و عيد نوروز : روز اول فروردين ماه كه روز اول سال ما مردم ايران و اول بهار است . و عيد نوگان : جشنى كه براى يادگارى امر مهم و بزرگى مىگيرند .
عيداب
(
id b
) ا . پ . نام شهرى .
عيدان
(
ayd n
) ع . ج . عيدانهء .
عيدان
(
id n
) ع . ج . عود .
عيدانة
(
ayd nat
) ا . ع . خرمابن بلند .
ج : عيدان .
عيداه
(
ayd h
) ا . ع . بد خلق از مردم و از شتر .
عيدة
(
iyadat
) ع . ج . عود .
عيدشوق
(
aydacuq
) ا . ع . قسمى از هوام .
عيدشون
(
aydacun
) ا . ع . قسمى از هوام .
عيدف
(
aydaf
) ا . ع . پارهاى از هر چيزى .
يق : اعطاه عيدفا من المال اى قطعة .
عيدگاه
(
id - g h
) ا . پ . نمازگاه عيد .
عيده
(
aydah
) ا . ع . بدخوئى . و كبر .
و بدخوى از مردم و شتر و جز آن . و مرد گرامى قدر درشت .
عيدهة
(
aydahat
) ا . ع . بدخوئى و كبر .
عيدهور
(
aydahur
) ا . ع . ماده شتر شتاب رو .
عيدهية
(
aydahiyyat
) ا . ع . بدخوئى و كبر .
عيدى
(
aydi
) و (
idi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عطا و بخشش و خلعت و هديهاى كه در روز عيد به كسى دهند .
عيدية
(
idiyyat
) ص . ع . نجائب عيدية : شتران نجيب منسوب بگشنى كه عيد نامند .
عيذان
(
ayz n
) ا . ع . مرد بدخواه و بدانديش .
عير
(
ayr
) ا . ع . خر اهلى و يا وحشى و بيشتر در گور خر استعمال مىشود . ج : اعيار و عيار و عيور و عيورة و معيوراء . و ج ج :
عيارات . و استخوان ميان برآمده . و تندى هر چيز هموار . و تندى ميان پيكان . و استخوان برآمدهء ميان اعضا . و تندى پشت پاى . و تندى اندرون گوش مردم . و كج چشم . و پلك چشم و مردمك . و نگاه بگوشهء چشم . و كوه . و مهتر قوم . و پادشاه . و طبل و دهل . و تندى رگ پشت . و ميخ . و تيزى سر كتف . و خط سپيد ميان برگ . و نام رودبارى و كوهى در مدينه . و چوبى كه در مقدم هودج بود . و نام مرغى شبيه بكبوتر كه آن را عير السراة نيز گويند . و هو كجوف عير :
او مانند جوف گورخر است يعنى در او چيزى نيست كه از آن نفع توان برد . و فعلت ذاك قبل عير : كردم اين را پيش از نگاه بگوشهء چشم . و ما ادرى اى من ضرب العير : نمىدانم كه كيست او . و قولهم :
عير بعير و زيادة عشرة : در زمان خلفاى بنى اميه مىگفتند كه چون يكى از آنها مىمرد و ديگرى بجاى وى مىنشست ده درهم بر ارزاق مردم مىافزود .
عير
(
ayr
) م . ع . عار الفرس عيرا و عيارا ( از باب ضرب ) : بهر سو و اين طرف و آن طرف رفت آن بجولان . و كذا : عار الكلب . و عارفى الارض : رفت . و عار الشيئ : گرفت آن چيز را و برد . و عار الرجل : آمد آن مرد و رفت . و عار فلان فى القوم : افساد كرد فلان در آن گروه . و عارت القصيدة : منتشر گشت و شايع شد آن قصيده . و عار البعير :
ترك كرد آن شتر نر ماده شتر دم برداشتهء حاضر شده را و بطلب ديگرى رفت . و نيز عير :
بيك گوشه بيرون شدن ماده شتر بطلب فحل و بهر سو رفتن اسب براى چرا كردن . و عاره عيرا : عيب كرد آن را .
عير
(
ir
) ا ع . ( مؤنث آيد ) گروه از سفر باز گرديده . و كاروان شتر كه غله كشانند ( واحد آن از لفظش نيامده ) . و هر ستور خوارباركش از شتر و خر و استر . ج :
عيرات و عيرات .
عيرات
(
ir t
) و (
eyar t
) ع . ج . عير .
عيران
(
ayr n
) ا . ع . گروه ملخ از هر گونه .
عيران
(
ayr ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو تندى رگ پشت يعنى دو طرف آن .
عيران
(
ir n
) ع . ج . اعور .
عيرانة
(
ayr nat
) ا . ع . شتر تيزرو در شادمانى كه در سرعت بگورخر ماند .
عيرة
(
ayrat
) ا . ع . ماده خر اهلى . و گورخر ماده .
عيزار
(
ayz r
) ا . ع . سخت و استوار از هر چيزى . و كودك سست و سبكروح .
و نوعى از كاسهء آبگينهاى . و نام درختى .
و نام پدر الياس پيغمبر و هو عيزار بن هرون بن عمران . و از اعلام است . و ابو العيزار :
مرغى دراز گردن كه پيوسته در آب باشد . و كنيهء شيطان .
عيزارية
(
ayz riyyat
) ا . ع . نوعى از كاسهء آبگينهاى .
عيزران
(
izr n
) ا . پ . ميوهء صحرائى كه زالزالك و بتازى زعرور نيز گويند .
عيزعيز
(
iza - iza
) و (
ayza - ayza
) ا .
ع . كلمه ايست كه بدان ميش را زجر كنند و رانند .
عيس
(
ays
) ا . ع . آب گشن .
عيس
(
ays
) م . ع . عاس الفحل الناقة عيسا ( از باب ضرب ) : گشنى كرد آن گشن ماده شتر را .
عيس
(
is
) ع . ج . اعيس و عيساء .
عيس
(
ayas
) ص . ع . شتر سپيد سرخ موى .