و دفعهاى . و ما به عوك : نيست در او حركتى .
عوك
(
avk
) م . ع . عاك عليه عوكا ( از باب نصر ) : مايل گرديد بر وى . و باز گرديد . و پيش آمد . و حمله كرد . و عاكت المراة : بازگشت آن زن بخانهء خود و خورد آنچه در آن بود . المثل : عوكى على بيتك اذا اعياك بيت جارتك :
بازگرد بخانهء خود هنگامى كه در خانهء همسايه مانده شوى . و عاك فلان معاشه عوكا و معاكا : ورزيد و كسب كرد فلان معاش خود را . و عاك به : پناه برد بوى . و عاك على ماله : اميدوار گرديد بر مال خود .
عوكشة
(
avkacat
) ا . ع . ابزارى مر كشتكاران را كه بدان خرمن را باد دهند و پاك كنند .
عوكل
(
avkal
) ا . ع . پشت ريگ توده .
و ريگ تودهء بزرگ كه كوچكتر از عقنقل باشد . و ريگ تودهء برهم نشسته . و نوعى از نان خورش . و خرگوش گزنده . و مرد كوتاه قامت كه پشت پاها نزديك نهد و پاشنهها دور . و زن گول و احمق . و قلائد عوكل : رسوائيها و فضايح .
عوكلات
(
avkal t
) ع . ج . عوكلة .
عوكلان
(
avkal ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه :
العوكلان : نام دو ستاره .
عوكلة
(
avkalat
) ا . ع . ريگ تودهء بزرگ . ج : عوكلات .
عوكلية
(
avkaliyyat
) ص . ع . مرقة عوكلية : نانخورشى كه با عوكل ترتيب دهند .
عول
(
avl
) ا . ع . بلندى آواز در گريه و فرياد .
و آنچه بر شخص چيره باشد . و هر آنچه بدان مدد خواسته شود . و قوت و خورش عيال .
عول
(
avl
) م . ع . عال الرجل اليتيم عولا ( از باب نصر ) : كفايت كرد آن مرد يتيم را و رسيدگى نمود در كار آن . و عال فلان : ميل كرد فلان از راستى و كژى نمود .
و عال الشيئ فلانا : چيره شد آن چيز بر فلان و گران گرديد و بىآرام ساخت آن را .
و عال فلان عولا و عيالة : بسيار عيال گرديد فلان . و عال زيد عياله عولا و عوولا و عيالة : كافى و پسند گرديد زيد عيال خود را و نفقه و خورش داد و عيال دارى كرد . و يق : قد علته شهرا : كفالت معاش او را در يك ماه كردم . و عالته امه : گم كرد او را مادرش . و عال صبرى : مغلوب گرديد صبر و حوصلهء من . و عالنى الشيئ :
غالب گرديد بر من آن چيز . و عال فى الحكم : ستم كرد در حكم . و عيل عوله ( مجهولا ) : در نفرين گويند يعنى مادرش گم كناد او را . و عيل صبرى ( ايضا مجهولا ) : مغلوب شد شكيبائى من . المثل :
عيل ما هو عائله يعلى مغلوب شد غالب او ، دربارهء شخصى گويند كه از كلام خود و جز آن در شگفت باشد . و عال الميزان :
ميل كرد ترازو از راستى و كم گرديد و يا زياد شد و به اين معنى از ضرب نيز آيد . قوله تعالى :
ذلِكَ أَدْنى أَلَّا تَعُولُوا
و قيل اى لا تميلوا و لا تجوروا . و نيز عول :
سخت گشتن كار و بزرگ گرديدن آن . و افزون و برآوردن سهام فريضه و بهرهء آن را و افزون شدن آن ( لازم و متعدى ) . يق :
عالت الفريضة : اى ارتفعت و هو ان تزيد سهاما فتدخل النقصان على اهل الفرائض . و نيز عول : يارى خواستن .
عول
(
avl
) ع . بمعنى واى كلمهايست مانند ويل و ويب كه هم مرفوع و هم منصوب استعمال مىشود . يق : عول لزيد و عولك مر . ويب .
عول
(
eval
) ا . ع . مددجوئى . و اعتماد .
عولة
(
avlat
) ا . ع . بلندى آوازى در گريه و فرياد .
عولة
(
avlat
) م . ع . گم كردن مادر فرزند را . يق : عيل عولة ( مجهولا ) .
عولق
(
avlaq
) ا . ع . غول . و سگ مادهء حريص . و گرگ . و گرسنگى . و دنب .
و دنباله . يق : هذا الكلام طويل العولق :
دنبالهء اين سخن دراز است .
عولك
(
avlak
) ا . ع . گردانيدگى سخن در دهان و لجلجهء در لسان . و رگ زهدان .
ج : عوالك . و رگ باريك و پنهان در گوشت فرج اسب و گوسپند و خر .
عولكان
(
avlak ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه :
دو رگ زهدان .
عوم
(
avm
) م . ع . عام فى الماء عوما ( از باب نصر ) : شنا كرد در آب . و عامت السفينة فى البحر : روان گشت كشتى در دريا و راه افتاد . و عامت الابل :
رفتند شتران . و عام السفينة : راند كشتى را .
عوم
(
ovam
) ع . ج . عومة .
عوم
(
ovvam
) ص . ع . ج . عائم . و ج .
عائمة . و اعوام عوم در تاكيد گويند يعنى سالهاى بسيار . و كذا : سنون عوم .
عومة
(
umat
) ا . ع . كرمكى سياه كه در آب شنا كند . و نرمى از ماهى . ج : عوم .
عومج
(
avmaj
) ا . ع . مار .
عومرة
(
avmarat
) ا . ع . آميختگى . و شور و غوغا . يق : تركت القوم فى عومرة . و فراهمآوردگى . و بندكردگى در جائى .
عون
(
avn
) ا . ع . پشتيبان در كار و يارگر ( واحد و جمع و مذكر و مؤنث در وى يكسان است ) . ج : اعوان .
عون
(
avn
) م . ع . عانت المراة عونا ( از باب نصر ) : ميانه سال گرديد آن زن .
عون
(
avn
) ا . پ . - مأخوذ از تازى -