علك
(
alk
) م . ع . علكه علكا ( از باب نصر و ضرب ) : خائيد آن را . و علكت الفرس اللجام : خائيد اسب لگام را .
و علك نابيه : دندان سائيد بر هم چندان كه بانگ برآورد . و علك فلان : علك خائيد فلان .
علك
(
elk
) ا . ع . هر صمغى كه خائيده شود و سيلان نكند . ج : اعلاك و علوك .
علك
(
alak
) ا . ع . نام درختى حجازى .
علك
(
alek
) ص . ع . طعام علك :
خوردنى كه در جائيدن سخت باشد . و شيئ علك : چيز لزج .
علكات
(
alek t
) ا . ع . دندانهاى درشت و سخت .
علكة
(
alakat
) ا . ع . شتر مادهء فربه نيكو اندام .
علكة
(
alekat
) ا . ع . شش مانندى كه در وقت مستى از دهان شتر برآيد . و زمين نزديك به آب .
علكد
(
alkad
) و (
elked
) و (
olkod
) و (
olaked
) ا . ع . غليظ و ستبر .
علكد
(
elked
) ا . ع . پيره زن نيك زيرك .
و زن كوتاه بالاى آكنده گوشت كم خير . و مرد درشت اندام ستبر .
علكد
(
olaked
) ا . ع . شير دفزك شدهء ستبر .
علكد
(
elkadd
) ا . ع . پيه و شحم .
علكز
(
alkaz
) و (
elkez
) ا . ع . مرد درشت اندام ستبر و سخت . و مرد پرگوشت بزرگ جثه .
علكم
(
alkam
) ا . ع . در خلقت از شتر و جز آن . و نام مردى .
علكم
(
olkem
) ا . ع . درشت خلقت از شتر و جز آن . ج : علاكم .
علكمة
(
alkamat
) م . ع . علكم السنام علكمة : بزرگ شد آن كوهان .
علكوم
(
olkum
) ا . ع . درشت خلقت از شتر و جز آن ( مذكر و مؤنث در وى يكسان است ) .
علل
(
alal
) م . ع . عل علا و عللا .
مر . عل .
علل
(
elal
) ع . ج . علة .
علل
(
elal
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - علتها و سببها و جهتها . و علل دريا و كان :
آفتاب .
علم
(
alm
) ا . ع . آفرينش . و آنچه در احاطهء آسمان است . و آنچه بدان بر چيزى راه يابند .
علم
(
alm
) م . ع . علمه علما ( از باب نصر ) : چيره شد بر وى در نبرد معالمة . و علمه ( از باب نصر و ضرب ) : نشان كرد آن را . و علم الشفة ( از باب ضرب ) :
شكافت لب را .
علم
(
elm
) ا . ع . معرفت دقيق و با دليل بر كيفيات معينه و يا حضور معلوم در نزد عالم .
ج : علوم . و يقين . و معرفت و هر چيز دانسته .
قوله تعالى :
وَ لا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ
.
علم
(
elm
) م . ع . علمه علما ( از باب سمع ) : دانست آن را و يقين نمود . و علم به : دريافت آن را . و علم الرجل فى نفسه : عالم گرديد آن مرد . و علم الامر :
استوار كرد آن كار را . و علم الله لا فعلن كذا ، سوگند و قسم است يعنى سوگند به خدا كه مىكنم اين كار را . و قيل : اذا كان العلم بمعنى اليقين تعدى الى مفعولين و اذا كان بمعنى المعرفة تعدى الى مفعول و قد يضمن معنى شعر و فطن فتدخل الباء فيق : علمت به .
علم
(
elm
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دانش و آگاهى و معرفت و شناسائى . و هنر .
و فضل . و صنعت و پيشه و حرفه . و علم داشتن : دانا بودن و آگاه بودن و عالم بودن . و شناسائى داشتن . و با فضل و هنر بودن .
و علم ادب و يا علم اخلاق : علم نيكوئى نمودن و از بدى حذر كردن . و علم استخراج :
علم بيان احكام بواسطهء قواعد نجومى و يا رملى . و علم اندازه : علم هندسه . و علم ان شاء : علمى كه بدان مطالب را نيكو و فصيح نويسند . و علم بيان و علم معانى و علم بلاغت و علم كلام :
علومى را گويند كه در آنها از فصاحت و بلاغت گفتگو مىكنند . و علم تشريح : علمى كه در آن از حقيقت انتساج آلات موجودات آليه بحث مىكنند . و علم تصريف :
علم باشتقاق كلمات . و علم چل صباح :
علم چهل روزهء تخمير خاك آدم . و علم حديث : معرفت به احاديث و اخبار مأثورهء از آن حضرت و ائمهء هدى صلوات اللّه عليهم . و علم زمين : علم جغرافى . و علم ستاره :
علم نجوم . و علم سحر : افسونگرى و جادوئى . و علم شريعت و يا علم فقه :
فرهنگ . و علم اليقين . دانستن چيزى بكمال يقين كه هيچ شبهه و شكى در آن نبود .
و اهل علم : عالم و دانا . و طالب علم :
محصل و كسى كه تحصيل علم و دانش مىكند .
علم
(
alam
) ا . ع . شكافتگى در لب بالائين و يا در يكى از دو طرف آن . و نيز علم : كوه .
و كوه دراز . ج : اعلام . و علام . و مهتر قوم . و نامى كه شخص بدان معروف باشد .
ج : اعلام . و حد فاصل ميان دو زمين . و علامت و نشان . و نشانى كه در راه براى شناختن برپا سازند . و درفش . و نشان جامه و نگار آن . و پرچم .
علم
(
alam
) م . ع . علم علما ( از باب سمع ) : كفيده لب گرديد .
علم
(
alam
) ا . پ . - مأخوذ از تازى -