنود نيستم از او . و ما عجت بالماء : سير نشدم از آب . و ما عجت بالدواء : سودمند نشد مرا آن دوا . قيل : و ان خصه بعضهم بالنفى و لكن سمع بالاثبات ايضا .

عيجلوف

(
ayjaluf
) ا . ع . نام نمله‌اى كه در قرآن مجيد ذكر شده اگر چه بعضى نام آن را طاخية گفته‌اند .

عيد

(
id
) ا . ع . ج . عادة .

عيد

(
id
) ا . ع . خوى گرفته . و هر چه باز آيد از اندوه و بيمارى و غم و انديشه و مانند آن . و روز فراهم آمدن قوم . و روز جشن اهل اسلام . ج : اعياد . و نام درختى كوهى . و نام گشنى .

عيد

(
ayd
) و (
id
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - روز جشن . و روز مباركى كه در آن روز مردم جشن گيرند و شادى كنند و بيك ديگر تبريك نمايند . و عيد اضحى : عيد گوسپند كشان كه روز دهم ذى حجه باشد . و عيد فطر : عيد پس از اتمام روزه كه روز اول ماه شوال باشد . و عيد فقر : انقطاع از خلق و وصول به خدا . و عيد مسيح : روزى كه بر مسيح مائده نازل شد .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 2435 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )