تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1654

مساهمون:

ص١٦٥٤
دست و پاى ستور .

رسف

(
rasf
) و

رسفان

(
rasaf n
) م . ع . رسف رسفا و رسيفا و رسفانا ( از باب نصر و ضرب ) : رفت برفتار پابند بر پاى .

رسل

(
rasl
) ص . ع . رفتار نرم . و شتر نرم رو . و موى فروهشته .

رسل

(
resl
) ا . ع . روش نرم . و نرمى و آهستگى و گرانبارى . و شر و لبن . و سر بازوى اسب . و نيز رسل : واحد رسال .

رسل

(
resl
) و (
rasl
) ا . ع . افعل كذا و كذا على رسلك يعنى بكن اين كار را و آهسته و با وقار باش . و كذلك على رسلك .

رسل

(
rosl
) و (
rosol
) ع . ج . رسول .

رسل

(
rasal
) ا . ع . پارهء از هر چيزى . ج : ارسال . و جاءت الخيل ارسالا اى قطيعا قطيعا . و شتران و يا شتران از ده تا بيست و پنج و كذلك فى الغنم . و گلهء شتران و گوسپندان .

رسل

(
rasal
) م . ع . رسل رسلا و رسالة . مر . رسالة .

رسل

(
rosol
) ص . ع . جارية رسل : دختر خردسال كه معجر نپوشد .

رسلاء

(
rosal '
) ع . ج . رسول . و ج . رسيل .

رسلة

(
raslat
) ا . ع . زنى كه هر دو ساق وى داراى موى بسيار دراز باشد . و ماده شتر نرم رو . و كاهلى و سستى .

رسلة

(
reslat
) و (
raslat
) ا . ع . آهستگى و گرانبارى . و آسودگى . و افعل كذا و كذا على رسلتك او على رسلتك يعنى بكن اين كار را و آهسته و با وقار باش .

رسم

(
rasm
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قاعده و قانون و طريق و وضع و دستور . و ترتيب و انتظام . و عادت و خوى . و رواج . و معامله . و آئين و روش و منوال و طرز و شيوه . و معمول و متعارف . و داغ و نشان . و خدمتگار نزديك مانند آبدار و جامه‌دار . و رسم قسمت : حق قاضى وقتىكه قسمت كند ارث را . و وظيفه و مشاهره . و نبشته . و رسم الخط : املا و طريقهء نوشتن . و رسم كردن : نوشتن . و نشان نمودن . و نقشه كشيدن . و رقم كردن . و نقش نمودن . و باصطلاح منطق تعريف شيئ بعرضيات مانند تعريف انسان بماشى و ضاحك بخلاف حد كه تعريف شئ بذاتيات باشد چون تعريف انسان به حيوان ناطق .

رسم

(
rasm
) ا . ع . چاه پنهان كردهء به خاك . و نشان . و بقيهء نشان . و نشان ناپيدا . ج : ارسم و رسوم . و طريق و آئين . و چيزى كه بدان دينار را جلا دهند . و نوشته . و تمغا . و چوب گنده‌اى كه بدان انبار را مهر كنند .

رسم

(
rasm
) م . ع . رسم الغيث الديار رسما ( از باب نصر ) : محو كرد باران خانه ها را و باقى گذاشت نشان آنها را چسبيده بر زمين . و رسم للبناء : نشان كرد آن بنا را . و رسم الكتاب : نوشت كتاب را . و رسم على الورقة : نوشت بر آن ورقه . و رسم له كذا : كار فرمود او را . و رسم فى الارض : غائب شد در آن زمين .

رسم

(
rasam
) ا . ع . حسن رفتار .

رسما

(
rasman
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از روى قاعده و ترتيب و قانون .

رسمان

(
resm n
) ا . پ . ريسمان .

رسمان

(
rasam n
) ا . ع . حسن رفتار .

رسمانه

(
rasm ne
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - رسمى و از روى قاعده و ترتيب و قانون .

رسمو

(
rasmu
) ا . پ . نحل و زنبور عسل .

رسمى

(
rasmi
) ا و ص . پ . معمولى و متعارفى . و منسوب برسم بمعنى نوشته . و رواج و رايج . و موافق دستور . و وسطى و متوسط . و وظيفه‌دار . و خدمتگار نزديك و مقرب مانند آبدار و شرابدار و ساقى . و كسى كه روز بروز و ماه به ماه و سال بسال مراتب گيرد . و چاكر و خراج‌گزار . و لباس رسمى : لباسى كه طايفهء نوكر در وقت رفتن خدمت پادشاه پوشند . و واو رسمى : و او معدوله .

رسميات

(
rasmiyy t
) ا . پ . - ماخوذ از تازى - عادتها و قاعده‌ها .

رسن

(
rasn
) ا . ع . از اعلام است .

رسن

(
rasn
) م . ع رسن البعير رسنا ( از باب نصر و ضرب ) : مهار ساخت براى آن شتر و بست آن را بريسمان .

رسن

(
rasan
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ريسمان و حبل و طناب . و تار و رشته . و رسن كشتى : طناب سه‌لا و يا چهارلا كه بكشتى مىبندند . و رسن لنگر : طناب كلفتى كه لنگر كشتى را بدان بند مىكنند .

رسن

(
rasan
) ا . ع . زمام و آنچه بر بينى شتر باشد از مهار . ج : ارسان و رسن و ارسن . و رمى برسنه على غاربه يعنى بگذاشت و رها كرد راه او را . و خليع الرسن : وحشى . و بيدين . و بىقيد و اوباش .

رسن

(
roson
) ا . ع . ج . رسن .

رسن باز

(
rasan - b z
) ا . پ . ريسمان باز .

رسن تاب

(
rasan - t b
) ا . پ . كسى كه ريسمان مىتابد .

رسنگر

(
rasan - gar
) ا . پ . كسى كه ريسمان مىسازد .

رسنواد

(
rasanv d
) ا . پ . بلغت زند نيزه و سنان و رمح .